Το λύκειο χωρίς σπουδές οδηγεί στην ανεργία

 

Σε αντίθεση με τις τεχνικές σχολές και την ανώτερη εκπαίδευση, που «διατηρούν» τα «μερίδιά» τους ανάμεσα στους άνεργους.

Οι ανειδίκευτοι έχουν το μεγαλύτερο πρόβλημα

Η συνεχιζόμενη αύξηση στην ανεργία, η οποία έχει πλέον φτάσει επισήμως το «αγγλικό» επίπεδο του 8,2%, εγείρει σημαντικά ερωτήματα για την οικονομία. Σύμφωνα με τα επίσημα (συντηρητικά) στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, το σύνολο των εγγεγραμμένων ανέργων έχει αυξηθεί από τον Νοέμβριο του 2008 μέχρι τον Νοέμβριο του 2011 κατά 164% ή κατά 19.753 άτομα. Παρά το γεγονός ότι η συνεχιζόμενη οικονομική κρίση είναι ο προφανής «ένοχος» για τη συνεχή αύξηση της ανεργίας στην κυπριακή οικονομία, τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας δείχνουν πως το βαθύτερο πρόβλημα εστιάζεται σε συγκεκριμένα επαγγέλματα και σε συγκεκριμένους τομείς της αγοράς εργασίας.

Σημαντικό είναι επίσης το εύρημα πως οι ανειδίκευτοι αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία ανέργων, με 23% του συνόλου των ανέργων να προέρχονται από αυτή την κατηγορία. Συνολικά, οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι έφτασαν, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία (εγγεγραμμένοι), τους 7.341 ανάμεσα σε 31.826 άνεργους συνολικά. Ωστόσο, αυτά τα στοιχεία πρέπει να θεωρούνται συντηρητικά, αφού πολλοί άνεργοι, και ιδίως οι νέοι/νεοεισερχόμενοι, δεν έχουν δικαιώματα (ανεργιακό επίδομα) και συνήθως δεν εγγράφονται στις σχετικές λίστες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, πάντως, στους ανειδίκευτους μπορεί να αποδοθεί το 22% της συνολικής αύξησης στην ανεργία από το 2008 μέχρι σήμερα.

Αυτά τα άτομα μπορεί να εμπίπτουν σε οποιαδήποτε κατηγορία μόρφωσης από τις πρώτες τρεις: χωρίς μόρφωση, με στοιχειώδη μόρφωση και με μέση μόρφωση. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως από τα στοιχεία παρατηρείται μια σημαντική διαφοροποίηση ανάμεσα στα άτομα με μέσο επίπεδο μόρφωσης. Ενώ όσοι έχουν ολοκληρώσει τη μέση εκπαίδευση (γυμνάσιο-λύκειο) και δεν ακολούθησαν μετέπειτα σπουδές, φαίνεται να έχουν σημαντικό πρόβλημα εξεύρεσης εργασίας, το ίδιο δεν συμβαίνει με όσους ολοκληρώνουν τη μέση εκπαίδευση σε τεχνικές σχολές.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως, κατά κανόνα, οι απόφοιτοι τεχνικών σχολών δεν είναι ανειδίκευτοι, σε αντίθεση με τους απόφοιτους της μέσης γενικής εκπαίδευσης που ουσιαστικά προετοιμάζονται για τριτοβάθμια μόρφωση, αλλά δεν συνεχίζουν, με αποτέλεσμα να μπαίνουν στην αγορά εργασίας χωρίς επαγγελματική κατάρτιση. Αυτό τους καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτους στον «ανταγωνισμό» από ξένους εργάτες που συνήθως εργάζονται με χαμηλότερους όρους εργασίας (ωράρια, ασφάλεια, μισθοί, κτλ.). Είναι, μάλιστα, ιδιαίτερα εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό από την παράνομη απασχόληση, η οποία δείχνει να αποτελεί πραγματική πανδημία στην οικονομία και να μην έχει αντιμετωπιστεί, με εξαίρεση τους εργολάβους του Δημοσίου.

