Ο Πέτρος, ο Γιόχαν, ο Φραντς και η φάμπρικα…

Γίναμε πλούσιοι επειδή αγοράζουμε, ή αγοράζουμε επειδή γίναμε πλούσιοι;

Ο υπουργός Οικονομικών φαίνεται πως κλείδωσε το πάγωμα της ΑΤΑ, την αύξηση του ΦΠΑ και τη μείωση των κοινωνικών παροχών μέσα από τη στόχευση. Τώρα η μάχη μαίνεται γύρω από τον 13ο μισθό. Αυτή η σκέψη, πρώτη εκφράστηκε από τον πρώην πρόεδρο Γιώργο Βασιλείου και βρήκε υποστήριξη από τον Μιχάλη Σαρρή, τον Αθανάσιο Ορφανίδη και τον Κίκη Καζαμία, που έγινε και υπέρμαχός της.

Η αντίδραση που ακούγεται κατά κόρον είναι πως μια κίνηση με την οποία θα μειώνεται ο 13ος μισθός στο Δημόσιο, θα ασκήσει μειωτικές πιέσεις στην κατανάλωση και επομένως θα κάνει κακό στην οικονομία και θα ενισχύσει τις ήδη άσχημες τάσεις της ανεργίας.

Μια άλλη ένσταση είναι πως θα συμπιεστεί η «μεσαία τάξη» των δημοσίων υπαλλήλων. Μάλιστα, ως παράδειγμα χρησιμοποιούνται οι ΗΠΑ, όπου οι πιέσεις στη μεσαία τάξη και στην κατανάλωση έχουν παγιδέψει τη χώρα στην οικονομική στασιμότητα.

Σε αυτές τις ενστάσεις, υπάρχει μια αξία. Όχι όμως μεγάλη. Πρώτο, τα χρήματα –περίπου 200 εκατ. ευρώ– που θα γλυτώσει η κυβέρνηση, δεν έρχονται από τον ουρανό. Η βασικότερη αρχή των οικονομικών, πως δεν υπάρχει «δωρεάν γεύμα», ισχύει σε αυτή την περίπτωση, όπως και σε όλες τις άλλες:

Τα 200 εκατ. ευρώ ήδη βρίσκονται μέσα στην οικονομία μας και για να χρησιμοποιηθούν για 13ους μισθούς, πρέπει η κυβέρνηση να τα πάρει από αλλού. Έτσι, μειώνει την κατανάλωση για να τα μεταφέρει στους 13ους μισθούς με στόχο να… αυξήσει την κατανάλωση. Ο κύκλος είναι φαύλος.

Δεύτερο, στην Κύπρο συνηθίζουμε, όταν μιλάμε για «κατανάλωση», να εννοούμε αποκλειστικά το λιανικό εμπόριο. Και πάλι, όμως, πρέπει να τεθεί το ερώτημα που όλοι αποφεύγουν. Ωραία είναι να έχουμε υψηλή κατανάλωση στο λιανικό εμπόριο, αλλά αυτό, για να μπορεί να είναι βιώσιμο, πρέπει να είναι απότοκο της οικονομικής μας άνεσης και όχι η αιτία της.

Και ο λόγος είναι απλός. Το λιανικό εμπόριο, σε μια οικονομία όπως η κυπριακή, δεν παράγει υψηλή προστιθέμενη αξία, ούτε δημιουργεί –αναλογικά– πολλές θέσεις εργασίας. Οι βασικές υποθέσεις των οικονομολόγων για το λιανικό εμπόριο ισχύουν μόνο σε κράτη όπου η οικονομία έχει εκτενή βιομηχανική και μεταποιητική βάση. Πιο απλά, το λιανικό εμπόριο δεν απασχολεί εργάτες σε εργοστάσια, ούτε εργαζόμενους σε εταιρείες που σχεδιάζουν προϊόντα, αναπτύσσουν νέα είδη ή τροφοδοτούν τις «φάμπρικες» με πρώτες ύλες ή ενδιάμεσα αγαθά.

