Άλμα στα επιτόκια, βόμβα (και) στην οικονομία

 

Άλμα σημείωσαν χτες οι αποδόσεις του κυπριακού ομολόγου, καθιστώντας ακόμα πιο δύσκολο τον δανεισμό του κράτους στην διεθνή αγορά. Το επιτόκιο του ομολόγου ΕΜΤΝ με λήξη τον Νοέμβριο του 2015, ξεπέρασε, μέσα σε μία ημέρα, το  10,7%, από το 8,9% που ήταν το πρωί της Δευτέρας. Επιβεβαιώνεται η πιο κάτω ανάλυση από την Καθημερινή της Κυριακής.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε τις ζωές που χάθηκαν. Πίσω όμως από την καταστροφή, καθίσταται ακόμα πιο επιτακτική η ανάγκη λήψης μέτρων.

 

Δεν φταίει (μόνο) η Ελλάδα για τα επιτόκια

 Η πορεία των αποδόσεων του κυπριακού χρέους δείχνει πως οι αγορές επηρεάζονται και από εγχώριες εξελίξεις

Η πορεία των αποδόσεων του κυπριακού ομολόγου, δεικνύει πως οι αγορές δεν επηρεάζονται μόνο από τις εν Ελλάδι πολιτικές εξελίξεις, αλλά παρακολουθούν και τις εξελίξεις στην Κύπρο. Πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως η πορεία της ελληνικής οικονομίας, και ιδίως των δημοσίων οικονομικών της Ελλάδας, έχει σφίξει τον κλοιό γύρω από την κυπριακή οικονομία. Ωστόσο, η πορεία των επιτοκίων του κυπριακού δεκαετούς ομολόγου που λήγει τον Φεβρουάριο του 2020, καταδεικνύει πως η συμπεριφορά των επενδυτών επηρεάζεται και από τις εδώ εξελίξεις.

Αντίθετη πορεία
Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός πως, αρκετές φορές τον τελευταίο μήνα, οι αγορές κινήθηκαν αντίθετα με τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Ενώ, δηλαδή, στην Ελλάδα είχαμε σοβαρές αρνητικές εξελίξεις, πολιτική αβεβαιότητα και άσχημο κλίμα, τα επιτόκια του κυπριακού ομολόγου μειώνονταν.

Μάλιστα, στις 17 Ιουνίου, μετά το θετικό κλίμα που δημιουργήθηκε με τον κυβερνητικό ανασχηματισμό στην Ελλάδα, η ανοδική πορεία των επιτοκίων συνεχίστηκε, χωρίς να υπάρξει καμία «αντίδραση» από τους επενδυτές. Παρομοίως αντίθετη ήταν η πορεία των επιτοκίων μερικές αργότερα, όταν ολοκληρώθηκε η πολυαναμενόμενη έγκριση του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου από τη Βουλή των Ελλήνων. Τότε, παρά τα θετικά μηνύματα που είχε στείλει η Ελλάδα, παρατηρήθηκε επιτάχυνση της αύξησης των επιτοκίων του κυπριακού ομολόγου.
Παρόμοια ήταν και η εικόνα στις 13 Ιουνίου, όταν η Ελλάδα υποβαθμίστηκε από τη Standard and Poor’s στο καταθλιπτικό CCC, αλλά το επιτόκιο του κυπριακού ομολόγου κατέγραψε σημαντική μείωση κατά σχεδόν 20 μονάδες βάσης, μέσα σε μία ημέρα.

Με δεδομένο ότι οι αποδόσεις του γερμανικού bund παραμένουν σταθερές, σημειώνεται πως οι αυξομειώσεις που παρατηρούνται στην απόδοση του επιτοκίου, είναι περίπου οι ίδιες με την αυξομείωση του spread από το γερμανικό ομόλογο.
Φυσικά, η Ελλάδα δεν «αποενοχοποιείται» πλήρως από τα τεκμήρια των επιτοκίων. Για παράδειγμα, αμέσως μετά την αποτυχία δημιουργίας οικουμενικής κυβέρνησης το βράδυ της 17ης Ιουλίου, το κυπριακό spread σημείωσε ραγδαία αύξηση για δύο ημέρες. Σημειώνεται, επίσης, πως το επιτόκιο σταθεροποιήθηκε στο 8,64% στις 29 Ιουνίου, μόλις η Βουλή των Ελλήνων ενέκρινε το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο για τη χώρα.

