H γραμμή Μαζινό

H γραμμή Μαζινό στη γαλλογερμανική μεθόριο, την οποία ο στρατηγός Πάτον αποκάλεσε «μνημείο στην ανθρώπινη βλακεία», είχε κατασκευαστεί με σκοπό να αποτρέψει οποιαδήποτε γερμανική επίθεση κατά της Γαλλίας. Με έναν λαβύρινθο από θωρακισμένα καταφύγια, κεκαλυμμένες θέσεις πυροβολικού, αντιαρματικά εμπόδια και φωλεές πυροβόλων, η γραμμή Μαζινό δημιουργούσε το αίσθημα πως τα γαλλογερμανικά σύνορα ήταν αδιαπέραστα.

Αδιαπέραστη άμυνα, δωρεάν γεύμα...

Άπαντες αισθάνονταν ασφαλείς και σίγουροι. Η λογική των Γάλλων σχετικά με τις τακτικές των τεθωρακισμένων αρμάτων μάχης εστιάστηκε στην άμυνα των συνόρων της χώρας με το Βέλγιο, όπου η γραμμή σταματούσε. Ωστόσο, ακόμα και εκεί, η άμυνα που σχεδιάστηκε ήταν στατική και ακίνητη. Μοναδική φωνή που διαφωνούσε ήταν ένας νεαρός και ασήμαντος συνταγματάρχης ονόματι ντε Γκωλ, ο οποίος ήταν ο μόνος που είχε στο μυαλό του το είδος πολέμου που ο Χίτλερ ονόμασε blitzkrieg – πόλεμος αστραπή – και βασιζόταν στην ταχεία και μαζική κίνηση τεθωρακισμένων στρατιών.

Η γραμμή του Μαζινό, όμως, δημιούργησε ένα απατηλό αίσθημα ασφάλειας στα επιτελεία της χώρας – αλλά και στον λαό – που αποδείχθηκε καταστροφικό. Οι ελάχιστες ελπίδες που είχε η χώρα για να αντιμετωπίσει τη γερμανική επίθεση, εκμηδενίστηκαν.

Άρχιζε μια εποχή όπου η ταχεία κίνηση και οι ελιγμοί θα αποτελούσαν τα βασικά στοιχεία της επιβίωσης στο πεδίο της μάχης και όπου η νίκη κρινόταν από την ικανότητα των στρατιωτικών μονάδων να προσαρμοστούν αμέσως στις μεταλλασσόμενες συνθήκες του πολέμου. Η στατική αντιπαράταξη απέναντι σε ένα ευέλικτο αντίπαλο δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μια «στρατηγική ήττας».

Περιέργως, οι πιο πάνω συνθήκες δεν διαφέρουν και πολύ από τη σημερινή οικονομία. Αν, για παράδειγμα, μια επιχείρηση στηριχθεί στη λογική της στατικής άμυνας, δεν έχει καμία ελπίδα να επιβιώσει. Η λογική των σταθερών συμβολαίων και της διά βίου απασχόλησης είναι πολύ ελκυστική. Όλοι μας θα θέλαμε να απολαμβάνουμε αυτή την άνεση, που συνδυάζει καλές απολαβές και ασφάλεια εργοδότησης.

Ωστόσο, παρά την αντιπάθεια πολλών από εμάς προς τους οικονομολόγους της μονεταριστικής σχολής, οφείλουμε να παραδεχτούμε τη μεγάλη αλήθεια την οποία έκανε δημοφιλή ο Μίλτον Φρίντμαν: «Δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα». Κι αυτό διότι, ακόμα κι αν κάποιος το απολαύσει δωρεάν, κάποιος άλλος θα πρέπει να το πληρώσει. Πιο απλά, αν δεν παράγεις και λαμβάνεις, αυτό σημαίνει πως λαμβάνεις από την παραγωγή κάποιου άλλου.

