Ανεπαρκή τα μέτρα, στο βάθος μειώσεις…

Όταν δεν δημιουργήσουν την προσδοκία πως λύνουν το πρόβλημα, τα μέτρα θα γίνουν μέρος του προβλήματος

 Το πιο καθοριστικό από όλα τα βήματα για τη διάσωση της οικονομίας, θα γίνει εντός της εβδομάδας, με «πλάτες» τη συναίνεση της Παρασκευής.

To "χαζίρι" δεν αρκεί...

Υπό την απειλή της νέας «υποβάθμισης» συμφωνήθηκαν, τελικά, από την πολιτική ηγεσία, τα μέτρα για την οικονομία. Βάση της συμφωνίας αποτέλεσε το «προσύμφωνο» που είχε επιτευχθεί μεταξύ ΔΗΣΥ και Προεδρικού την περασμένη Δευτέρα. Ωστόσο, η αντιπολίτευση και δη οι εκπρόσωποι του ΔΗΚΟ και του ΔΗΣΥ τόνισαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης πως από τα 260 εκατ. ευρώ που θα εξοικονομηθούν, μόνο τα 60 προέρχονται από «ουσιαστικές περικοπές» στον προϋπολογισμό, με το υπόλοιπο ποσό να εξοικονομείται από αυξημένους φόρους.

Έτσι, στην «τελική ευθεία» της συζήτησης, συμφωνήθηκε πως τα μέτρα στα οποία είχε συναινέσει ο ΔΗΣΥ τη Δευτέρα θα «κλειδώσουν» μεν, αλλά οι κομματικοί εκπρόσωποι θα συζητήσουν από αύριο, περαιτέρω μειώσεις στις δαπάνες του προϋπολογισμού.

Παρά την επιτυχία, σημαντικό στοιχείο που προκύπτει είναι πως υφίστανται ακόμα οι πιέσεις στην οικονομία. Ωστόσο, εάν προχωρήσουν, τελικά, νέες περικοπές την εβδομάδα που μπαίνει, σε συνδυασμό και με τα μέτρα που συμφωνήθηκαν σήμερα, τότε υπάρχει η ελπίδα πως το τελικό αποτέλεσμα θα είναι καλύτερο από το υφιστάμενο, το οποίο σε μεγάλο βαθμό δείχνει ανεπαρκές.

Ανάγκη ενίσχυσης

Σχεδόν άπαντες στην πολιτική ηγεσία ανησυχούν για τη λήψη μέτρων για μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, έχοντας παρατηρήσει, με μεγάλη ανησυχία, τον φαύλο κύκλο στον οποίο έχουν περιπέσει αρκετές χώρες, με πιο προφανές παράδειγμα την «κοντινή» μας Ελλάδα. Στην προσπάθεια να αυξηθούν τα έσοδα του κράτους για να αντιμετωπιστεί η κρίση χρέους, προωθούνται μέτρα που περιορίζουν την οικονομική δραστηριότητα, όπως η αύξηση φόρων και η μείωση των πραγματικών μισθών στον ιδιωτικό τομέα. Με τη σειρά τους, όμως, αυτά τα μέτρα αυξάνουν τις πιέσεις στην οικονομία, μειώνουν την οικονομική ανάπτυξη και επιδεινώνουν τη δημοσιονομική κρίση, αφού η μείωση της δραστηριότητας μεταφράζεται με τη σειρά της, σε νέα μείωση των εσόδων του κράτους.

Αυτός ο φαύλος κύκλος, ο οποίος ήταν το αποτέλεσμα του αποσπασματικού χαρακτήρα των μέτρων διόρθωσης των δημόσιων οικονομικών, δεν μπορεί να σπάσει εύκολα.

Μοναδική περίπτωση να αποφευχθεί αυτή η πορεία σε μια οικονομία όπως την κυπριακή που βρίσκεται στο μέσο δημοσιονομικής κρίσης, είναι τα μέτρα να είναι αρκούντως εκτενή για να δημιουργήσουν στις επιχειρήσεις, τους αναλυτές και τις διεθνείς αγορές, την προσδοκία πως, παρά τις επιπτώσεις τους στην οικονομία, τουλάχιστον ανταποκρίνονται στο πρόβλημα και λύνουν τα δημοσιονομικά προβλήματα «μια κι έξω». Σε αντίθετη περίπτωση, το μόνο «επίτευγμα» των μέτρων για δημοσιονομική προσαρμογή, είναι η συρρίκνωση του ΑΕΠ και, πιθανότατα, η οικονομική ύφεση.

Για να μην γίνει κάτι τέτοιο, πρέπει να πληρούνται δύο προϋποθέσεις: Πρώτο, τα μέτρα πρέπει να έχουν μόνιμο, ή τουλάχιστον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Δεύτερο, τα μέτρα πρέπει να απευθύνονται στο ουσιαστικό πρόβλημα και να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά. Στην προκειμένη περίπτωση, δυστυχώς, φαίνεται πως οι δύο αυτές προϋποθέσεις δεν πληρούνται.

Έτσι, σημαντικό στοιχείο των συναντήσεων της εβδομάδας, πρέπει να είναι η ενίσχυση των μέτρων που συμφωνήθηκαν την Παρασκευή, με στόχο να ικανοποιηθούν οι προϋποθέσεις για πλήρη επίλυση του προβλήματος. Ουσιαστικά, πέρα από το σημαντικότατο βήμα που έγινε την Παρασκευή, θα πρέπει να γίνει και το επιπλέον –και καθοριστικότερο– βήμα εντός της εβδομάδας.

