Χελλίμ, ντάκος και ιρλανδικές πατάτες

 Η αγορά ήδη μιλάει, αλλά κανένας δεν την ακούει

Το 1845 στην Ιρλανδία, όπου είχαν φυτευτεί πατάτες –το ένα τρίτο της γης– άρχισε να κυκλοφορεί μια «γλυκιά μυρωδιά», όπως χαρακτηρίστηκε. Ήταν η μυρωδιά του περονόσπορου, του μύκητα που πολύ καλά γνωρίζουν ως σήμερα οι αγρότες, και ο οποίος σαπίζει όποιο προϊόν προσβάλλει.

Η πείνα θέρισε μία ολόκληρη χώρα και δύο ολόκληρες γενιές. Ο πληθυσμός της Ιρλανδίας μειώθηκε κατά 20% με 25% και άρχισε το μεγάλο κύμα μεταναστών που μέχρι σήμερα χαρακτηρίζει τις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ.

Το χελλίμ επέτασεν...

Συνέβη, όμως, και κάτι άλλο, πιο πεζό. Όπως ήταν φυσιολογικό, η πείνα έφερε μαζί της μία σειρά από οικονομικές αλλαγές. Με τον θάνατο να θερίζει και την τροφή να σπανίζει, η γη κατέστη πιο φθηνή. Οι μισθοί αυξήθηκαν. Η κοινωνία άλλαξε ύφος και δομή. Πιο ενδιαφέρον για τους δικούς μας σκοπούς, όμως, ήταν η αύξηση στις τιμές της πατάτας.

Αυτό ήταν φυσιολογικό, αφού η πατάτα αποτελούσε σχεδόν αποκλειστικά τη διατροφή των Ιρλανδών και πλέον διότι οι σοδειές καταστράφηκαν. Αναπάντεχο, ωστόσο, ήταν το γεγονός ότι, όσο οι τιμές της πατάτας αυξάνονταν, τόσο αυξανόταν και η ζήτηση.
Ενώ όσο ανεβαίνει η τιμή ενός φυσιολογικού προϊόντος, τόσο πέφτει και η ζήτηση, υπάρχουν ορισμένα προϊόντα των οποίων η ζήτηση αυξάνεται καθώς ακριβαίνουν (αγαθά Giffen). Πιο σημαντικά, όμως, για την κυπριακή οικονομία σήμερα, είναι τα «κατώτερα» προϊόντα, των οποίων η ζήτηση αυξάνεται, καθώς μειώνεται το εισόδημα των καταναλωτών. (Όλα τα αγαθά Giffen είναι και «κατώτερα»

Τα βιβλία των οικονομικών καταγράφουν μία σειρά από «παραδοσιακά» παραδείγματα «κατώτερων» αγαθών: Τσαγκάρηδες, λεωφορεία, βασικά προϊόντα όπως το ψωμί και το ρύζι κ.ά., καταγράφουν αυξημένη ζήτηση καθώς μειώνεται το εισόδημα των καταναλωτών. Ο λόγος είναι συνήθως απλός, αφού έχει να κάνει με την αντικατάσταση άλλων, πιο ακριβών, αγαθών με τα πιο βασικά και φθηνότερα καθώς μειώνεται το εισόδημα. Σε άλλες περιπτώσεις, πιο πρόσφατες αναλύσεις βρίσκουν και άλλους λόγους. Για παράδειγμα, τα καλλυντικά κατέγραψαν αύξηση πωλήσεων στη Νέα Υόρκη μετά την 11η Σεπτεμβρίου, για προφανείς ψυχολογικούς λόγους (γενικά, στις ΗΠΑ το κοκκινάδι είναι «κατώτερο» προϊόν).

Την περασμένη εβδομάδα, στο πλαίσιο του ρεπορτάζ για τη σημερινή έκδοση, άκουσα με μεγάλη έκπληξη πως τον τελευταίο καιρό στην Κύπρο καταγράφεται αύξηση στη ζήτηση παραδοσιακών αγαθών. Μακαρουνούδι («κοφτό»), φύλλο, ραβιόλες και άλλα τέτοια προϊόντα, καταγράφουν μεγάλη άνοδο και οι προμηθευτές των υπεραγορών δίνουν μάχες για αυτά τα νέα προϊόντα.

Η εξήγηση είναι, όπως σημειώνει και ένα φίλος, δημογραφική και κοινωνική: Η γιαγιά δεν φτιάχνει πλέον αυτά τα προϊόντα στο σπίτι, και οι νέες γενιές θα πρέπει να τα αγοράσουν, έτοιμα και κατεψυγμένα, για να τα απολαύσουν. Υπάρχει, όμως και άλλη διάσταση. Αυτά τα προϊόντα παρηγοριάς καταγράφουν αύξηση εν μέσω κρίσης, γενικότερα. Υπάρχει εν μέρει η αίσθηση πως ίσως να είναι φθηνότερα αλλά και ο παράγοντας της «φθηνής παρηγοριάς» είναι σίγουρα σημαντικός.

