Γιατί δεν πρέπει να εμπιστευτούμε τον «κ. Χριστόφια»

Όταν άνοιξε, τα Χριστούγεννα του 1989, η ατσάλινη πόρτα ενός ρουμάνικου ΤΟΜΠ, βγήκε ένας ηλικιωμένος που έμοιαζε χαμένος, φοβισμένος και συγχυσμένος. Σε λίγο, ο Νικολάε Τσαουσέσκου, μαζί με τη γυναίκα του Ελένα, θα κάθονταν άβολα σε ένα μαθητικό θρανίο. Γύρω τους, στα άλλα μικρά θρανία του δημοτικού σχολείου, κάθονταν διάφοροι πολιτικοί και στρατιωτικοί. Ήταν όλοι πολύ μεγάλοι για τις καρέκλες, αλλά προσπαθούσαν να δείξουν, καθώς πρέπει σε μία «δίκη» που μάλλον θύμιζε τσίρκο.

"Δίκη"-περιπαίξιμο....

Μετά την «απόφαση» του «δικαστηρίου» να εκτελεστεί ο δικτάτορας που πήρε χιλιάδες στον λαιμό του για την πλάκα του, το ζεύγος ζήτησε επίμονα να μην τους χωρίσουν για να πεθάνουν μαζί. Προφανώς, αγαπιούνταν. Η Ελένα Τσαουσέσκου, θυμωμένη τους ζητούσε να μην τους δέσουν τα χέρια, και έλεγε στους αλεξιπτωτιστές-δήμιους πως αυτή «τους μεγάλωσε σαν μάνα».

Οι εικόνες των τελευταίων λεπτών αυτών των δύο απερίγραπτα στυγνών «γονέων του έθνους» προκαλούν λύπηση, ακόμα και οίκτο (Τα βίντεο μπορεί να ενοχλήσουν). Εύκολα μπορεί κανείς να σκεφτεί πως αυτοί οι φτωχοί και καλοπροαίρετοι άνθρωποι εκτελούνται σαν ζώα για το βίτσιο κάποιων επαναστατών.

Πάνω από όλα, όμως, αισθάνεται κανείς πως οι προθέσεις αυτών των ανθρώπων, που έριξαν στην πείνα και τον θάνατο τον λαό τους για να ικανοποιήσουν τις ορέξεις τους και να κτίσουν τα παλάτια τους, ήταν καλές. Και αυτή η σκέψη, όσο γρήγορα κι αν περνά, είναι σημαντική.

Η απόσταση από τη δικτατορία μέχρι τη δημοκρατία δεν είναι πολύπλοκη και θα μπορούσε να περιγραφεί μονολεκτικά: Λογοδοσία. Από το «κοινωνικό συμβόλαιο» μέχρι τον διαχωρισμό των εξουσιών, και από τον Λοκ και τον Μοντεσκιέ μέχρι τους Τζέφερσον και Μάντισον η όλη θεωρία –και τα επιχειρήματα– αφορούν, ουσιαστικά, το πώς πρέπει να στηθεί η λογοδοσία των κυβερνώντων έναντι των κυβερνώμενων.

Μια σημαντική παράμετρος που περνά από όλους τους θεωρητικούς, τους πιο πάνω και άλλους (π.χ. Τόμας Πέιν, ακόμα και η «σειρά» Χιουμ-Μπένθαμ-Μιλ) είναι η υπόθεση για την ανθρώπινη φύση. Ιδίως στην εποχή των δύο μεγάλων επαναστάσεων, της γαλλικής και της αμερικανικής, το ζήτημα που τέθηκε εμφαντικά ήταν η ανθρώπινη συμπεριφορά, τα ανθρώπινα πάθη και οι ανθρώπινοι πειρασμοί μπροστά στην εξουσία.

