Σκοπιμότητες στην υποβάθμιση; Όχι ακριβώς (Οκτώ αλήθειες για το junk)

 Η διπλή υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της Κύπρου από την  S&P προκάλεσαν –δίκαια- εκνευρισμό και ενόχληση στην Λευκωσία. Η πρώτη αντίδραση από πλευράς «αναλυτών», πολιτικών και συναδέλφων, ήταν να κάνουν λόγο για «σκοπιμότητες» και να επιμείνουν πως αυτή η κίνηση του οίκου έχει κρυμμένες «ουρές» και ισχυρή δόση υστεροβουλίας.

Η πραγματικότητα είναι πως η υποβάθμιση της Κύπρου συγκεκριμένα, έχει μπόλικο παρασκήνιο, όχι όμως αυτό που ακούστηκε και γράφτηκε κατά κόρον τα πρώτα εικοσιτετράωρα μετά την ανακοίνωση της S&P.

Πρώτο, οι αναφορές σε «σκοπιμότητες» που σχετίζονται με το φυσικό αέριο, είναι χαζές. Καμία σχέση δεν έχει η υποβάθμιση με τον β’ γύρο αδειοδοτήσεων. Εάν κάποιος επιμένει πως αυτός είναι ο λόγος υποβάθμισης της Κύπρου, να ξέρετε πως κάποιο βρώμικο σκοπό έχει στο νου του.

Αυτό είναι ξεκάθαρο, διότι ο συγκεκριμένος οίκος είχε την Κύπρο σε αρνητικό ορίζοντα από τις 12 Αυγούστου και έμεινε στο «περίμενε». Αντίθετα, οι υπόλοιποι 8 συμπάσχοντες, μπήκαν σε αρνητικό ορίζοντα μόλις στις αρχές Δεκεμβρίου. Με πιο απλά λόγια, μας «την χάρισαν» (ας μην μπούμε στο πώς, για ποιόν και γιατί προς το παρόν) για αρκετό καιρό. Αν υπήρχε σκοπιμότητα (και υπήρχε), αυτή είχε να κάνει με την αναβολή της τελικής απόφασης, μέχρι που μας πήρε μαζί της το γενικευμένο κύμα υποβαθμίσεων.
Δεύτερο, τόσο στο εσωτερικό, όσο και σε επίπεδο Ευρωζώνης, η αναλυτική εξήγηση που έδωσε ο οίκος, στέκει. Δεν έχει σημασία αν μας αρέσει αυτό, ούτε αν είναι υπερβολικό. Σημασία έχει πως στέκει.

1. Στο επίπεδο των εγχώριων καταστάσεων, και άσχετα με το πόσο πανηγύριζε για την συναίνεση και τα μέτρα που πέρασε η πολιτική μας σκηνή, η αλήθεια είναι πως τα μέτρα ήταν χλιαρά, νερόβραστα, χωρίς φαντασία και ανεπαρκή. Ήταν, βέβαια, ένα σημαντικό βήμα, και ήταν προς την σωστή κατεύθυνση. Επαρκή, όπως, δεν ήταν ποτέ και σε αυτό το σημείο, ο οίκος έχει απόλυτο δίκαιο. Άρα, ας προχωρήσουν με επιπλέον κινήσεις.

2. Δίκαιο έχει ο οίκος και στο σχόλιό του ότι το πολιτικό σκηνικό δεν προσφέρεται για  βαθύτερες διορθωτικές κινήσεις και είναι μάλλον απογοητευτικό το γεγονός ότι τα μηνύματα από την μεν κυβέρνηση είναι πως ολοκληρώθηκαν οι κινήσεις μείωσης των δαπανών του κράτους και από την δε αντιπολίτευση, πως κι αυτή κοιτάζει μόνο την ανάπτυξη χωρίς να επιμένει σε επιπλέον διορθωτικές κινήσεις στις κρατικές δαπάνες. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε σχέδια εγγυήσεων για τις ΜμΕ αλλά δεν μας είπε ποιος θα δώσει τα λεφτά που αυτή θα εγγυηθεί. 

