Φεύγουν καταθέσεις, μειώνονται τα δάνεια

 

Τα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας επιβεβαιώνουν πως άρχισε η απομόχλευση στο τραπεζικό σύστημα. Η ρευστότητα έχει μειωθεί, όπως έχει μειωθεί και ο δανεισμός, ιδίως προς τις κυπριακές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, οι ξένες καταθέσεις μειώνονται σημαντικά, χωρίς ακόμα να είναι απόλυτα ασφαλές ένα συμπέρασμα για τα αίτια της μείωσης. Εν τω μεταξύ, ραγδαία είναι η αύξηση των μικρών τραπεζών όσον αφορά στο μερίδιο αγοράς τους. Από τις αρχές του έτους, οι μικρές τράπεζες «ευθύνονται» για σχεδόν το 50% της πιστωτικής επέκτασης. Αναλυτικά:

Οι ξένοι καταθέτες

Στάση αναμονής, με καθαρές αναλήψεις, δείχνουν να τηρούν οι ξένοι καταθέτες. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, από τον Απρίλιο και μετά, παρατηρείται πτωτική τάση στις ξένες καταθέσεις στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα, με ιδιαίτερα έντονες τις διακυμάνσεις στο δολάριο. Παρά την αύξηση που σημειώθηκε τον Ιούλιο, έκτοτε παρατηρείται συνεχής μείωση των καθαρών καταθέσεων (καταθέσεις πλην αναλήψεις). Πρέπει, σε κάθε περίπτωση, να σημειωθεί πως ένα πολύ μεγάλο μέρος των αναλήψεων και καταθέσεων από ξένους στην Κύπρο, έχει να κάνει με βραχυπρόθεσμες καταθέσεις ξένων εταιρειών (κυρίως σε αμερικανικά δολάρια) με στόχο την «επανεξαγωγή» των χρημάτων τους για εξυπηρέτηση υποχρεώσεων σε γειτονικές χώρες.

Οι εποπτικοί κανόνες περιορίζουν σημαντικά τον δανεισμό που μπορούν να παραχωρήσουν οι τράπεζες έναντι βραχυπρόθεσμων καταθέσεων σε ξένο νόμισμα. Επομένως, η μείωση των ξένων καταθέσεων δεν αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό μια ουσιαστική αφαίμαξη του κυπριακού τραπεζικού συστήματος, κάτι που εάν ίσχυε θα μεταφραζόταν σε δραματική μείωση του δανεισμού.

Ωστόσο, ως στοιχείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό διότι, στον βαθμό που δεν οφείλεται σε μειωμένη δραστηριοποίηση των πελατών των κυπριακών τραπεζών, καταδεικνύει πως η Κύπρος υποχωρεί σημαντικά ως κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Σημειώνεται πως σχεδόν στην ολότητά τους οι καταθέσεις από ξένους στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα αφορούν επιχειρήσεις και όχι φυσικά πρόσωπα ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ΧΠΙ). Κάποιο ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει, επίσης, και η μείωση της δραστηριότητας ξένων επενδυτών σε ακίνητα.

Σε κάθε περίπτωση, και πέρα από τα «ελαφρυντικά» που υπάρχουν και που είναι σημαντικά, σημειώνεται πως η μειωτική τάση στις ξένες επενδύσεις δεν μπορεί να αγνοηθεί, αφού δείχνει πως υπάρχουν μαύρα σύννεφα στον ορίζοντα.

Οικιστικά δάνεια

Όσον αφορά στον δανεισμό για σκοπούς στέγασης, παρατηρείται καθαρή μείωση των δανείων από τις κυπριακές τράπεζες, με την πτωτική τάση να έχει αρχίσει εδώ και πέντε μήνες. Από τον Αύγουστο και μετά, οι καθαρές συνολικές νέες χορηγήσεις οικιστικών δανείων, είναι αρνητικές. Σε μεγάλο βαθμό, αυτό οφείλεται στη σημαντική και συνεχιζόμενη μείωση των χορηγήσεων πιστώσεων σε ξένους για απόκτηση κατοικίας. Όσον αφορά στους ξένους, οι καθαρές χορηγήσεις ανά μήνα είναι αρνητικές, ιδίως όσον αφορά στους αλλοδαπούς εκτός Ευρωζώνης (κατά κύριο λόγο Βρετανούς). Ωστόσο, και στην περίπτωση των Κυπρίων, παρατηρείται μια παράλληλη μείωση των χορηγήσεων, αν και η μείωση είναι πιο ρηχή. Το τελευταίο διάστημα η καθαρή θέση των νέων δανείων προς τους Κύπριους είναι ουσιαστικά μηδενική (8,2 εκατ. ευρώ σε νέα οικιστικά δάνεια τον Οκτώβριο), ενώ τα συνολικά δάνεια, αν υπολογιστούν και οι ξένοι, είναι αρνητικά (μείωση κατά 7,5 εκατ. ευρώ τον Οκτώβριο).