Εγχώρια
Το σημαντικότερο εύρημα, όμως, είναι πως η πορεία του κυπριακού χρέους δεν είναι απολύτως παράλληλη με τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Για παράδειγμα, μπορεί στις 29 Ιουνίου το επιτόκιο να σταθεροποιήθηκε, αλλά δεν σημείωσε μείωση μέχρι την 30ή του μηνός και την 1η Ιουλίου, όταν ανακοινώθηκε επίσημα η συνάντηση των αρχηγών των κομμάτων για την οικονομία, με ημερομηνία 8 Ιουλίου.

Γενικότερα, οι «αντίθετες» πορείες που παρουσιάζονται σε ορισμένα χρονικά σημεία, μεταξύ των εξελίξεων στην Ελλάδα και της συμπεριφοράς του επιτοκίου, δείχνουν πως υπάρχουν επιπλέον παράγοντες που επηρεάζουν τη στάση των αγορών έναντι του κυπριακού χρέους.
Κατά τις ημέρες που σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις για την κυπριακή οικονομία, οι αυξομειώσεις στο επιτόκιο δεν ήταν μεγάλες. Ήταν, όμως, σαφείς και καταδεικνύουν, χωρίς αμφιβολία, πως οι αγορές έχουν επηρεαστεί από τις ανακοινώσεις μέτρων που είχαμε το τελευταίο διάστημα.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η 21η και η 22α Ιουνίου, ημέρες κατά τις οποίες ο Πρόεδρος Χριστόφιας είχε συναντήσεις στο προεδρικό με τους κοινωνικούς εταίρους. Ως γνωστό, την 21η του μηνός, ο Πρόεδρος είχε συμφωνήσει με το συνδικαλιστικό κίνημα την εξοικονόμηση 35 εκατ. ευρώ από το κρατικό μισθολόγιο για φέτος, με άλλα 35 εκατ. ευρώ να εξοικονομούνται του χρόνου. Την επαύριο, συμφωνήθηκε η έκτακτη εισφορά 1.000 ευρώ από όλες τις κερδοφόρες επιχειρήσεις.

Τότε, η αγορά αντέδρασε όπως αναμενόταν: Δηλαδή, σταμάτησε προσωρινά η αυξητική πορεία των επιτοκίων, αλλά δεν σημειώθηκε μείωσή τους, καθώς η αγορά περίμενε τις επόμενες ουσιαστικές εξελίξεις. Επιβεβαιώνεται δηλαδή η εκτίμηση πως τα συγκεκριμένα μέτρα αποτελούσαν μεν επιθυμητή εξέλιξη, δεν ανακουφίζουν όμως την οικονομία από τα εγγενή της προβλήματα.

Σαφές μήνυμα
Με βάση τα πιο πάνω, το μήνυμα που στέλλει η αγορά καθίσταται σαφέστατο για την πορεία της οικονομίας. Η αγορά έχει ασφαλώς επηρεαστεί από τις εξελίξεις στην Ελλάδα, αφού η έκθεση του τραπεζικού μας συστήματος στην ελληνική αγορά και το ελληνικό κρατικό χρέος, είναι εξαιρετικά υψηλή. Ακόμα, η σύνδεση των δύο οικονομιών αποτελεί κοινώς αποδεκτή αδυναμία της κυπριακής οικονομίας.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι πως τα στοιχεία που αφορούν στη συμπεριφορά των επιτοκίων, αποτελούν ισχυρό τεκμήριο πως οι αγορές επηρεάζονται ξεκάθαρα και από τις εξελίξεις εντός της Κύπρου. Παρά τη μικρή κάμψη, το επιτόκιο των κυπριακών ομολόγων έχει φτάσει σε ιλιγγιώδη ύψη και διατηρείται πέριξ του 8,45% στην καλύτερη περίπτωση.
Με βάση και τα ευρήματα του πιο πάνω γραφικού, καθίσταται ξεκάθαρο πως μοναδικός τρόπος να αποκλιμακωθεί η «ένταση» στο επιτόκιο, είναι να δοθεί ξεκάθαρο μήνυμα στις αγορές πως η Κύπρος δεν αποφασίζει, απλά, να λάβει μέτρα, αλλά πως προχωρεί και με την υλοποίησή τους.

Είναι επίσης σαφές πως η «δικαιολογία» πως όλα οφείλονται στην Ελλάδα, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, αφού ναι μεν υπάρχουν ενδείξεις πως οι εξελίξεις στην Ελλάδα αποτελούν σημαντική παράμετρο στην αυξομείωση των επιτοκίων, είναι όμως εξίσου ξεκάθαρο πως οι εξελίξεις στην Κύπρο αποτελούν επίσης μια εξαιρετικά σημαντική παράμετρο.

