Τα φετίχ της «εργατικής αριστοκρατίας»

 

Ένα από τα πιο αναπάντεχα φαινόμενα που βασάνισαν τον Λένιν, ήταν η στήριξη που παρείχαν τα οργανωμένα σύνολα που μετείχαν στη Δεύτερη Διεθνή, στις εκάστοτε κυβερνήσεις τους κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αντί οι προλετάριοι να στηρίξουν την εργατιά, στήριξαν τα έθνη, δηλαδή –κατά τον Λένιν– το κεφάλαιο. Φυσικά, ο Λένιν δεν ήταν κανένα τυχαίο κεφάλι και η εξήγηση ήταν απλή.

Την είχε, εξάλλου, εντοπίσει και ο Ένγκελς, ο οποίος συχνά έγραφε στον τρόφιμό του, Μαρξ, για τον συντηρητισμό των προλετάριων: Η «εργατική αριστοκρατία» αποτελείται από εκείνους τους προλετάριους που, μέσα από τον συνδικαλισμό, εξασφάλισαν καλύτερους όρους εργασίας και μετατράπηκαν σε μπουρζουαζία.

Αυτή η διαπίστωση οδήγησε τον Λένιν στη θεωρία του για τον ρόλο του ιμπεριαλισμού στη διεθνή καπιταλιστική σκηνή και δη στον Α΄ Παγκόσμιο. Ο ιμπεριαλισμός ήταν μια αθλιότητα που ευθύνεται για μεγάλο ανθρώπινο πόνο, αλλά ο Α΄ Παγκόσμιος μάλλον δεν οφείλεται σε αυτόν. Αυτό, όμως, είναι ένα άλλο θέμα.

Όχι αυτό το φετίχ, το άλλο...

Η δημιουργία, όμως, μιας εργατικής «αριστοκρατίας» (των «σκλάβων του σπιτιού», όπως λένε και οι μαύροι των ΗΠΑ), η οποία δεν θέλει να ταράξει τα νερά, δεν είναι πλέον το ουσιαστικό πρόβλημα για την Αριστερά. Σήμερα το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο και εστιάζεται εντός των ίδιων των συντεχνιών.

Εντός της εκάστοτε συντεχνίας, υπάρχουν μεγαλύτερες ανισότητες παρά μεταξύ των «εργαζομένων» και των «εργοδοτών». Αυτός ο διαχωρισμός έχει αλλάξει ριζικά ύφος και, μαζί του, πρέπει να αλλάξει και η προσέγγιση της Αριστεράς.

Εάν η εκμετάλλευση ήταν αναπόσπαστο μέρος του πλούτου κατά τη βικτωριανή εποχή, σήμερα υπάρχει και μια άλλη παράμετρος – η άνοδος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ). Λόγω των ΜμΕ, ο «πλούτος» είναι αποτέλεσμα σκληρής εργασίας και όχι της εκμετάλλευσης. (Υπάρχουν, φυσικά, εξαιρέσεις).

Αυτό μάλλον οφείλεται στην παγκοσμιοποίηση, παρά εμποδίζεται απ’ αυτήν. Στην Κύπρο, όλες οι επιχειρήσεις, με εξαίρεση 72, είναι ΜμΕ, ενώ το 91,8% των επιχειρήσεων είναι μικρές, οικογενειακές. Αυτός ο πλούτος, «η Κούλα η ράφταινα», όπως συνηθίζει να λέει αυτή η στήλη, μάλλον είναι ήρωες της βιοπάλης, παρά εκμεταλλευτές των εργαζομένων.

Αντίθετα, εντός των ίδιων των συντεχνιών, παρατηρείται μεγάλη ανισότητα. Γράψαμε πολλές φορές πως ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν οι συντεχνίες, αδικεί τα χαμηλόμισθα μέλη τους και ευεργετεί τους υψηλόμισθους. Μάλιστα, αυτή η στήλη διερωτήθηκε –και ακόμα διερωτάται– πώς υπάρχει τόση ανοχή από τα χαμηλόμισθα μέλη των συντεχνιών για την ηγεσία τους.