Εξάλλου, βλέπουμε και στην Ελλάδα ραγδαία αύξηση βιολογικών, παραδοσιακών και άλλων προϊόντων που δεν έχουν την εικόνα «βιομηχανικού» φαγώσιμου.

Ακόμα γενικότερα, όμως, τα παραδοσιακά προϊόντα, είτε αυτά είναι «δικά μας», είτε πιο εξωτικά (π.χ. χωριάτικα τυριά και μοναστηριακές μπύρες) φαίνεται πως αψηφούν όλους τους νόμους της ζήτησης. Όταν τα εισοδήματα αυξάνονται, αυτά πωλούνται ως γκουρμέ φαγητά, όπως στο Βέλγιο πωλείται η κρητική φακή και ο ντάκος ως «ειδική σπεσιαλιτέ» με καπέλο στην τιμή που θα προκαλούσε ίλιγγο στη γιαγιά μου. Όταν, όμως, τα εισοδήματα μειώνονται, τότε αυτά τα προϊόντα λειτουργούν ως «παραδοσιακά κατώτερα» αγαθά και αγοράζονται ως «φθηνές πολυτέλειες».

Όλα τα δεδομένα δικαιολογούν την εκτίμηση πως αυτά τα προϊόντα έχουν την «ανθεκτικότητα», όχι μόνο να αντέξουν στην κρίση, αλλά και να αναπτυχθούν. Εξίσου τεκμηριώνεται και η προσδοκία πως θα μπορούν να αναπτυχθούν και μετά την κρίση, όταν θα αρχίσει στην Κύπρο και στο εξωτερικό η ανάπτυξη.

Την ίδια στιγμή, ο προϋπολογισμός του 2012 προβλέπει ένα σύνολο 1,000 ευρώ για τα προγράμματα της Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), της Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΕΠΙΠ) και της Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ). Για το χαλούμι (συγγνώμη, το χελλίμ), δε, η διαχρονική προστασία του μαύρου γάλακτος έχει στοιχήσει στον τόπο μια μεγάλη οικονομική ευκαιρία.

Ταυτόχρονα, ο τουρισμός του «λευκαρίτικου», χωρίς αληθινά μουσεία και με χορταριασμένα μνημεία, θα μπορούσε να αξιοποιήσει καλύτερα μεγάλες ευκαιρίες αξιοποίησης του «πατροπαράδοτου» προϊόντος της Κύπρου, είτε αυτό είναι πολιτιστικό, είτε αφορά στις παραδόσεις μας. Τέτοια προγράμματα υπάρχουν σε χώρες όπως στην Ιταλία, στη Μάλτα και στο Μαρόκο, με μεγάλη επιτυχία.

Οι «φθηνές πολυτέλειες» της οικονομίας έχουν πολύ περίεργα χαρακτηριστικά ζήτησης. Παρουσιάζουν μεγάλες ευκαιρίες για μια οικονομία που αναζητά απεγνωσμένα ανάπτυξη και η οποία βιώνει ένα αγροτικό τομέα που παραπαίει. Η αγορά έχει ήδη δείξει πως θέλει καλής ποιότητας παραδοσιακά προϊόντα, και πως μπορεί να εξάγει αυτό το προϊόν. Το κράτος θα έπρεπε αυτή την περίοδο να ακούει πιο προσεκτικά τα μηνύματα της αγοράς.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ). Και, πάνω από όλα, τα έσοδα από το φυσικό αέριο πρέπει να παραμείνουν αυστηρώς εκτός προϋπολογισμού.

2 thoughts on “Χελλίμ, ντάκος και ιρλανδικές πατάτες

    • Εννοώ καθυστερούν τόσο καιρό για να μεν «χάσουν» το μαύρο γάλα (εκείνο που είναι πέραν του quota της ΕΕ), ενώ οι Τούρκοι και οι Ολλανδοί προχωρούν τα δικά τους, το χελλίμ και το βιτσ-τυρί (ξέρω-γω, το λευκό τυρί των Ολλανδών). Η δική μας αίτηση δεν προχωρεί διότι δεν συνάδει με την παραδοσιακή συνταγή. Και δεν συνάδει με την παραδοσιακή συνταγή, διότι θέλουμε να έχει αγελαδινό κάμποσο μέσα, για να κάμνουμεν μύρο κ να το ρίχνουν στο χαλλούμι. Δεν αποφασίστηκε ενάντιων μας, αλλά εκοντέψαμε….

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s