3. Πέρα από αυτό, η εξεύρεση φυσικού αερίου δεν κοστολογείται καθόλου, αφού θα πρέπει πρώτα να αρχίσουν τα έσοδα και μετά να δουν τί είδους διαχείρισης θα τύχουν αυτά. Αυτή η στήλη έγραψε πολλές φορές πως τα μεγάλα αυτά έσοδα δεν είναι απαραίτητα μια ευλογία και μπορεί να αποδειχτούν καταστροφικά αν δεν τα διαχειριστούμε σωστά. Αυτό το σημείο δεν το λαμβάνει κανείς υπόψη, αλλά είναι βασικότατο.

4. Τέταρτο σημείο της εγχώρια αγοράς, είναι ο τραπεζικός τομέας. Η επιμονή της κυβέρνησης για τα επιτόκια, σε ένα κράτος που είναι αποκλεισμένο από τις αγορές και δανείζεται στην εγχώρια αγορά, είναι αστειότητα. Όποιος επιμένει πως για τα επιτόκια φταίει η Κεντρική περισσότερο από το Υπουργείο Οικονομικών, κάνει πολιτική τοποθέτηση που οικονομοτεχνικά δεν στέκει. Ιδίως όταν, τόσο καιρό το κυπριακό ομόλογο ήταν στα όρια του junk (και τώρα είναι επισήμως junk) και η κυβέρνηση δηλώνει επίσημα πως στηρίζεται στην αναχρηματοδότηση του χρέους που κρατούν οι τράπεζες για να μην χρειαστεί νέα δάνεια. Δηλαδή στηρίζεται σε μια απόφαση από τις τράπεζες, να κρατούν junk. Κάποιος στην κυβέρνηση έχασε την πρώτη εβδομάδα στο μάθημα του finance και το πρώτο έτος στο μάθημα των μακροοικονομικών. Όλο.

Από την άλλη δεν φταίει μόνο η κυβέρνηση. Αυτή η στήλη είχε τοποθετηθεί ρητά υπέρ των ειδικών τριετών χρεογράφων τα οποία όμως σήμερα υπολογίζονται ως δυνητικό χρέος. (Το έλεγε ο Σταυράκης, εγώ διαφωνούσα). Σήμερα δικαιώνεται η κυβέρνηση σε αυτό το σημείο, κυρίως διότι όσοι είχαμε διαφωνήσει τότε, δεν είχαμε γνώση για το πόσο τραγική είναι η κατάσταση στις τράπεζες. Ο τραπεζικός τομέας παίρνει μαζί του και την πραγματική οικονομία και χωρίς κινήσεις από το κράτος, το πρόβλημα θα χειροτερέψει. Η Κεντρική έχει επίσης ευθύνες, αλλά θα πρέπει να λαμβάνει κανείς υπόψη τί δικαιούται να κάνει και τί όχι, ιδίως όταν το δημοσιονομικό πρόβλημα είναι βάρος στον λαιμό των τραπεζών.

Γενικότερα, οι τράπεζες συνεχίζουν να δείχνουν πιεσμένες, άσχετα με την έκθεσή τους στην Ελλάδα. Επιμένουν να δανείζουν με εξασφαλίσεις ακίνητα, τα οποία είναι χωρίς αντίκρισμα μέσα στην κρίση και να επεκτείνονται, κυρίως στην προβληματική Ελλάδα. Ταυτόχρονα, χρεώνουν τους «καλούς» πελάτες με εξωφρενικά επιτόκια για να καλύψουν τα άλλα προβλήματα, και αντί να μπλοκάρουν την μετάδοση των προβλημάτων στην πραγματική οικονομία, μετατρέπονται σε αγωγό τους. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια (συμπεριλαμβανομένων και εκείνων με εξασφάλιση) φτάνουν στο 13,5%, όσο δηλαδή και τα νοσούντα Συνεργατικά.

Με όλα αυτά, καθόλου άσχετες δεν είναι και οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη μέσα στο 2012 και το δημοσιονομικό έλλειμμα, τόσο του 2011 όσο και του 2012.

5. Την ίδια ώρα, ο οίκος αναφέρεται στις ανισοσκέλειες της οικονομίας, όπως το υψηλό εμπορικό έλλειμμα και την υπερβολική συγκέντρωση της οικονομίας. Και έχει δίκαιο, την στιγμή μάλιστα που όλοι μιλούν για ενίσχυση της «κατανάλωσης», εννοώντας το λιανικό εμπόριο. Και, δεδηλωμένος στόχος του κράτους, τα τελευταία 13 χρόνια, είναι να τονώνει την κατανάλωση ως μέσο ανάπτυξης. Δηλαδή, όπως αυτή η στήλη έγραψε πολλές φορές, να γινόμαστε πλούσιοι διότι δαπανούμε, αντί να γινόμαστε πλούσιοι για να μπορούμε να δαπανούμε. Κι ας μην μας ξεγελά η πρόσφατη μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Αποτελεί απόδειξη του προβλήματος, αφού μόνο όταν πέφτει η ανάπτυξη μειώνεται το εμπορικό έλλειμμα στην Κύπρο.

