Τα τέσσερα λάθη του Χαρίλαου Σταυράκη…

 Ο παραιτηθείς υπουργός Οικονομικών έκανε τέσσερα βασικά λάθη και εισέπραξε μένος που δεν του άξιζε

Η προσωπική κόντρα με τον Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας και το ΔΗΚΟ, οι διαφωνίες με τον ΔΗΣΥ και η αναποφασιστικότητα της κυβέρνησης να λάβει μέτρα για διόρθωση της οικονομίας, σημάδεψαν τη θητεία του Χαρίλαου Σταυράκη στο Υπουργείο Οικονομικών.

Δέχτηκε έντονα πυρά για μία σειρά από αποφάσεις, όπως την αδικαιολόγητη στήριξη της Eurocypria με 35 εκατ. ευρώ τα οποία αποδείχθηκαν, όπως είχε προβλεφθεί τότε, «λεφτά χαμένα» για τη διάσωση μιας εταιρείας που δεν είχε μέλλον. Μάλιστα, τότε, η θέση του κ. Σταυράκη είχε χαρακτηριστεί ως «εκβιαστική», αφού είχε δηλώσει στη Βουλή πως αν δεν εγκρινόταν την ίδια ημέρα το κονδύλι, η Eurocypria θα έκλεινε εντός δύο ημερών.

Ωστόσο, μία πρώτη ανασκόπηση της θητείας του πρέπει να λάβει υπόψη τα γενικότερα δεδομένα της περιόδου, αλλά και τις συνθήκες που επικρατούσαν εντός της κυβέρνησης την εποχή όταν ήταν υπουργός Οικονομικών.

Η πρώτη κακή εντύπωση τον πρώτο χρόνο της θητείας του, όταν επέμενε πως τα δημοσιονομικά μεγέθη θα ήταν ικανοποιητικά, παρά το γεγονός ότι όλα έδειχναν πως η Κύπρος έμπαινε σε πορεία ελλείμματος και ύφεσης. Η στάση του κ. Σταυράκη ήταν απότοκο της θέσης του Προέδρου, ο οποίος ήταν πεπεισμένος πως η Κύπρος θα έβγαινε, κατά την έκφρασή του, «αλώβητη» από την κρίση. Αυτή η θέση δέχθηκε μεγάλη κριτική αλλά ο κ. Σταυράκης, αρνούμενος να διαφωνήσει με τον Πρόεδρο, επέμεινε πως όλα θα έβαιναν καλώς. Αυτό συνέβηκε και το 2009, αλλά και πέρυσι, όταν ο υπουργός επέμενε να δηλώνει πως τα δημόσια οικονομικά θα συνέχιζαν σε ικανοποιητική πορεία.

Λάθος πρώτο: H επιμονή στην ψυχολογία
Αυτή η στάση του κ. Σταυράκη έδωσε την εντύπωση πως δεν είχε επίγνωση της κατάστασης. Οι προβλέψεις για το έλλειμμα ήταν εξωπραγματικές, ενώ και οι προβλέψεις για την ανάπτυξη δημιουργούσαν απορία σε οικονομολόγους, επιχειρηματίες και αναλυτές. Τελικά, η εντύπωση που δόθηκε ήταν πως ο υπουργός Οικονομικών δεν είχε έλεγχο και πως είχε χάσει κάθε επαφή με την πραγματικότητα.