Αν μια εταιρεία απασχολεί 320 υπαλλήλους οι οποίοι παίρνουν ως μισθό περισσότερα από όσα παράγουν, τότε υπάρχουν δύο πιθανές καταλήξεις: Είτε θα πτωχεύσει η επιχείρηση και τα μόνιμά τους συμβόλαια θα αποδειχθούν ασφαλή όσο και η γραμμή Μαζινό, είτε θα πληρώνουν τις ζημιές κάποιοι άλλοι, για παράδειγμα οι φορολογούμενοι.

Σε κάποιες περιπτώσεις, δε, μπορεί να συμβούν και τα δύο, όπως είδαμε και στην Κύπρο πρόσφατα. Η λογική που θέλει τους εργαζόμενους να απολαμβάνουν μόνιμα συμβόλαια, μόνιμη εργασία και εγγυημένες απολαβές, όσο κι αν θέλουμε άπαντες να την εφαρμόσουμε παντού, δεν λύνει κανένα πρόβλημα. Μάλιστα, η μόνιμη απασχόληση αυτού του είδους δεν μεταφράζεται σε καμία περίπτωση σε εγγυημένη εργασία ες αεί, εκτός κι αν πληρώνονται οι εργαζόμενοι από το υστέρημα άλλων, όπως για παράδειγμα στη δημόσια υπηρεσία.

Όπως είχε διακρίνει ο ντε Γκωλ, η νίκη σε τέτοιους «πολέμους» βασίζεται στη συγκέντρωση πυρός στα αδύνατα σημεία του «εχθρού» την κατάλληλη στιγμή, στους ταχείς ελιγμούς και στην προσαρμοστικότητα. Αντίθετα, το αίσθημα ασφάλειας των «γραμμών Μαζινό» μειώνει την παραγωγικότητα και αυξάνει τη συγκριτική ισχύ των ανταγωνιστών.

Φυσικά, στην ιστορία των αποτυχημένων κρατικών επιχειρήσεων, ευθύνες έχουν οι εκάστοτε πολιτικοί, και στην περίπτωση της Κύπρου οι ευθύνες πάνε πολύ πίσω. Ευθύνες έχει, επίσης, η διευθυντική πυραμίδα της εταιρείας, αλλά και όσοι «βοηθούσαν» κάποιους «φίλους», τοποθετώντας τους στις θέσεις που σήμερα χάνουν λόγω πτώχευσης. Εδώ διαφαίνεται και γιατί η αναξιοκρατία αποτελεί κλοπή από τον πολίτη, αφού ο πολίτης πληρώνει για να λαμβάνουν άτομα που δεν παράγουν.

Τα κίνητρα για αυξημένη παραγωγικότητα και για ατομική εργατικότητα ήταν εμφανώς ανεπαρκή, ενώ οι «μαλακοί» περιορισμοί στους προϋπολογισμούς (soft budget constraints) των κρατικών επιχειρήσεων εξασφαλίζουν ένα πλαίσιο απειθαρχίας, στο οποίο διευθυντές και υπάλληλοι μπορούν να λαμβάνουν περισσότερα από όσα παράγουν: Το δικό τους «δωρεάν γεύμα» πληρώνεται από τους φόρους μας.

Η ιστορία της Eurocypria, αλλά και των Κυπριακών Αερογραμμών, υπογραμμίζει το κόστος που θα πρέπει να υποστούμε αν θέλουμε να έχουμε αυτό που όλοι μας ονειρευόμαστε, δηλαδή ασφάλεια απασχόλησης και καλές απολαβές. Στη θέση της ασφαλούς θωράκισης των εισοδημάτων μας θα πρέπει να υπάρχει έτοιμη μια ευέλικτη δύναμη πυρός που να μπορεί να ελιχθεί με ταχύτητα, αποδοτικότητα και ακρίβεια: Η πιο ασφαλής θέση εργασίας είναι εκείνη του εργατικού και παραγωγικού υπαλλήλου, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι διευθυντές δεν έχουν ευθύνη. Αλλιώς, το μέγα όραμα ασφάλειας μπορεί να καταντήσει όπως είναι σήμερα η γραμμή Μαζινό: φυτώριο μανιταριών και τουριστική ατραξιόν β΄ κλάσης.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.