Καταναλωτικά δάνεια

Όσον αφορά στα καταναλωτικά δάνεια, παρατηρείται μεγάλη διακύμανση των καθαρών χορηγήσεων ανά μήνα. Τα στοιχεία δείχνουν πως το τραπεζικό σύστημα έχει την τάση να δανείζει «κατά κύματα», με μεγάλες αυξήσεις ορισμένους μήνες (π.χ. Νοέμβριο 2010, Μάιο 2011), και μεγάλες καθαρές μειώσεις άλλους μήνες (π.χ. Ιανουάριο 2011, Απρίλιο 2011 και Αύγουστο 2011). Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως η «ανάκαμψη» στον συνολικό αριθμό νέων δανείων που ακολουθεί τους «στενούς» μήνες, το τελευταίο δίμηνο δεν παρατηρείται και τα νέα καταναλωτικά δάνεια δείχνουν να είναι αρκετά ρηχά, σχεδόν μηδενικά.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι πως οι πιστώσεις που καταγράφονται ως «καταναλωτικές» συνεχίζουν να ακολουθούν μια πολύ ρηχή καμπύλη και να είναι, τον τελευταίο χρόνο, κοντά στα μηδενικά. Ωστόσο, τα λεγόμενα «Άλλα Δάνεια» ευθύνονται για τις μεγάλες διακυμάνσεις στο σύνολο των καταναλωτικών. Η «Καθημερινή» καταγράφει τα «καταναλωτικά» και τα «Άλλα» δάνεια ως μία κατηγορία. Τα «Άλλα» αφορούν ειδικές πιστώσεις, εορτοδάνεια, πασχαλινά, υπεραναλήψεις, δάνεια για πλαστικές εγχειρήσεις ή επισκέψεις στο εξωτερικό και άλλα «ειδικά» καταναλωτικά πιστωτικά προϊόντα. Ως εκ τούτου, η πραγματική εικόνα για τις καταναλωτικές πιστώσεις θα πρέπει να καταγράφει και την κατηγορία «Άλλα» ανάμεσα στα «καταναλωτικά». Πάντως, το σύνολο παραμένει χαμηλό αλλά η αυξητική τάση δεν έχει ανατραπεί ακόμα, ενώ θα πρέπει να αναμένεται αύξηση εν όψει των εορτών. Εγείρονται πολλά ερωτηματικά σχετικά με την εξυπηρέτηση αυτών των δανείων, τα οποία αποτελούν περίπου τα μισά από τα δάνεια των νοικοκυριών στην Κύπρο. 

Επιχειρήσεις και νοικοκυριά

Παρά τις μεγάλες διακυμάνσεις στα «καταναλωτικά και άλλα» και στα οικιστικά δάνεια, τα δάνεια προς τα κυπριακά νοικοκυριά παραμένουν σχετικά σταθερά τους τελευταίους μήνες. Σημαντική είναι, όμως, η μείωση των δανείων που παραχωρούνται στις επιχειρήσεις. Όσον αφορά στα επιχειρηματικά δάνεια, οι καθαρές χορηγήσεις ανά μήνα καταγράφουν συνεχή μείωση από τον Νοέμβριο του 2010 και μετά με μια προσωρινή αύξησή τους τον φετινό Μάιο και Ιούνιο. Από τότε, το τραπεζικό σύστημα συνεχίζει να κρατά όλο και πιο σφικτά τη στρόφιγγα του δανεισμού προς τις επιχειρήσεις. Παρόλο που ο καθαρός δανεισμός προς τις επιχειρήσεις συνεχίζει να είναι θετικός, η μείωση παρουσιάζεται εδώ και 12 μήνες και δεν υπάρχουν ενδείξεις πως αυτό θα αλλάξει στο επόμενο διάστημα, πέρα από μια πιθανή ανάκαμψη εν όψει της αύξησης των αποθεμάτων λόγω των εορτών.

Η μείωση του δανεισμού για τις κυπριακές επιχειρήσεις πρέπει πλέον να θεωρείται ως δεδομένη, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την οικονομία.

Ρευστότητα

Στον αντίποδα της μείωσης των χορηγήσεων προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά παρατηρείται και αύξηση του βασικού δείκτη ρευστότητας, με τον λόγο δανείων προς καταθέσεις να αυξάνεται σημαντικά το τελευταίο διάστημα. Από 87,6% που ήταν τον περασμένο Μάιο, ο λόγος δανείων προς καταθέσεις έχει αυξηθεί τον Οκτώβριο σε 97,4%.

Πρέπει να σημειωθεί πως ο συγκεκριμένος δείκτης δεν δίνει τη συνολική, ασφαλή εικόνα, αφού δεν λαμβάνει υπόψη μια σειρά από σημαντικά άλλα αποθέματα ρευστότητας. Ωστόσο, η ραγδαία αυξητική τάση που παρατηρείται καταδεικνύει με ασφάλεια πως η ρευστότητα στενεύει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s