6. Η όλη κατάσταση στην υπόλοιπη Ευρωζώνη, και δη στην Ελλάδα, μας παίρνει μαζί της. Το παρόν άρθρο δεν θα μπει σε εκείνη την ιστορία λόγω χώρου. Θα πρέπει να ειπωθούν, όμως, δύο πράγματα: Πρώτο, η υπόλοιπη ευρωζώνη, και ιδίως η Ελλάδα, έχει διαδραματίζει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην υποβάθμιση της Κύπρου, λόγω της σύνδεσης της οικονομίας. Δεν μπορούσε ο οίκος να τους «κατεβάσει» όλους και εμάς να μας αφήσει. Δεύτερο (κι αυτό για άλλο άρθρο, του αξίζει), οι πραγματικές σκοπιμότητες του οίκου, εστιάζονται στο επίπεδο της Ευρωζώνης και καμία σχέση δεν έχουν με εμάς.

7. Πολλοί, φυσικά, επιμένουν πως δεν μπορεί η Κομισιόν να μας έδωσε “συγχαρητήρια” και μετά να μας υποβαθμίζουν. Κι όμως, μπορεί. Η Κομισιόν είναι διαχρονικά χαλαρή με τα κράτη μέλη- αυτό ήταν και ένα από τα πιο βασικά συμπεράσματα στην ΕΕ για την κρίση χρέους και οδήγησε στις πρώτες κινήσεις όπως το «six pack». Σκεφτείτε πως η Κομισιόν (και μετά το Συμβούλιο) ζήτησαν εφτά στις εισηγήσεις του για την Κύπρο, και η Κύπρος υλοποίησε το μισό (όχι, ούτε καν ένα). Και, εκτός από το «δεν πειράζει» που είπε ο Όλι Ρεν προληπτικά, ας μην ξεχνάμε την ουσία της δήλωσής του: «Γλιτώνετε τις κυρώσεις». Και τίποτε παραπάνω.

8. Εξάλλου, τα στοιχεία των αγορών χρέους, δείχνουν αυτό το πρόβλημα. Δεν παίρνεις δάνειο από τους Ρώσους ,ούτε κυνηγάς μετά μανίας δάνειο από την Κίνα αν μπορείς να δανεισθείς στην αγορά. Η Κύπρος είναι αποκλεισμένη, από μόνη της, από τις αγορές. Τα επιτόκια είναι εξαιρετικά υψηλά, η καμπύλη αποδόσεων είναι ανάποδη και δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης, και η εγχώρια αγορά έχει στεγνώσει λόγω του δημόσιου χρέους. Από τους S&P περιμέναμε να μας πει πως είμαστε junk;

Ναι, η υποβάθμιση από τους S&P ήταν σκληρή. Ήταν σαν πέναλτι στο ποδόσφαιρο, που θα μπορούσε να μην είχε δοθεί. Αλλά από την στιγμή που η Κύπρος ανοίχτηκε στο ενδεχόμενο, μπορεί μεν να παραπονιέται, όχι όμως να μιλά και για μέγιστη αδικία. Τίποτε από όλα αυτά δεν σημαίνει πως οι οίκοι είναι αλάνθαστοι και πως δεν πέφτουν έξω. Σε πολλές περιπτώσεις έκαναν λάθη. Στην προκειμένη, οι S&P ήταν σκληροί και παίζουν και παιγνίδια και με την Ευρωζώνη. Αλλά η απόφασή τους, αν και υπερβολική, δεν μπορεί να κριθεί ως άδικη. Γι αυτό ας προσέξουμε λίγο την δική μας πλευρά του φταιξίματος. Κι ας αφήσουμε τις αρλούμπες για τον β΄γύρo των αδειοδοτήσεων.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ). Και, πάνω από όλα, τα έσοδα από το φυσικό αέριο πρέπει να μείνουν αυστηρά εκτός προϋπολογισμού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s