Όταν δεν ξέρεις τί θέλεις…

Δύο φορές τον χρόνο, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης τροφοδοτούνται από δηλώσεις, αντιδηλώσεις, αντιδράσεις και διαφωνίες για τα θέματα παιδείας. Κάποτε μας απασχολούν οι εξετάσεις GCE, άλλες φορές συζητούμε τους αλλοδαπούς στα σχολεία, πιο θερμά μιλούμε για την αναγνώριση πτυχίων ή για τα δίδακτρα των πανεπιστημίων. Η παιδεία, τόσο η δευτεροβάθμια όσο και η τριτοβάθμια στην Κύπρο, είναι μια από τις πιο πολλά υποσχόμενες πολιτικές, αλλά είναι και μια από τις πιο ταλαιπωρημένες.

 

Η "άλλη" δουλειά των πανεπιστημίων...

Θυμάμαι ένα σχόλιο που είχε γίνει διεθνώς για τον «μετασχηματισμό» του Γεράσιμου Αρσένη το 1996, όταν, από Υπουργός Άμυνας έγινε Υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων. Τότε, οι ξένοι σχολιαστές, μιλώντας για τις στενές σχέσεις του Αρσένη με τον Παπανδρέου, παρά τις παλιές τους κόντρες, εξηγούσαν πως «στην Ελλάδα, δεν αποτελεί υποβάθμιση αυτή η μετάθεση, αφού το Υπουργείο Παιδείας θεωρείται πρωτοκλασάτο υπουργείο». Στην Κύπρο συμβαίνει, σχεδόν το ίδιο.

Όπως και στην Ελλάδα, όμως, η συζήτηση τις πιο πολλές φορές κινείται στις παρυφές της ουσίας και προδίδει το πόσο σημαντικά είναι τα λόμπι του χώρου. Αντί να συζητούμε, για παράδειγμα, πώς θα μπορέσει το Πανεπιστήμιο Κύπρου να ελκύσει τους καλύτερους φοιτητές, καθιστώντας έτσι την όλη συζήτηση για τα GCE σε δευτερεύον θέμα, επικεντρωνόμαστε σε συζητήσεις για τα ιδιαίτερα, για την «Ελληνική παιδεία» και άλλες άσχετες αναφορές σε συμφέροντα.

Πρόσφατα, η συζήτηση στράφηκε προς τα δίδακτρα των φοιτητών. Ένα μέρος της συζήτησης είναι πολύ απλό. Ο κάθε φοιτητής πρέπει να είναι σε θέση να γνωρίζει πόσα θα του στοιχίσει –περίπου- η μόρφωσή του, μέχρι το τέλος της. Ως εδώ καλά.

Από την συζήτηση, όμως, δεν μπορεί κανείς να διακρίνει τις βασικές αρχές στις οποίες βασίζεται η όλη πολιτική του κράτους. Ακούμε για «δημοκρατικό σχολείο» και άλλες αναφορές κενές περιεχομένου, αλλά οι απτοί, μετρήσιμοι στόχοι απουσιάζουν.

Τίθεται ένα σημαντικό ζήτημα για το ύφος της πανεπιστημιακής μόρφωσης. Δεν είναι «αθλητισμός για όλους», αλλά οι φοιτητές οφείλουν να καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια για να πάρουν το χαρτί. Στην Κύπρο, το σύστημα είναι «μικτό»: Όλοι δικαιούνται φθηνή μόρφωση, αλλά μόνο αν έχουν τα λεφτά, και σε μεγάλο βαθμό, ασχέτως των επιδόσεών τους.

Η λογική των περιορισμένων διδάκτρων έχει μια βάση, αλλά δεν πρέπει να μπαίνει στην μέση όταν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια επιχειρούν –όχι και τόσο επιτυχώς- να ενισχύσουν την ποιότητα των αποφοίτων τους και της έρευνάς τους. Αυτό φαίνεται από την πενιχρή παραγωγή ακαδημαϊκών μελετών, αλλά και την σχεδόν ανύπαρκτη παρουσία δεξαμενών σκέψης με ανεξάρτητο ύφος. (Υπάρχουν εξαιρέσεις, αλλά λίγες)

Ίσως θα πρέπει να στρέψουμε την πολιτική μας σε μια άλλη λογική, με μεγαλύτερα επιδόματα σε λιγότερους φοιτητές. Οι φοιτητές των οποίων οι οικογένειες δυσκολεύονται, θα μπορούσαν να λαμβάνουν μεγαλύτερες υποτροφίες. Με αυτό τον τρόπο, οι πιο πλούσιοι φοιτητές θα χρηματοδοτούν μερικώς τις σπουδές των λιγότερο πλουσίων και θα εξυπηρετείται διπλά η πολιτική της ισότητας: Πρώτα μέσα από τις ίσες ευκαιρίες που δημιουργούνται, και μετά μέσα από την μεταφορά πλούτου από τους πλούσιους στους φτωχούς.

Θα μπορούσε επίσης να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα φοιτητικών δανείων, ίσως στα πρότυπα του εξαιρετικά πετυχημένου προγράμματος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης των ΗΠΑ. Εκεί, τα (χαμηλότοκα) δάνεια απευθύνονται σε φοιτητές που διατηρούν ένα επίπεδο απόδοσης στο πανεπιστήμιο, ενώ η αποπληρωμή «στήνεται» με βάση την θέση εργασίας που εξασφαλίζει ο φοιτητής μόλις τελειώσει τις σπουδές του. Θα μπορούσε, ακόμα, να υιοθετηθεί ένα σύστημα παρόμοιο με της Γαλλίας, που να επιτρέπει την ελεύθερη εγγραφή των φοιτητών, αλλά ταυτόχρονα να τους κόβει με ευκολία αν δεν πετυχαίνουν τους απαιτούμενους βαθμούς.

Πάνω από όλα, η αρχή πρέπει να είναι οι ίσες ευκαιρίες, αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να υποφέρει η ποιότητα της μόρφωσης. Έτσι, για να πετύχει το όποιο σχέδιο, αλλά και για να υπάρξει μια λιγότερο σχιζοφρενική πολιτική, το πρώτο απαιτούμενο είναι η αξιοκρατία στους βαθμούς. Κι αυτό είναι ένα άλλο θέμα.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ). Και, πάνω από όλα, πρέπει τα έσοδα από το φυσικό αέριο να παραμείνουν αυστηρώς εκτός προϋπολογισμού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s