Αυτός ποιός είναι; Ο Πέτρος, ο Γιόχαν, ή ο Φράντς;

Πέρα από τα τελωνεία και τα ίδια τα καταστήματα, δεν στηρίζεται ένας στρατός εργαζομένων από το λιανικό εμπόριο. Άρα, όλες αυτές οι δαπάνες πού καταλήγουν; Σε ανθρώπους όπως τον Peter Edge της μουσικής πτέρυγας της Sony, τον Johan van Zyl της Toyota ή τον Frans van Houten της Philips. Τον άλλο Πέτρο, τον άλλο Γιόχαν και τον άλλο Φραντς – εκείνους που, σε αντίθεση με το άσμα που στοιχειώνει, έχουν μια πολύ καλή ιδέα και για τραστ αλλά και για κραχ.

Πιο απλά, οι δαπάνες του 13ου μισθού, η καταναλωτική μανία των Χριστουγέννων, χρηματοδοτούν κατά κύριο λόγο ξένους εκτελεστικούς συμβούλους μεγάλων εταιρειών που απολαμβάνουν τα κέρδη από τις εξαγωγές που κάνουν ανά το παγκόσμιο, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου.

Αν το κοιτάξει κανείς και από την αντίθετή του σκοπιά, οι 13οι μισθοί χρηματοδοτούν το εμπορικό έλλειμμα της Κύπρου, στηρίζουν τις ξένες πολυεθνικές και ενισχύουν την κατανάλωση σε είδη που δεν συμβάλλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας, αλλά αντίθετα ενισχύουν τους κινδύνους και τις ανισορροπίες που όλοι καλούμαστε πλέον να πληρώσουμε.

Σε μια εποχή όπου οι αναπτυξιακές δαπάνες, η αντιμετώπιση των προβλημάτων ρευστότητας του κράτους και η διόρθωση των δανειστικών αναγκών επείγουν για να σωθούμε όλοι, θα μπορούσε η κυβέρνηση στη χειρότερη των περιπτώσεων να χρησιμοποιήσει τα χρήματα για να τονώσει την ανάπτυξη και να δημιουργήσει θέσεις εργασίας, όπως θέλει να κάνει το Υπουργείο Οικονομικών.

Φυσικά, ο 13ος έχει και κοινωνική διάσταση. Στόχος του είναι να έχουμε όλοι αξιοπρεπείς γιορτές, αλλά και να ανταμείψουν οι εργοδότες τούς υπαλλήλους τους για όσα προσέφεραν αυτοί κατά τη διάρκεια του έτους. Γι’ αυτό, κι εδώ όπως και για όλα τα άλλα μέτρα, κριτήριο πρέπει να είναι η κλιμακωτή επιβολή.

Στον ιδιωτικό τομέα μπορούν να χρησιμοποιηθούν αντικειμενικά κριτήρια και τα μπόνους των Χριστουγέννων να λειτουργήσουν και ως κίνητρο για πιο σκληρή δουλειά. Από τη στιγμή όμως που στο Δημόσιο τα αντικειμενικά κριτήρια παραγωγικότητας δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση αξιολόγησης, το πιο δίκαιο θα είναι οι πιο χαμηλόμισθοι να μη χάσουν τους 13ους μισθούς τους και οι μειώσεις να είναι μεγαλύτερες για τις υψηλότερες μισθολογικές κλίμακες. Δυστυχώς, αυτή η σκέψη θα βρει και πάλι αντίσταση στα συνδικάτα, αν κρίνει κανείς από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν ώς τώρα την αρχή των κλιμακωτών περικοπών.

Η κατανάλωση αγαθών πρέπει να προέρχεται από το περίσσευμά μας και όχι από δανεικά. Άσε που μια τέτοια κίνηση ίσως βοηθήσει να βρούμε εκείνη τη λογική των Χριστουγέννων που χάθηκε μέσα στα καταστήματα.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s