Ισχυρές οι «πιέσεις προς τα αριστερά» για την οικονομία

Το μνημόνιο που αποφασίστηκε στο προεδρικό την περασμένη εβδομάδα αντιμετωπίζεται ως «σωτήρια λύση» για την οικονομία. Η απόφαση αποτελεί μια μικρή, σχεδόν ανεπαίσθητη, οικονομοτεχνικά, αλλαγή πορείας. Αυτή η αλλαγή πορείας, όμως, δείχνει ικανή να βάλει την Κύπρο σε ένα καλύτερο δρόμο από εκείνο που ακολουθούσε μέχρι σήμερα, ο οποίος ήταν καταστροφικός.

Για τους σπασίκλες, που δεν τους αρέσει να πέφτει αριστερά η καμπύλη...

Από την άλλη, όμως, οι πολιτικές αποφάσεις δεν δικαιολογούν, ούτε ανακούφιση, ούτε ευφορία. Τα μέτρα σε μεγάλο βαθμό θα προκαλέσουν μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, όχι μόνο στην κατανάλωση αλλά και στις επενδύσεις, οι οποίες δημιουργούν δουλειές και αυξάνουν τον πλούτο της χώρας. (Για τους σπασίκλες των οικονομικών, τα μέτρα ρίχνουν προς τα αριστερά την καμπύλη IS, κάτι που οδηγεί σε μείωση του ΑΕΠ και αύξηση των επιτοκίων*).

Η αύξηση των φόρων, η μείωση του πλούτου, η προσδοκία πως θα αυξηθούν οι φορολογίες στο μέλλον και η αβεβαιότητα για τις μελλοντικές προοπτικές, ρίχνουν την οικονομία στην λογική της αυξημένης ζήτησης χρήματος, σε μια εποχή μειωμένων κερδών και αυξημένων ζημιών, αυξημένου πληθωρισμού και μειωμένης απασχόλησης.

Την ίδια στιγμή, μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα επιμένει να μην ενισχύει την προσφορά χρήματος, ενώ και η απομόχλευση των τραπεζών επίσης μειώνει την ρευστότητα στην αγορά. (Και πάλι για τους σπασίκλες, η καμπύλη LM έχει επίσης «πέσει» προς τα αριστερά, και μάλιστα είναι και ρηχή στην περίπτωση της Κύπρου).

Ως εδώ, τα πράγματα είναι κάπως απλά, αφού μπορεί από την μια τα μέτρα να πλήττουν την «ψυχολογία», εκείνη την τόσο λίγο κατανοητή έννοια των Οικονομικών, αλλά η αλήθεια είναι πως δεν έχει αλλάξει κάτι στην φύση του προβλήματος.

Πριν από την «πίεση προς τα αριστερά» που δέχεται η καμπύλη IS λόγω των μέτρων, η ίδια καμπύλη δεχόταν τις ίδιες πιέσεις από την προσδοκία Μηχανισμού, ουσιαστικής χρεοκοπίας του κράτους και διάλυσης της οικονομίας λόγω της μαύρης εικόνας των δημοσίων οικονομικών (κι ας μην ξεχνάμε τις τράπεζες).

Σήμερα, όμως, έρχεται και πάλι στο προσκήνιο ο ρόλος της «ψυχολογίας». Αυτή η καταραμένη λέξη, την οποία οι πολιτικοί αναμασούν, είναι πράγματι ένα τεράστιας σημασίας κεφάλαιο για μια οικονομία. Αλλά, κατανοείται με τον λάθος τρόπο. Οι χρηματιστηριακές αγορές είναι μανιοκαταθλιπτικές. Την μια στιγμή να ρίχνουν  όλα τα λεφτά στην τελευταία μόδα και να ανοίγουν σαμπάνιες, ενώ την άλλη να κόβουνφλέβες διότι έπεσε η μετοχή 3 σεντ και δεν περιμένουν να δουν αν την Δευτέρα θα ανεβεί  ξανά. Αλλά οι οικονομίες, μακροσκοπικά, δεν λειτουργούν έτσι.