Νεοεισερχόμενοι

Ο αριθμός των άνεργων νεοεισερχομένων ανήλθε τον Νοέμβριο του 2011 σε 3.403, ένας αριθμός που αντιπροσωπεύει το 15% όλων των ανέργων. Με δεδομένο, όμως, πως οι νεοεισερχόμενοι δεν έχουν λόγο να εγγράφονται στα γραφεία ανεργίας, αφού δεν δικαιούνται επίδομα ανεργίας, πρέπει να εκτιμάται πως ο αριθμός αυτός είναι εξαιρετικά συντηρητικός και πολύ πιθανόν ο πραγματικός αριθμός να είναι κατά πολύ μεγαλύτερος από ό,τι φαίνεται στα επίσημα στοιχεία «εγγεγραμμένων ανέργων».

Η αυξητική τάση στους άνεργους νεοεισερχόμενους αντικατοπτρίζεται και στη νεανική ανεργία, που σύμφωνα με τη Eurostat έχει φτάσει το καταθλιπτικό 22,7% (Οκτώβρης 2011). Με βάση τα στοιχεία που αφορούν στους εγγεγραμμένους άνεργους, οι νεοεισερχόμενοι «ευθύνονται» για το 11% της συνολικής αύξησης στην ανεργία, ενώ ο απόλυτος αριθμός που καταγράφει η Στατιστική Υπηρεσία δείχνει αύξηση κατά 180,1% από τον Νοέμβριο του 2011.

Επιβεβαιώνονται, έτσι, οι εκτιμήσεις που δείχνουν πως η οικονομία αδυνατεί να απορροφήσει τους νέους που εισέρχονται στην αγορά εργασίας και πως ένα σημαντικό πρόβλημα που θα συνεχιστεί στο επόμενο διάστημα, έχει να κάνει και με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Ωστόσο, ως κατηγορία, οι «νεοεισερχόμενοι» δεν μπορούν να αναλυθούν περαιτέρω ως προς τα συγκεκριμένα επαγγέλματα ή το επίπεδο κατάρτισής τους.

Οι τεχνίτες παραγωγής

Τη μεγαλύτερη αύξηση στον αριθμό ανέργων παρουσιάζει η κατηγορία «τεχνίτες παραγωγής». Η κατηγορία αυτή καλύπτει μια πολύ μεγάλη γκάμα επαγγελμάτων και δύσκολα μπορούν να γίνουν ασφαλείς εκτιμήσεις. Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο πως αφορά, κατά κύριο λόγο, ειδικευμένους εργάτες με δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Οι τεχνίτες παραγωγής αποτελούν το ένα τρίτο των ανέργων (32,7%) και ανέρχονταν, τον Νοέμβριο, σε 4.411 άτομα. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί επίσης και το γεγονός πως η κατηγορία αυτή έχει πληγεί από την κρίση περισσότερο από τις άλλες, καταγράφοντας αύξηση στην ανεργία (καθαρός αριθμός εγγεγραμμένων

Για όσους δεν θα συνεχίζουν για σπουδές, οι τεχνικές σχολές είναι προτιμότερες από το Λύκειο, τουλάχιστον όσον αφορά στην απασχόληση, σύμφωνα με τα στοιχεία

ανέργων) κατά σχεδόν 300% από το 2008.

Σημαντικός παράγοντας στην αύξηση του αριθμού των άνεργων τεχνιτών παραγωγής φαίνεται να είναι το σπάσιμο της φούσκας των ακινήτων που παρατηρήθηκε από τα τέλη του 2008 και η αντίστοιχη μείωση της δραστηριότητας στις κατασκευές. Την ίδια στιγμή, και η μείωση στη βιομηχανία (με εξαίρεση τα προϊόντα που σχετίζονται με την ενέργεια, τα οποία σημειώνουν και αύξηση στις εξαγωγές) έχει επίσης συμβάλει στην αύξηση της ανεργίας ανάμεσα στους τεχνίτες παραγωγής. Δεν φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, να υπάρχει ευρεία «αντικατάσταση» των Κυπρίων από ξένους, αφού η αύξηση του αριθμού των ανέργων συνάδει και με τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας. Έτσι, μπορεί κανείς να πει με σχετική ασφάλεια πως το φαινόμενο στη συγκεκριμένη κατηγορία δείχνει πραγματική μείωση της απασχόλησης και όχι αύξηση της προσφοράς στην αγορά εργασίας. 