Αυτή η εκτίμηση ήταν λανθασμένη. Στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες, ο απερχόμενος υπουργός Οικονομικών έδειχνε μεγάλη ανησυχία για την πορεία της οικονομίας και των δημοσίων μεγεθών. Η προσπάθεια του κ. Σταυράκη δεν ήταν να παραπλανήσει, αλλά να στηρίξει την ψυχολογία της αγοράς. Η βασική θεωρία, την οποία ασπαζόταν το Προεδρικό, ήταν πως αν γίνει παραδεκτό πως η οικονομία βρίσκεται σε δύσκολα νερά, τότε η ψυχολογία της αγοράς θα επιδείνωνε την κατάσταση μέσα από τις μειωμένες δαπάνες για την κατανάλωση και τις επενδύσεις. Η θεωρία αυτή είναι, στη βάση της ορθή, αλλά η επιμονή της κυβέρνησης (και επομένως και του κ. Σταυράκη) στη θεωρία της ψυχολογίας, έδωσε την εντύπωση πως είχε χαθεί ο έλεγχος με αποτέλεσμα να χαθεί η εμπιστοσύνη στο κράτος και, τελικά, να συμβεί ακριβώς αυτό που φοβόταν.
Όταν ο κ. Σταυράκης αισθάνθηκε πως η στρατηγική είχε μετατραπεί σε μπούμερανγκ, ήταν αργά. Όχι τόσο διότι η ζημιά είχε γίνει, αλλά, κυρίως, διότι η λογική της στρατηγικής είχε πλέον ριζώσει στους ανωτέρους του, οι οποίοι δεν είχαν πλέον πρόθεση να αλλάξουν πορεία πλεύσης. Για το λάθος αυτό, δεν ευθύνεται τόσο ο ίδιος.

Λάθος Δεύτερο: Ήταν καλός στρατιώτης
Σχεδόν σε όλη του τη θητεία, ο κ. Σταυράκης είχε απέναντί του τους συναδέλφους, αλλά και τους ανωτέρους του. Όταν επιχειρούσε να μειώσει δαπάνες, έβρισκε ισχυρές αντιστάσεις στους συναδέλφους του στο Υπουργικό. Έτσι, η κάθε αναφορά σε περικοπές δαπανών, λάμβανε απάντηση «όχι το δικό μου υπουργείο». Off-the-record, ο κ. Σταυράκης ήταν έξω φρενών. Δημοσίως, όμως, έδινε κάλυψη στην κυβέρνηση. Ακόμα και όταν ο ίδιος ο Πρόεδρος στην ετήσια δημοσιογραφική του διάσκεψη άδειασε τον κ. Σταυράκη, λέγοντας πως τα μέτρα εξυγίανσης του υπουργού Οικονομικών ήταν «σκέψεις ενός υπαλλήλου», ο κ. Σταυράκης αρνήθηκε επίμονα να σχολιάσει αυτό το πισωγύρισμα δημοσίως.
Σχεδόν σε όλη του τη θητεία, ο παραιτηθείς υπουργός Οικονομικών εξέφραζε απόψεις που θύμιζαν τις θέσεις του ΔΗΚΟ και του ΔΗΣΥ. Αναφερόταν σε παρόμοια προβλήματα και σε παρόμοιες λύσεις. Ανέχτηκε, όμως, τις εμμονές των ανωτέρων του και έκανε με υπερβολικό ζήλο, το καθήκον του δίνοντας κάλυψη στο Προεδρικό και το ΑΚΕΛ και δεχόμενος την κριτική ο ίδιος.