Ίσως η εξήγηση να βρίσκεται σε μια άλλη μαρξιστική ανάλυση. Ο φετιχισμός των εμπορευμάτων ήταν μία έννοια που ο Μαρξ τράβηξε από τα μεγάλα ρεύματα των ανθρωπολόγων που άνθιζαν στην εποχή του. Τα αντικείμενα, μέσα από τη διαδικασία παραγωγής τους –την εργασία–, αποκτούν μια σχεδόν μεταφυσική ιδιότητα, «σαν να είναι ανεξάρτητα, προικισμένα με δική τους ζωή». Κάτι παρόμοιο έχει συμβεί, φαίνεται, και με τις πολιτικές.

Στην Κύπρο βλέπουμε μια επιμονή των συντεχνιών, ακόμα και της ίδιας της Αριστεράς, σε μια σειρά από πολιτικές που είναι αντιλαϊκές.

Η ΑΤΑ εντείνει την ανισότητα αλλά η κάθε μεταρρύθμισή της αντιμετωπίζεται ως «κουτσούρεμα», ακόμα κι αν το «κουτσούρεμα» αφορά αποκλειστικά και μόνο τους υψηλόμισθους και όχι τις χαμηλές κλίμακες.

Παρομοίως, ως απώλεια των «κεκτημένων» (ένα άλλο φετίχ) αντιμετωπίζεται και η μείωση των επιδομάτων για τους υψηλόμισθους, που είναι αφορολόγητα αλλά συντάξιμα. Ένα τρίτο φετίχ είναι και η συνεισφορά των δημοσίων υπαλλήλων για τις δικές τους συντάξεις, μια συνεισφορά που ουσιαστικά κάνουν άλλοι, συνήθως φτωχότεροι.

Εν τω μεταξύ, ίσως το μεγαλύτερο φετίχ να είναι και η φοροδιαφυγή, η οποία αντιμετωπίζεται ως «εναλλακτικό» της διόρθωσης των προνομίων της «εργατικής αριστοκρατίας». Η λογική των συντεχνιών είναι πως πρέπει να δώσουν χρήματα οι φοροφυγάδες για να μην κοπούν προνόμια από τους πιο εύπορους. Ουσιαστικά, λένε: «Αντί να τα τρώνε οι δικηγόροι και οι γιατροί, πρέπει να τα τρώμε εμείς».

Η φοροδιαφυγή, φυσικά, είναι κλοπή και πρέπει να πατάσσεται, όπως και να ’χει το πράγμα. Αλλά η λογική πως είτε οι Α προνομιούχοι είτε οι Β προνομιούχοι πρέπει να τα φάνε, αγνοεί τα όσα υποφέρει «η Κούλα η ράφταινα» για να πληρώνει όσα δεν πρέπει να κλέβουν οι μεν για να τα τρώνε οι δε.

Εν τω μεταξύ, η οικονομία έχει φτάσει σε σημείο όπου, μελλοντικά, η περικοπή μισθών είναι σχεδόν αναπόφευκτη. Τελικά, οδεύουμε προς μείωση μισθών για όλους, με στόχο να προστατευτούν τα «φετίχ» της Αριστεράς. Χαρακτηριστικό είναι πως, με τις πιο πρόσφατες αποφάσεις, το επίδομα τέκνου αποκόπτεται μόνο κατά 50% για μια οικογένεια με μέσο μηνιαίο εισόδημα 7.500 ευρώ.

Εάν κοβόταν στο 0, και με πιο χαμηλό όριο, θα ήταν πιο δίκαιο, ενώ θα μπορούσε να μας επιτρέψει να αυξήσουμε τη χορηγία των πιο φτωχών και να έχουμε, ταυτόχρονα, και εξοικονομήσεις. Αλλά μπαίνει στη μέση το φετίχ των «κεκτημένων».
Ίσως να ήρθε η ώρα να αξιολογηθούν εκ νέου αυτά τα φετίχ, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πόσο «αντι-αριστερό» είναι το αποτέλεσμα.

Επίσης, ένας αληθινός αριστερός θα τα έβαζε με το κεφάλαιο για να προχωρήσει το ΓεΣΥ. Και πρέπει να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s