Καμία ανησυχία για Μηχανισμό Στήριξης
Δεν υπάρχει ενδεχόμενο να ενταχθεί η Κύπρος σε Μηχανισμό Στήριξης, σημείωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Οικονομικών, Χαρίλαος Σταυράκης. Κατά τη διάρκεια συνάντησής του με δημοσιογράφους, ανέλυσε την υφιστάμενη κατάσταση όσον αφορά στη διαμόρφωση των δανειακών αναγκών του κράτους. Ο κ. Σταυράκης τόνισε πως, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η Κύπρος, «και να θέλει, δεν μπορεί» να ενταχθεί σε Μηχανισμό Στήριξης, αφού οι ανάγκες δανεισμού είναι χαμηλές και η διαθέσιμη ρευστότητα που διαθέτει η Δημοκρατία, αρκεί για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του κράτους.

Πάντως, όπως σημείωσε και ο ίδιος ο υπουργός Οικονομικών, υφίστανται σημαντικές ανισορροπίες οι οποίες θα πρέπει να λυθούν στο μέσο και μακρύ διάστημα, αφού η σημερινή κατάσταση του χρέους δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη.

Συγκεκριμένα, οι υπολογισμοί του Υπουργείου βασίζονται σε δύο βασικές προϋποθέσεις που μπορούν να κριθούν ως προβληματικές. Η πρώτη είναι τα ρευστά αποθέματα του κράτους, ύψους 380 εκατ. ευρώ, τα οποία θα μπορούσαν σε περίπτωση ανάγκης, να ικανοποιήσουν τις ανάγκες της Δημοκρατίας. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα ήταν μια επίφοβη λύση εκτάκτου ανάγκης, αφού το ρευστό του κράτους δεν μπορεί να χρησιμοποιείται για τέτοιους σκοπούς, διότι δημιουργεί σοβαρότατους άμεσους κίνδυνους ρευστότητας για το κράτος. Δεύτερο, είναι πως οι κυπριακοί τραπεζικοί οίκοι θα αναχρηματοδοτήσουν χρέος που κατέχουν και λήγει, κάτι που ίσως να αποδειχθεί δύσκολο εάν συνεχιστούν οι υποβαθμίσεις της Κύπρου από τους οίκους αξιολόγησης, αφού κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε προβλήματα εποπτείας στις τράπεζες.

Πάντως, η ανάλυση που παρουσίασε ο υπουργός Οικονομικών, πείθει πως το Υπουργείο είναι σε θέση να διαχειριστεί τις άμεσες ανάγκες του κράτους. Όπως ειπώθηκε κατά τη συνάντηση, όμως, αυτό δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν άμεσοι –και σοβαροί– κίνδυνοι για τη Δημοκρατία. Σημαίνει, μάλλον πως το Υπουργείο –και ο ίδιος ο Υπουργός– είναι «ικανότατοι ακροβάτες» και μπορούν να διαχειριστούν το πρόβλημα στο άμεσο μέλλον. Αν δεν ληφθούν αμέσως μέτρα για την εξυγίανση της οικονομίας και των δημοσίων οικονομικών, όμως, το βασικό πρόβλημα δεν πρόκειται να λυθεί και κάποτε οι ακροβασίες δεν θα αρκούν για να μας σώσουν – όσο ικανότατοι κι αν είναι οι έχοντες το πρόσταγμα.

Info
Στο γραφικό
χρησιμοποιούμε τις αποδόσεις του κυπριακού δεκαετούς ομολόγου (ΕΜΤΝ) που έχει ημερομηνία λήξης 03.02.2020. Δεν χρησιμοποιούνται τα επιτόκια άλλων σειρών κυπριακού χρέους, αλλά η διακύμανση οδηγεί σε ανάλογα συμπεράσματα.
Τα στοιχεία αφορούν στη διαπραγμάτευση των ομολόγων στη δευτερογενή αγορά στη Γερμανία. Σημειώνεται πως το ίδιο ομόλογο, σε άλλες αγορές τυγχάνει διαπραγμάτευσης σε ελαφρώς διαφοροποιημένες τιμές, αλλά κυμαίνεται περίπου στα ίδια επίπεδα με εκείνα που παρουσιάζονται εδώ. Τα επίπεδα των αποδόσεων λαμβάνουν υπόψη την απόδοση κατά την ωρίμανση του ομολόγου.

One thought on “Άλμα στα επιτόκια, βόμβα (και) στην οικονομία

  1. Παράθεμα: Τα τέσσερα λάθη του Χαρίλαου Σταυράκη… « Η πελλάρα εν ΠΟΛΛΩΝ λογιών

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s