Το χαρτομάντιλο του Laffer και η «αλογόμυγα»

Ένα απόγευμα του 1974, μία παρέα στην Ουάσινγκτον, κάθισε για καφέ. Ανάμεσά τους ήταν και δύο άντρες που χρόνια μετά θα γίνονταν ακόμα πιο γνωστοί –και αντιπαθείς– από ό,τι ήταν ήδη, ο Dick Cheney και ο Donald Rumsfeld. Μαζί τους ήταν και ο δημοσιογράφος, Jude Wanniski της «Wall Street Journal» και ο οικονομολόγος, Arthur Laffer.

Analyze this...

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Laffer, ο οποίος ήταν αντίθετος με την απόφαση του τότε προέδρου, Gerald Ford, να αυξήσει τις φορολογίες, ήθελε να εξηγήσει στους συνομιλητές του γιατί η ιδέα αυτή θα οδηγούσε σε μειωμένα κρατικά έσοδα. Έτσι, ζωγράφισε σε ένα χαρτομάντιλο ένα ανάποδο U που αντικατοπτρίζει την ελαστικότητα των κρατικών εσόδων ως προς το ύψος των φόρων.

Η θεωρία αργότερα υιοθετήθηκε ευρέως. Πριν από 10 ημέρες ο Αμερικανός πρόεδρος χρησιμοποίησε φορολογικά κίνητρα ύψους σχεδόν 500 δισ. δολαρίων για να τονώσει την απασχόληση. Γενικά, η ορθόδοξη οικονομική πολιτική σε δύσκολες περιόδους, είναι να μειώνονται οι φόροι. Πιο σημαντικό, όμως, είναι το γεγονός ότι η ακαδημαϊκή κοινότητα των ΗΠΑ συζητά σήμερα τέτοια θέματα με αρκετή θέρμη. Σε ποιο σημείο της καμπύλης βρισκόμαστε; Πόσο θα αυξηθούν τα έσοδα του κράτους από τη χ ή ψ φορολογία, αν λάβουμε υπόψη και την πίεση που θα ασκηθεί στην οικονομία; Πόσο θα επηρεάσει την ανάπτυξη και την απασχόληση;

Επίσης, συζητιούνται έντονα και άλλα θέματα μεταξύ των ακαδημαϊκών. Στη νομισματική πολιτική βλέπουμε σωρεία αναλύσεων, συνεδρίων και συζητήσεων. Στην αναπτυξιακή πολιτική, διαφωνούν για το είδος των έργων που πρέπει να προωθήσει η κυβέρνησή τους. Στην πολιτική για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, για την έρευνα και ανάπτυξη και την απασχόληση βλέπουμε επίσης δοκίμια εργασίας να βγαίνουν το ένα μετά το άλλο.

Την ερχόμενη εβδομάδα θα παρουσιαστεί το βιβλίο του τέως πρύτανη του Πανεπιστημίου Κύπρου, Σταύρου Ζένιου, με τίτλο «Αλογόμυγα». Μέσα από τη συλλογή κειμένων του, ο κ. Ζένιος μεταφέρει το μήνυμα πως η ακαδημαϊκή κοινότητα, και ιδίως το Πανεπιστήμιο Κύπρου, πρέπει να λειτουργούν όπως την αλογόμυγα του Σωκράτη και να παρεμβαίνουν εποικοδομητικά –και ενοχλητικά– στον δημόσιο βίο.

Σήμερα, όμως, η σιωπή της ακαδημαϊκής κοινότητας στην Κύπρο είναι εκκωφαντική, στο σημείο μάλιστα που θα νόμιζε κανείς πως σιωπούν για να μην ενοχληθούν οι πολιτικοί, ακόμα και όταν οι θέσεις τους είναι καταφανώς λανθασμένες με βάση τα αντικειμενικά δεδομένα που έχουμε μπροστά μας ως πολιτεία, κοινωνία και οικονομία.