Λάθος τρίτο: Ήταν υπερβολικά καλός
Το πρόβλημα του χρέους δεν προέκυψε μόνο τους τελευταίους μήνες. Ο κ. Σταυράκης, εκτελώντας διαταγές, προχώρησε στη μεταφορά της ευθύνης για το δημόσιο χρέος, από την Κεντρική Τράπεζα στο Υπουργείο Οικονομικών. (Είχε προηγηθεί η προσπάθεια της κυβέρνησης για εκποίηση των αποθεμάτων της Κεντρικής). Αμέσως ο κ. Σταυράκης άρχισε να κινείται παρασκηνιακά, κάνοντας επαφές με δυνητικούς επενδυτές σε κυπριακό χρέος και λαμβάνοντας αποφάσεις επί τεχνικών θεμάτων που αφορούσαν στην έκδοση και τη διαχείριση του χρέους.
Οι επιδώσεις του κ. Σταυράκη, ήταν εξαιρετικές. Οι προσωπικές του παρεμβάσεις γοήτευαν επενδυτές στο εξωτερικό, κυρίως σε Μεγάλη Βρετανία και Ρωσία, αλλά εσχάτως και στον Λίβανο με αποτέλεσμα η Δημοκρατία να καταφέρνει να βρίσκει δανειστές κάτω από συνθήκες που ήταν απαγορευτικές.
Αυτό το φύλλο διαφώνησε με την κίνηση να αναλάβει το Υπουργείο Οικονομικών τη διαχείριση του χρέους, ως θέμα αρχής, αφού το Υπουργείο έχει επίσης και την ευθύνη για τη δημοσιονομική πολιτική. Διαφώνησε, επίσης, και με την κίνηση να παραχωρείται χρέος σε ντόπιους επενδυτές, κυρίως ημικρατικούς οργανισμούς, οι οποίοι ήταν «μιλημένοι» πριν από την κάθε έκδοση. Η αλήθεια, όμως, είναι πως ο κ. Σταυράκης δεν έβρισκε μόνο ντόπιους επενδυτές, αλλά και ξένους.
Η επιτυχία του αυτή λειτουργούσε καταπραϋντικά στο όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα του δημόσιου χρέους. Πραγματικά, λίγα άτομα –ίσως και κανένας– δεν θα μπορούσαν να πετύχουν με επιτυχία τις πολυάριθμες εκδόσεις μικρού χρέους, έστω και στα υψηλά επιτόκια που καταγράφονται. Οι ανώτεροι του κ. Σταυράκη, όμως, πείστηκαν πως, ό,τι κι αν συμβεί, «ο Χαρίλαος θα καταφέρει να δανειστεί». Έτσι, οι δικές του απόψεις για εξυγίανση της οικονομίας φάνταζαν θεωρητικές και δεν έβρισκαν πρόσφορο έδαφος στους ανωτέρους του. Σήμερα, η Κύπρος δανείζεται, όπως γράψαμε προ δύο εβδομάδων, διότι ο κ. Σταυράκης καταφέρνει εκπληκτικές ακροβασίες όσον αφορά στη διαχείριση του χρέους. Σήμερα, όμως, η Δημοκρατία θα πρέπει να περπατήσει στο τεντωμένο σχοινί, κάνοντας κόλπα ζογκλέρ. Και θα πρέπει να το κάνει χωρίς τον καλύτερό της ακροβάτη.
Πάνω από όλα, ο κ. Σταυράκης κατάφερνε να υλοποιήσει τη στρατηγική του «στύλο-στύλο-άνεση». Αυτή η ικανότητά του, όμως, επέτρεπε στους ανωτέρους του να αποφύγουν τις δικές τους ευθύνες.

Το βασικότερο λάθος: Δεν υπερασπίστηκε τον εαυτό του
Πάνω από όλα, το μεγαλύτερο λάθος του κ. Σταυράκη ήταν πως δέχτηκε να λειτουργήσει ως προφυλακτήρας της κυβέρνησης, δεχόμενος τα πυρά για λάθη, παραλείψεις και πισωγυρίσματα άλλων. Το συμβάν της περασμένης εβδομάδας, όταν η κυβέρνηση επιχείρησε να «αναθεωρήσει» τα μέτρα που είχαν συμφωνηθεί στο Υπουργικό ήταν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των όσων συνέβαιναν για τριάμισι χρόνια: Το πισωγύρισμα της κυβέρνησης –και δη του Προεδρικού– θα έβγαινε προς τα έξω διά της οδού Σταυράκη, ο οποίος, τελικά, εισέπραττε την κριτική που άξιζαν άλλοι.
Αυτή η κατάσταση δεν ήταν κάτι το καινούριο. Ο κ. Σταυράκης εξέφραζε διαφωνίες και συχνά έφευγε έξω φρενών από ενδοκυβερνητικές συναντήσεις, αλλά έκανε πάντα αυτό που του είχε ζητηθεί. Τελικά, ίσως το μεγαλύτερό του λάθος να ήταν πως ανέχτηκε αυτή την κατάσταση και δεν παραιτήθηκε νωρίτερα, αφήνοντας τους άλλους να μαζέψουν τα δικά τους σπασμένα –όπως σκέφτηκε σοβαρά να κάνει τουλάχιστον δις στο παρελθόν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s