«Μόνιμου χαρακτήρα»

Όσον αφορά στο πρώτο σημείο, ότι τα μέτρα πρέπει να έχουν μόνιμο (ή τουλάχιστον μακροπρόθεσμο) χαρακτήρα, το ουσιαστικό πρόβλημα είναι πως τα μέτρα που έχουν αποφασιστεί αφορούν, κατά βάση, την επόμενη διετία και μόνο. Έτσι, είναι εξ ορισμού «μπαλωματικές» λύσεις που δεν ανταποκρίνονται στα δομικής φύσεως προβλήματα. Σημειώνεται πως, τόσο η λεγόμενη «προειδοποίηση» από τον αρμόδιο Επίτροπο της Ε.Ε., Όλι Ρεν, όσο και η έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, κάνουν ρητή αναφορά σε «δομικά» μέτρα που να είναι «μόνιμου χαρακτήρα».

Μάλιστα, στη συζήτηση των μέτρων στην Επιτροπή Οικονομικών της Βουλής, ο Ανδρέας Χαραλάμπους, οικονομικός διευθυντής της Διεύθυνσης Οικονομικών Μελετών και Ευρωπαϊκής Ένωσης του Υπουργείου Οικονομικών, είχε απευθύνει ρητή προειδοποίηση: Όσα μέτρα είναι «προσωρινά», κατά τον κ. Χαραλάμπους δεν επιμετρούνται από τους οίκους αξιολόγησης, οι οποίοι στις εκθέσεις τους τα αγνοούν. Το ίδιο σχόλιο είχε κάνει το ίδιο στέλεχος του Υπουργείου Οικονομικών και για τους αναλυτές, λέγοντας πως τα «έκτακτα μέτρα» δεν υπολογίζονται από τους αναλυτές.

Οι νέες εισηγήσεις, όπως η πλήρης αναθεώρηση της ΑΤΑ και η αύξηση του ορίου αφυπηρέτησης, πρέπει να διαβαστούν με αυτό το δεδομένο υπόψη, ιδίως τη στιγμή που τα περισσότερα μέτρα είναι προσωρινά, με ελάχιστες εξαιρέσεις όπως η ένταξη των νεοεισερχόμενων δημόσιων υπαλλήλων στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Προκύπτει, επομένως, πως ό,τι πρόκειται να αποφασιστεί στις επόμενες λίγες ημέρες, θα πρέπει να έχει μόνιμο χαρακτήρα.

«Αρκούντως εκτενή»

Η δεύτερη προϋπόθεση για να έχουν αποτέλεσμα τα μέτρα, είναι να φτάνουν αρκετά μακριά για να δίνουν μια «κοφτή» λύση στο ουσιαστικό πρόβλημα που προκύπτει για τα δημόσια οικονομικά. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι αναλυτές επιμένουν στον ανεπίσημο κανόνα του «2 προς 1», ότι δηλαδή τα 2/3 της διόρθωσης πρέπει να προέρχονται από τη μείωση των δαπανών, και το 1/3 από την αύξηση των εσόδων για να είναι βιώσιμη η διόρθωση των δημόσιων οικονομικών.

Στην περίπτωση της Κύπρου, η διόρθωση δεν γίνεται τόσο μέσα από την περικοπή δαπανών (παρά την εξοικονόμηση στις κοινωνικές παροχές). Μάλιστα, από τη στιγμή που στο τραπέζι δεν υπάρχει ουσιαστική μείωση των δαπανών μισθολογίου στο δημόσιο, αυτόματα προκύπτει πως δεν υπάρχει περιθώριο επιτυχίας των μέτρων, άσχετα με το ποσό μπορεί να αυξηθούν τα έσοδα. Σημειώνεται πως η Κύπρος έχει τις υψηλότερες δαπάνες για το κρατικό μισθολόγιο ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ε.Ε.

Αντίθετα με την ουσιαστική ανάγκη, η κύρια ώθηση της «διόρθωσης», γίνεται μέσα από την αύξηση των φορολογιών. Επιπλέον, πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο που θα έχουν οι αυξήσεις των φόρων, στο σύνολό τους τα μέτρα δεν είναι αρκετά εκτενή για να δημιουργούν την προσδοκία πως το πρόβλημα έχει λυθεί στα δημόσια οικονομικά. Μάλιστα, οι αυξήσεις των φόρων θα μπορούσαν να ήταν και μεγαλύτερες αλλά να έχουν μικρότερη αρνητική επίδραση στην οικονομία, εάν στο σύνολό του το πακέτο μέτρων δημιουργούσε την προσδοκία πως το πρόβλημα έχει λυθεί.

Αξίζει να σημειωθεί πως το ίδιο επιχείρημα γράφτηκε από την «Κ» σχετικά και με την αύξηση του συντελεστή του εταιρικού φόρου κατά μία εκατοστιαία μονάδα. Ότι, δηλαδή, δημιουργείται πρόβλημα, διότι η αύξηση δεν αποτελεί μέρος ενός ολοκληρωμένου πακέτου που να λύνει το δημοσιονομικό πρόβλημα, αλλά αντιθέτως δίνει μόνο την εντύπωση –έναντι ενός σχετικά μικρού εσόδου για το κράτος– πως έπονται νέα μέτρα την ίδια ώρα που το πρόβλημα στο Δημόσιο χειροτερεύει.

Με βάση αυτήν την ανησυχία, η επιμονή της αντιπολίτευσης για αναθεώρηση των δαπανών στον προϋπολογισμό, ούτως ώστε να υπάρξουν νέες περικοπές και να καθίσταται από φέτος «στενός» αλλά ισολογισμένος, φαίνεται να είναι πλήρως δικαιολογημένη. Από πλευράς του Υπουργείου Οικονομικών, φαίνεται να υπάρχει ακόμα χρόνος για επιπλέον στοχευμένες περικοπές.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s