Υπάρχουν, φυσικά, κάποιες φωνές, όπως του Αλέξη Αποστολίδη του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου, του Ανδρέα Θεοφάνους του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και του ΚΟΕ στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, του οποίου η δουλειά είναι εξαιρετικής ποιότητας. Αλλά ο πρώτος λειτουργεί μόνος, χωρίς μεγάλες ερευνητικές υποδομές, και οι παρεμβάσεις του δεύτερου καταντούν μονόλογος. Ουσιαστικός διάλογος δεν υπάρχει. Το ΚΟΕ προσπαθεί, αλλά σίγουρα δεν είναι «αλογόμυγα».

Γι’ αυτό φταίνε σίγουρα τα ίδια τα πανεπιστήμια που δεν στηρίζουν την εφαρμοσμένη έρευνα όσο οφείλουν, τόσο στις θετικές όσο και στις κοινωνικές επιστήμες. Η αποτυχία, δε, του Πανεπιστημίου Κύπρου να προωθήσει την έρευνα στα οικονομικά, εκμεταλλευόμενο την παρουσία ενός νομπελίστα στις τάξεις του, είναι μάλλον εντυπωσιακή, χωρίς ωστόσο να αθωώνεται και ο ίδιος ο κ. Πισσαρίδης.

Σε ένα ακόμα μεγαλύτερο βαθμό, φταίει και το κράτος. Χωρίς να ντρέπονται, κυβερνήσεις 20 ετών διατηρούν διαβάθμιση απορρήτου στους πίνακες input-output, ενώ γενικότερα τα στοιχεία που κατέχει το κράτος επικαλύπτονται από μία ανεύθυνη και παρανοϊκή αδιαφάνεια που δεν επιτρέπει σε κανένα να μελετήσει σε βάθος την οικονομία μας.

Καλό παράδειγμα είναι και η ΑΤΑ. Ο θεσμός μελετήθηκε αντικειμενικά από το ΚΟΕ, αλλά το συγκεκριμένο δοκίμιο απέφυγε τα απτά συμπεράσματα. Πέραν τούτου, μόνο το ΔΝΤ έχει αναλύσει σε κάποιο βάθος τον θεσμό στην Κύπρο. Πόσο επηρεάζει τον πληθωρισμό; Πόσο ανακουφίζει; Πόσο εξυπηρετεί τους σκοπούς της για την κάθε εισοδηματική τάξη; Υπολογίζεται σωστά; Τι αλλαγές πρέπει να γίνουν για να έχουμε το χ ή ψ αντικειμενικό αποτέλεσμα; Εδώ, για το συνταξιοδοτικό έπρεπε να απευθυνθούμε στον μακαρίτη τον Γιώργο Ψαρά για να μας υπολογίσει καμπύλες που έπρεπε να ήταν ήδη γνωστές, ενώ οι βασικές παραδοχές της μελέτης τού υπαγορευτήκαν από την κυβέρνηση και ουδείς ανέλυσε αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Η Κύπρος σήμερα στερείται ενός σημαντικότατου εργαλείου που θα μπορούσε να είχε θέσει εκτός πολιτικής σφαίρας σημαντικά θέματα που μας απασχολούν. Κάτι τέτοιο θα στερούσε πολλά «πατήματα» από τον άγονο λαϊκισμό που τρώει την οικονομία. Δυστυχώς, όμως, η «αλογόμυγα» δεν δαγκώνει.

Δουλειά της ακαδημαϊκής κοινότητας δεν είναι μόνο να μεταφέρει προπαρασκευασμένη γνώση στους φοιτητές, ιδίως στους μεταπτυχιακούς. Είναι, κυρίως, να παράγει γνώση από μόνη της, με τη συμμετοχή των φοιτητών, για να παράγεται και να διδάσκεται η σύνθεση και ιδεών, η πρωτογενής σκέψη και η αναλυτική προσέγγιση. Αυτό, δυστυχώς, δεν γίνεται. Και, σήμερα, η Κύπρος έχει μεγάλη ανάγκη από την α-κομματική, αντικειμενική και –ναι– ενοχλητική παρέμβαση, ιδίως σε θέματα που έχουν σωστή και λάθος απάντηση. Κι αυτά τα θέματα είναι δυστυχώς πολλά, ιδίως στην οικονομία.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s