Να ξημάθουν…

Η σπατάλη του κράτους ισοδυναμεί με κλεψιά από τον πολίτη

Αδιαφάνεια, κολπάκια, κρυμμένες δαπάνες, καθυστερημένες πληρωμές στα τέλη του Δεκέμβρη (όταν γίνονται και οι περισσότερες δαπάνες) μετακινήσεις δαπανών από τον ένα χρόνο στον άλλο και ανακάλυψη κανόνων και νέων κατηγοριών δαπανών, αποτελούν σύνηθες φαινόμενο στους προϋπολογισμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Έστω κι αν μας ανάγκασαν...

Τα κόλπα αυτά δεν τα ανακάλυψε η κυβέρνηση Χριστόφια, ούτε είναι νέο φαινόμενο. Ωστόσο, αυτές τις στιγμές, που βγήκαν στην επιφάνεια προβλήματα που είχαμε κρυμμένα κάτω από την γενικότερη ευρωστία μας, η διόρθωσή τους είναι κατεπείγουσα.

Τα πιο πρόσφατα παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά:
Ναι, καθυστέρησαν πέρυσι μερικές από τις μεγαλύτερες πληρωμές, για να διασωθούν τα νούμερα του 2010 και να καταγραφούν οι δαπάνες στο 2011. Αυτό, μάλιστα, έγινε με ένα αίσθημα αθωότητας, αφού η κυβέρνηση αισθανόταν πως «αυτό γίνεται πάντα». Ναι, επίσης, ανακαλύφθηκαν «αποθεματικά» για δαπάνες που μεταφέρονταν από μια κατηγορία τον ένα χρόνο, σε άλλη τον επόμενο, για να φαίνονται αυξημένες οι αναπτυξιακές και κοινωνικές δαπάνες. Μιας και τα λέμε για τις αναπτυξιακές δαπάνες, ναι, σ’ αυτές περιλαμβάνονται μισθοί σε κάποιους ημικρατικούς και άλλα έξοδα που δεν έχουν καμία σχέση με την ανάπτυξη.

Οι συμπληρωματικοί προϋπολογισμοί ήταν ίσως η πιο «αθώα» λαμογιά που γινόταν με την ανοχή των πάντων και την συμμετοχή των πάντων, και από μέσο επίλυσης έκτακτων και αναπάντεχων προβλημάτων στην οικονομία, μετατράπηκε για πολλά χρόνια σε κλασικό θεσμό της περιόδου πριν τις καλοκαιρινές διακοπές της Βουλής.

Και, το χθεσινό ήταν πως η κυβέρνηση περιλαμβάνει στον προϋπολογισμό νομοσχέδια, όπως εκείνο του ΦΠΑ, που μπορεί μεν να πρέπει να περάσουν, αλλά δεν έχουν ψηφιστεί από την Βουλή. Δηλαδή, ο προϋπολογισμός συμπεριλαμβάνει έσοδα που μπορεί να αποδεχτεί η Βουλή, μπορεί και όχι.

Η απάντηση -όπως πάντα- είναι περίπου, πως «έτσι εμάθαμεν να κάμνουμεν».

Πρέπει, όμως, να ξημάθουν. Ο Προϋπολογισμός υπάρχει για να μπορεί να γίνει ένας σωστός, προσεγμένος και με διαφάνεια προγραμματισμός για το πώς θα διαχειριστεί τους πόρους της η εκάστοτε κυβέρνηση. Η κάθε σπατάλη, η κάθε αχρείαστη δαπάνη, το κάθε «λάθος» δεν είναι τίποτε λιγότερο από κλοπή των λεφτών των πολιτών. Οι πολίτες γίνουν φόρους για να λάβουν υπηρεσίες όπως τα δημόσια αγαθά, την έννομη τάξη και την ασφάλεια. Ο πωλητής που κάνει ψευτιά στην πρόσθεση όταν δίνει τον λογαριασμό, δεν είναι λιγότερο κλέφτης από μια κυβέρνηση (όποια κι αν είναι αυτή) που «χρεώνει» τον πολίτη για πράγματα που η κοινωνία δεν χρειάζεται.

Γι’ αυτό και επιμένει αυτή η στήλη τόσο επίμονα στην ανάγκη για εκπόνηση Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΜΔΠ): Νοικοκύρεμα χωρίς διαφάνεια και λογοδοσία, δεν είναι δυνατό να γίνει. Επιπλέον, το νοικοκύρεμα σημαίνει πως το κράτος θα μπορεί να δίνει στην κοινωνία περισσότερα, δαπανώντας λιγότερα, μια πολύ απλή συνταγή που δημιουργεί ισχυρές χώρες.

Ενώ αναμένουμε το ΜΔΠ, όμως, ξέρουμε πώς πρέπει να μοιάζει αυτό. Πρέπει, καταρχάς, να καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερο φάσμα λειτουργιών του κράτους και να μην περιορίζεται μόνο στα Υπουργεία. Οι αναπτυξιακές δαπάνες, για παράδειγμα, δεν μπορούν να γίνονται χωρίς σχεδιασμό και πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στο ΜΔΠ. Το ίδιο ισχύει και για τις κοινωνικές παροχές, αλλά και για άλλες δαπάνες. Τα υποχρεωτικά πλαφόν δαπανών και ο μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός τους για τα Υπουργεία πρέπει να επεκτείνονται σε όλων των ειδών τις δαπάνες του κράτους.

Το ίδιο λεπτομερής πρέπει να είναι και η ανάλυση των εσόδων, για να μπορεί να αξιολογηθεί το πόσο αξιόπιστες είναι οι βασικές παραδοχές στις οποίες βασίζονται οι προβλέψεις.

Στο μέλλον, και μετά το πρώτο ΜΔΠ, θα πρέπει να δικαιολογούνται όλες οι αποκλίσεις από τις προβλέψεις και να δίνει η κυβέρνηση λόγο για τις αποκλίσεις αυτές. Στα ίδια πλαίσια, οι παραδοχές του προϋπολογισμού και του ΜΔΠ πρέπει να αποτελούν βασικό μέρος του δημόσιου διάλογου πριν την υποβολή του σχεδιασμού:
Πόσος θα είναι ο πληθωρισμός; Πόσο θα αλλάξει η ισοτιμία του ευρώ; Πόσο θα αλλάξουν οι τιμές στα καύσιμα και στα εμπορεύματα και μέταλλα; Πόση θα είναι η ανάπτυξη; Πόση η ανεργία; Τί απρόσμενες δαπάνες μπορεί να υπάρξουν;
Κι ακόμα, ποιά σενάρια απόκλισης από τον σχεδιασμό συμπεριλαμβάνονται στον σχεδιασμό; Με ποιές λογιστικές μεθόδους γίνονται οι υπολογισμοί; Πώς επηρεάζουν το ΜΔΠ όλα αυτά;

Αυτά τα ζητήματα είναι εξαιρετικά μεγάλης σημασίας και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται τόσο χαλαρά όσο βλέπουμε στην Κύπρο. Σήμερα γίνεται ένα τεράστιο βήμα προς την διόρθωση της παρατεταμένης κλοπής χρημάτων του πολίτη από το κράτος. Η κίνηση αυτή μπορεί να γίνεται υπό το βάρος των αφόρητων πιέσεων από την ΕΕ, αλλά πιστώνεται στον Υπουργό Οικονομικών. Ωστόσο, ενώ πρέπει να περιμένουμε για να δούμε την μορφή και το ύφος του ΜΔΠ, το πιο σημαντικό είναι δεν είναι μόνο να εκπονηθεί, αλλά και το πώς.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s