Το τόξο, το βέλος και η φίλη μου η Patsie

Το θέμα δεν είναι τι έχουμε μπροστά μας, αλλά τι θα αφήσουμε πίσω μας. 

Υπάρχουν στιγμές που τα μαθήματα της ιστορίας σταματούν και πρέπει ο καθένας να κοιτάξει, όχι τόσο πίσω, όσο μπροστά. Μία πολύ αγαπητή μου φίλη, με αφορμή οικογενειακές στιγμές, μου θύμισε ένα παλιό ποίημα του Χαλίλ Γκιμπράν, του Λιβανέζου ποιητή που σημάδεψε μια παιδική παρέα με ένα ποίημα-κόλαφο για τους συμπατριώτες του, που ξόδεψαν παραπάνω καιρό για να αλληλοσκοτώνονται παρά για να δημιουργούν. Και σημάδεψε ολόκληρη γενιά με τον Προφήτη, ένα απλοϊκό ποίημα με μεταφυσική διάθεση που αναζητά απλές, αλλά αδύνατες απαντήσεις για το ανθρώπινο γένος.

Το μνημείο του Gibran στο Embassy Row στην Ουάσιγκτον

Αν κοιτάξουμε με μακροσκοπική διάθεση τη σημερινή συγκυρία, το μεγαλύτερο ζήτημα για την Κυπριακή Δημοκρατία δεν είναι ούτε το σημερινό αδιέξοδο, ούτε η πολιτική διαμάχη. Δεν είναι, ακόμα, ούτε το φυσικό αέριο ή μία νέα υποβάθμιση. Δεν είναι καν η οικονομική κατάσταση και η πιθανή τραπεζική κρίση των επόμενων μηνών.

Το ζήτημα, για κάθε γενιά, είναι τι θα αφήσει πίσω της. «Εσείς τώρα να δούμε», έγραψε κάποτε ο Ελύτης, σε ένα στίχο που θα έπρεπε να βασανίζει πάντα το μυαλό όσων ασχολούνται με τα κοινά.

Η δική μας γενιά, των σχεδόν τριαντάρηδων (εντάξει, όχι και τόσο «σχεδόν») έλαβε ένα κράτος που δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μας. Και δεν μιλώ μόνο για το Κυπριακό, αλλά και για πιο καθημερινά προβλήματα: Για τις μικρές μας επιχειρήσεις που προσπαθούμε να στήσουμε από το μηδέν, για τις ελπίδες μας να δημιουργήσουμε, για την προσπάθειά μας να δούμε μία κοινωνία πιο δίκαιη, με λιγότερη υποκρισία και χωρίς ματαιόδοξους παρεοκράτες που ελέγχουν τα πάντα.

Γι’ αυτό και κάποιες στιγμές, η προσοχή μας στρέφεται στο ενοχλητικό ερώτημα τι κάνουμε εμείς για να παραδώσουμε κάτι καλύτερο στους επόμενους. Διότι δεν θέλουμε να έχουν οι επόμενες γενιές σίγουρη δουλειά. Θέλουμε να έχουν την ευκαιρία, αν δουλέψουν σκληρά, να αναδειχθούν. Να χαρούν τη δική τους δημιουργία αντί να χαίρονται με το βόλεμα. Να έχουν ανοικτό μπροστά τους πεδίο για να κερδίζουν όσα επιθυμούν, αλλά να τα κερδίζουν με το σπαθί τους.

Σε μια από τις πιο καλογραμμένες ομιλίες των τελευταίων αιώνων, ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ είχε πει ότι ονειρεύεται πως μια μέρα τα τέσσερα παιδάκια του «θα κρίνονται από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους και όχι από το χρώμα του δέρματός τους». Κάτι παρόμοιο θέλουμε κι εμείς στη δική μας κοινωνία. Κι αν ο δικός μας ρατσισμός είναι διαφορετικός, η αρχή που έθεσε ο Κινγκ παραμένει: «Από το περιεχόμενο του χαρακτήρα τους». Να ξέρουν να αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους, να τους αρέσει η δουλειά. Να ζουν σε μια κοινωνία όπου θα μπορούν να κτίσουν αυτά που εκείνοι θέλουν.

Το ποίημα του Γκιμπράν που μου έστειλε η φίλη, σχολιάζει πως οι επόμενες γενιές είναι σαν βέλη. «Ο Τοξοβόλος σημαδεύει τον στόχο στο μονοπάτι του Απείρου». Ο δικός μας ρόλος, ως νέοι του σήμερα, είναι να είμαστε το τόξο. Και, ως τόξα, οφείλουμε να «λυγίζουμε σωστά» κάτω από το βάρος της ανθρώπινης προόδου που θέλει τους επόμενους να προχωρούν πολύ μακρύτερα από εμάς. Ο Τοξοβόλος του Γκιμπράν, που με τόση αγάπη σημαδεύει το άπειρο, «αγαπάει και το τόξο που είναι σταθερό».

Δική μας έγνοια πρέπει να είναι το πώς να είμαστε τέτοια «σταθερά τόξα». Πίσω από τις συζητήσεις για την οικονομία, τις θεσμικές αλλαγές, τα επιδόματα και τις περικοπές, το βαθύτερο ερώτημα πρέπει να είναι τι χώρα δημιουργούμε. Ακόμα και πίσω από ζητήματα όπως η ευθυνοφοβία, οι παραιτήσεις και οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις, το ερώτημα πρέπει να είναι πάντα τι θα βρουν οι επόμενοι. Ιδίως σε μία χώρα όπου η αποφυγή των ευθυνών αποτελεί κοινωνικό θεσμό.

Οι ανθρώπινες κοινωνίες στηρίζονται σε μία σειρά από θεσμούς, κανόνες και διαδικασίες με στόχο να διαχειριστούν τα κοινά κάτω από συνθήκες συνεχούς σπανιότητας. Ρόλος τους είναι να μειώνουν την επιρροή των προσωπικοτήτων και να τις αντικαθιστούν με διαδικασίες των οποίων το αποτέλεσμα να είναι προβλέψιμο. Την ίδια ώρα όμως, όπως ανέλυσαν με μεγάλη ευστοχία αναλυτές, όπως ο Ντάγκλας Νορθ και ο Χίρσμαν, οι θεσμοί πρέπει να είναι ευέλικτοι για να μπορούν να προσαρμόζονται σε νέα δεδομένα, νέες ανάγκες και νέους στόχους.

Αυτή τη χρονική στιγμή, στην Κύπρο το βασικότερο ερώτημα είναι πώς θα μπορέσουμε, οι σημερινοί, να κτίσουμε ένα κράτος με ισχυρούς θεσμούς που να εξυπηρετεί, όχι μόνο εμάς, αλλά και τους επόμενους. Αυτή η διαδικασία διαιώνισης αποτελεί εθνικό καθήκον.

Διότι το «έθνος» δεν είναι μόνο η σημαία και τα μνημεία. Είναι και ένα μικρό κοριτσάκι στην κούνια. Οι φίλοι που θα κάνει. Οι γείτονες, συμμαθητές και συνάδελφοι. Τα όνειρά τους. Τα σχολεία τους. Τι ζωή θα ζήσουν. Ή καλύτερα, τι ζωή θα τους αφήσουμε να ζήσουν. Κι αν πει κανείς πως αυτό το άρθρο δεν είναι «οικονομικό», μπορούμε να κάνουμε μια μακρά συζήτηση για την «οικο-νομία».
Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ) που καθόλου άσχετα δεν είναι με όλα τα πιο πάνω.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s