Υπηρεσίες

Σημαντικότατη είναι και η αύξηση των «υπαλλήλων στις υπηρεσίες και πωλητών», ανάμεσα στους οποίους η Στατιστική Υπηρεσία καταγράφει 6.314 άνεργους, έναντι 2.611 το 2008. Η αύξηση στον αριθμό φτάνει το 141% και αποτελεί μια πολύ σημαντική κατηγορία της ανεργίας. Παρά το γεγονός ότι έχει αρχίσει να παρουσιάζεται έντονος ανταγωνισμός από ξένους, το κυριότερο πρόβλημα στην κατηγορία αυτή φαίνεται να είναι η μείωση του κύκλου εργασιών, ιδίως στο εμπόριο.

Την ίδια στιγμή, όμως, το γραφειακό προσωπικό «γραφείς, δακτυλογράφοι, ταμίες» παρουσιάζει ακόμα περισσότερους άνεργους, που φτάνουν τους 6.314, δηλαδή το 26% του συνόλου. Από το 2008, οι άνεργοι «γραφείς, δακτυλογράφοι και ταμίες» έχουν αυξηθεί κατά 195,3%.

Στις κατηγορίες αυτές υπάρχουν κάποια κοινά στοιχεία. Πρώτον, οι θέσεις εργασίας τους έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση (ταμίες, γραφείς, πωλητές), με το λιανικό και χονδρικό εμπόριο να έχει μειωθεί ουσιαστικά το τελευταίο διάστημα. Ταυτόχρονα, πολλοί έμποροι φαίνεται πως δραστηριοποιούνται με βάση τα αποθέματά τους (stock), αποφεύγοντας τις νέες παραγγελίες, όπως φαίνεται από τα στοιχεία του Τελωνείου.

Τρίτο σημείο είναι πως, εκ φύσεως, πολλά από αυτά τα επαγγέλματα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις προσπάθειες των επιχειρήσεων να μειώσουν τις λειτουργικές τους δαπάνες. Θέσεις εργασίας όπως των δακτυλογράφων και των γραφέων έχουν ξεπεραστεί από τις τεχνολογικές εξελίξεις και είναι, πλέον, λιγότερο χρήσιμες. Έτσι, και με δεδομένες τις πιέσεις που δέχονται οι επιχειρήσεις, υπάρχει ισχυρό κίνητρο για να μειώσουν την απασχόληση σε αυτά τα επαγγέλματα και να αντικαταστήσουν τους υπαλλήλους τους με πιο αποδοτικά και πιο οικονομικά συστήματα λειτουργίας.

Το ίδιο ισχύει και για πολλούς υπαλλήλους στις υπηρεσίες, οι οποίοι κάνουν εργασίες οι οποίες μπορούν να αντικατασταθούν από μηχανογραφημένες διαδικασίες. Φαίνεται, επομένως, πως αυτές οι δύο κατηγορίες, που αριθμούν 10.995 άτομα (σχεδόν το 35% όλων των ανέργων), είναι ευάλωτοι λόγω του χαμηλού επιπέδου κατάρτισής τους, το οποίο τους καθιστά περισσότερο αναπληρώσιμους, ιδίως σε περιόδους κρίσης.

INFO: Τα στοιχεία έχουν, πάντως, μια στρέβλωση που πρέπει να σημειωθεί. Ενώ κοιτάζουμε το ποσοστό του πληθυσμού που κατέχει το κάθε επίπεδο μόρφωσης, σημαντικότερο στοιχείο θα αποτελούσε το μερίδιο των ατόμων με το κάθε επίπεδο μόρφωσης στην αγορά εργασίας και όχι στο σύνολο του πληθυσμού. Ωστόσο, το χρησιμοποιούμε διότι υπολογίζεται πως τα δύο νούμερα είναι περίπου ίσα και έτσι δεν στρεβλώνεται η γενική εικόνα στα συμπεράσματα. Επίσης, χρειάζεται προσοχή διότι ορισμένες από τις κατηγορίες επαγγελμάτων της Στατιστικής Υπηρεσίας (NACE 2) είναι αρκετά εκτενείς και περιλαμβάνουν πολλά συγκεκριμένα επαγγέλματα που μπορεί να παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ τους (π.χ. οι κατηγορίες «γραφείς, δακτυλογράφοι, ταμίες» και «τεχνίτες παραγωγής»). Διαχωρισμός, κατά το δυνατόν, γίνεται στο κείμενο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s