Ακόμα και μετά την είσοδο του Φρόιντ και έπειτα του Νίτσε, όλοι έφθασαν σε ένα παρόμοιο συμπέρασμα: Πέρα από την ανθρώπινη φύση, που θέλει εξουσία, που ξεχνά τους ηθικούς φραγμούς και που οδηγείται με ευκολία σε στυγνές συμπεριφορές, υπάρχει ακόμα ένα μεγάλο πρόβλημα με τη διαχείριση των κοινών. Δεν μπορεί κανείς εύκολα να ξεχωρίσει τι είναι σωστό και τι λάθος.
Η πολιτική, όπως έγραψε με συγκινητικό τρόπο ο Μαξ Βέμπερ, έχει να κάνει με δύσκολες επιλογές. Ο έχων την εξουσία πρέπει να επιλέξει, συχνά, μεταξύ δύο «εξίσου λανθασμένων» επιλογών. Αλλά πρέπει να επιλέξει.

Πολλές φορές, οι συνθήκες θέτουν σε αντίθεση αρχές που: α) Είναι «εξίσου σημαντικές», που β) Δεν μπορούν να συμφιλιωθούν ή να συνυπάρξουν και που γ) Δεν μπορούν να μετρηθούν η μία έναντι της άλλης», έγραψε αργότερα ο Μπερλίν. Κλασικό –και ίσως το πιο απλό– παράδειγμα, η Ελευθερία και η Ασφάλεια.

Αλλά ο έχων την εξουσία πρέπει να επιλέξει. Και, όπως λέει ο Βέμπερ, αν θέλει κανείς να σώσει την ψυχή του, ας μείνει μακριά από τέτοιες ευθύνες.

Γι’ αυτό και δεν πρέπει ποτέ να εμπιστεύεται ο κόσμος πολιτικούς που λαμβάνουν δύσκολες αποφάσεις αβασάνιστα. Που δεν αναγνωρίζουν πως και η άλλη άποψη έχει κάποια βάση. Που δεν διερωτούνται γιατί καλοί, έξυπνοι και ηθικοί άνθρωποι δεν τους χωνεύουν.

Γι’ αυτό, επίσης, και οι θεωρητικοί εύκολα κατέληξαν στον διαχωρισμό των εξουσιών και στον έλεγχο της μιας εξουσίας από την άλλη. Από εκεί περνά και η λογοδοσία των εκάστοτε κυβερνώντων. Οι κανονισμοί που έχουν επιβληθεί με συντάγματα και με νόμους όχι μόνο πρέπει να τηρούνται ευλαβικά, αλλά να τηρούνται και με διαφάνεια.

Η όλη ιστορία με την αδειοδότηση των οικοπέδων της ΑΟΖ καταλήγει ακριβώς εδώ: Η κυβέρνηση πρέπει να ελεγχθεί. Οι κανονισμοί πρέπει να ακολουθηθούν και να ακολουθηθούν με διαφάνεια. Ο λαός δεν δικαιούται να εμπιστευτεί τυφλά την κυβέρνηση του κ. Χριστόφια, όπως δεν δικαιούται να εμπιστεύεται τυφλά τον οποιονδήποτε κυβερνώντα. Πρέπει πάντα οι κυβερνήσεις –όποιος κι αν είναι στην εξουσία– να αντιμετωπίζονται με την αρχή που διατύπωσε ο Κένεντι: Εμπιστοσύνη αλλά με επαλήθευση.

 Με μία πιο «χαλαρή» γλώσσα, μπορεί να πει κανείς πως οι κυβερνήσεις οφείλουν να λογοδοτούν και γι’ αυτό οφείλουν να λειτουργούν με διαφάνεια και υπό τον έλεγχο των άλλων εξουσιών. Όποιοι κι αν είναι αυτοί. Χωρίς να συγκρίνω (προς Θεού) τον Πρόεδρο με τον Τσαουσέσκου, πρέπει να θυμόμαστε πάντοτε πως οι προθέσεις δεν αρκούν, διότι στο μυαλό του καθενός, και ιδίως των εκάστοτε κυβερνώντων, οι προθέσεις μπορεί να είναι αγνές: «Σας μεγάλωσα σαν μάνα. Πάντα πρέπει να υπάρχει έλεγχος. Όποιοι κι αν είναι στην εξουσία, όση αγάπη κι αν έχουν μέσα τους και όσο σκληροί κι αν είναι οι αντίπαλοί τους.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ουσιαστικό Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ). Και να ενισχυθεί η διαφάνεια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s