Στην γενικότερη εικόνα, η «ψυχολογία» δεν έχει σχέση με την «διάθεση» της οικονομίας και δεν αποτελεί μέσο μέτρησης των επιπέδων ευφορίας. Το σημαντικό στοιχείο της «ψυχολογίας» στην οικονομία είναι οι «προσδοκίες». Λογικά, θα έπρεπε μάλιστα να απαγορευτεί η λέξη «ψυχολογία» όταν μιλούν οι πολιτικοί για την οικονομία και να  αντικατασταθεί από την λέξη «προσδοκίες».

Οι οικονομίες, σε πείσμα των χρηματιστηρίων-καζίνο που πάσχουν από ανίατη μυωπία, λειτουργούν με βάση το τί περιμένουν πως θα γίνει στο μέλλον. Του χρόνου θα έχω δουλειά; Θα αυξηθούν οι φόροι; Θα έχω αυξημένες δαπάνες; Θα έχω νέους πελάτες; Θα νικήσω τον ανταγωνισμό;  Θα μπορώ να επεκταθώ;

Οι απαντήσεις σε τέτοιες ερωτήσεις αποτελούν, συλλογικά, την σύσταση της «ψυχολογίας» της οικονομίας. Έτσι, είναι σημαντικό να σημειώσουμε πως, ενώ τα νέα μέτρα «ρίχνουν» την οικονομία με την προσδοκία πως θα αυξηθούν οι φόροι και θα μειωθούν οι μισθοί, δεν έχει αντισταθμιστεί αυτή η «πίεση προς τα αριστερά» της καμπύλης IS με την προσδοκία πως, τουλάχιστον, αυτά τα μέτρα θα δώσουν ανάσες στην οικονομία, ρίχνοντας τον κρατικό δανεισμό ο οποίος αυξάνει τα επιτόκια.

Ο εκτοπισμός του ιδιωτικού τομέα από τα χρέη του δημοσίου παραμένει, οι δημοσιονομικές πιέσεις παραμένουν, αλλά αυξήθηκαν οι πιέσεις στην οικονομία και μόνο.

Με άλλα λόγια, ο ασθενής πήρε ένα σκληρό φάρμακο, αλλά ξέρει πως δεν θα γιάνει. Για αυτό και είναι σημαντικό, πέρα από τα μέτρα της Δευτέρας, να δούμε κι άλλα μέτρα την Παρασκευή.

Την στιγμή που η Κύπρος πρωτοπορεί στα επίπεδα του κρατικού μισθολογίου ως ποσοστό του ΑΕΠ(ξεπερνά πλέον το 16%) και η κρατική μηχανή δεν μπόρεσε ακόμα να κόψει από το μπόλικο λίπος που έχει (βλέπε σπατάλες), μένει ελάχιστος χρόνος, όχι απλά για να ικανοποιήσουμε τον Όλι Ρεν, αλλά για να σωθούμε πραγματικά από τον εαυτό μας.

Μεθαύριο αρχίζει η τελευταία πράξη ενός ιστορικού διάσωσης. Η κυβέρνηση κέρδισε λίγους μήνες χάρη στην συνάντηση που είχε με τον ΔΗΣΥ, αλλά τίποτε δεν έχει πραγματικά διορθωθεί. Ωστόσο, τίποτε δεν έχει χαθεί. Αν τα μέτρα που θα προχωρήσουν στο τέλος της εβδομάδας λάβουν υπόψη αυτό που τελικά θέλουμε όλοι -ανάπτυξη, ομαλότητα, απασχόληση και άρση των πιέσεων για τους πιο πιεσμένους- τότε οι ορθές επιλογές είναι προφανείς αλλά και γνωστές. Αλλιώς, αυτή η μικρή αλλαγή πορείας δεν θα έχει αποφέρει τίποτε.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

 

* Διόρθωση: Φυσικά δεν αυξάνει τα επιτόκια το «πέσιμο» της IS. Εδώ το γράφω διότι και η LM επίσης πέφτει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s