«Βλέπει» το 7,5% το έλλειμμα του 2011;

Τα αποτελέσματα των πρώτων 11 μηνών του περασμένου έτους προκαλούν έντονη ανησυχία  

Προκύπτουν «καλά νέα, και κακά νέα» από τα αποτελέσματα του 2011. 

Ξεπερνά τις προσδοκίες αναλυτών και κυβέρνησης το ύψος του ελλείμματος για το 2011, το οποίο δύσκολα θα περιοριστεί κοντά στο στόχο της κυβέρνησης, που είναι το 6%. Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέδωσε το Υπουργείο Οικονομικών την περασμένη εβδομάδα, το δημόσιο χρέος για τους πρώτους 11 μήνες του 2011, έφτασε στα 4,91%. Με βάση την εμπειρία των περασμένων ετών, θα πρέπει να αναμένεται πως το 2011 θα κλείσει με έλλειμμα λίγο χαμηλότερο του 7,5%.

Η εκτίμηση αυτή προκύπτει από την προβολή των εσόδων και δαπανών του κράτους κατά τον εξαιρετικά «έντονο» Δεκέμρβιο. Ο τελευταίος μήνας του έτους, όπως είναι καλά γνωστό, «ευθύνεται» για ένα σημαντικό μέρος των ετήσων δαπανών –και εσόδων- με αποτέλεσμα τον συγκεκριμένο μήνα να καταγράφεται και σχεδόν το μισό έλλειμμα του χρόνου.

Σημειώνεται πως για το 2009, το έλλειμμα των πρώτων 11 μηνών έφτασε στο -2,97% σε σχέση με το έλλειμμα του έτους, που έκλεισε στα 6,01%. Το 2010, τους πρώτους 11 μήνες το έλλειμμα ήταν -2,44% και διπλασιάστηκε τον Δεκέμβριο, στα 4,88%. Για το 2011, ο Υπουργός Οικονομικών είχε προβλέψει πως το έλλειμμα θα κυμαινόταν αρχικά κοντά στο 7%, αλλά, λόγω της επίδρασης του πρώτου πακέτου μέτρων, τελικά θα περιοριζόταν στο 6%.

Οι «αναγωγές» ή προβολές, με βάση τα στοιχεία των δύο προηγούμενων ετών, πάντως, δείχνουν πως τα ελλείμματα συνήθως καταγράφουν μια σημαντική αύξηση στο τέλος του έτους. Ο λόγος γι αυτό είναι πως, μπορεί μεν το κράτος να έχει αυξημένα έσοδα τον τελευταίο μήνα του έτους, αλλά ταυτόχρονα έχει και σημαντικά αυξημένες δαπάνες. Συνολικά, περίπου το 15% με17% των ετήσιων δαπανών του κράτους, καταγράφεται μέσα στον Δεκέμβριο. Ο Δεκέμβριος, δηλαδή, είναι «διπλός» και αντί να καταγράφονται το 1/12 (8,3%) των δαπανών, οι δαπάνες του μήνα είναι περίπου διπλάσιες, γύρω στο 1/6 των ετήσιων (περίπου 16%).

Αυτό συμβαίνει διότι το κράτος καταβάλλει αυξημένα επιδόματα, 13ους μισθούς και συντάξεις, καθώς και άλλες χορηγίες το τελευταίο μήνα του έτους. Επίσης «κλείνουν» εκκρεμότητες σε πληρωμές, ενώ και πολλοί εργολάβοι του κράτους πληρώνονται με την ολοκλήρωση των συμβολαίων τους. Είναι χαρακτηριστικό πως το 35% των επεδνυτικών δαπανών του κράτους, καταβάλλεται τον Δεκέμβριο.

«Περίεργα» νούμερα

Πάντως, πρέπει να σημειωθεί πως πολλές φορές ο Δεκέμβριος είναι «περίεργος» μήνας. Αρκετές φορές, υπάρχουν πολλές πληρωμές που καθυστερούν και δεν καταβάλλονται αμέσως, με αποτέλεσμα να «φορτώνονται» στο επόμενο έτος. Παραδόξως, υπάρχουν και «τιμολόγια» που καταβάλλονται μετά τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου αλλά καταγράφονται στο προηγούμενο έτος για διάφορους λόγους. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τα έσοδα του κράτους.

Αυτή η εικόνα, δημιουργεί κάποια σύγχιση ως προς το ποιοί είναι οι πραγματικοί αριθμοί του έτους. (Αυτό είναι και ένα από τα πολλά επιχειρήματα υπέρ του τριετούς σχεδιασμού, αν και δεν είναι το κυριότερο). Δεν σημαίνει απαραίτητα πως συμβαίνουν «αλχημίες» στα νούμερα του Δεκέμβρη, ούτε υπάρχει λόγος για να υποθέσει κανείς πως τα τελικά στοιχεία Δεκεμβρίου 2011 δεν θα ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, θα πρέπει να διαβάζονται τα στοιχεία με κάποια επιφύλαξη, ιδίως με δεδομένο, για παράδειγμα, πως μέρος του χρέους που έληγε στις αρχές του Ιανουαρίου, χρηματοδοτήθηκε τον Δεκέμβριο για να αποφευχθούν περιπλοκές λόγω των εορτών του πρώτου 7ήμερου του έτους.

Τα στοιχεία που υπολογίζουμε εδώ, δείχνουν μια ξεκάθαρη τάση προς το 7,47%, αν και θα πρέπει να αναμένεται πως, τελικά, το έλλειμμα θα περιοριστεί σε χαμηλότερα επίπεδα. Σε κάθε περίπτωση, όμως, ο στόχος του 6% έχει χαθεί.

Εγείρονται ανησυχίες

Τα στοιχεία του ελλείμματος έχουν προεκτάσεις σε διάφορα επίπεδα, δεν μπορούν, όμως, να κριθούν ως καταστροφικά, ακόμα κι αν τελικά επαληθευτεί η «αναγωγή» της Καθημερινής. Πρώτο, διότι το μεγάλο στοίχημα παραμένει το 2012, το οποίο θα κρίνει, σε τελική ανάλυση, και την πορεία των επόμενων ετών. Δεύτερο, διότι η αύξηση του ελλείμματος πέρα από το επίπεδο που είχε αρχικά εκτιμηθεί, δεν αλλάζει ουσιαστικά τις ανάγκες του κράτους για χρηματοδότηση ή για άλλως πως διαχείριση των δημοσίων οικονομικών.

Θα χρειαστούμε κι άλλα...

Από την άλλη, η «αποτυχία» των εκτιμήσεων, καταδεικνύει μια σειρά από άλλα, παράπλευρα προβλήματα. Πρώτο, δεν είναι η πρώτη φορά που οι εκτιμήσεις της κυβέρνησης δεν επαληθεύονται, γεγονός που ίσως να δημιουργήσει σκιές –ίσως και άδικα- ως προς τις αρχικές εκτιμήσεις για τα στοιχεία του 2012. Το στοιχείο της εμπιστοσύνης προς το κράτος και την ικανότητά του να διαχειριστεί την οικονομική περίπσταση, είναι εξαιρετικά κρίσιμης σημασίας. Ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος των τελευταίων 18 μηνών, ήταν πως η κυβέρνηση είχε δημιουργήσει την εικόνα πως αδυνατεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της οικονομικής συγκυρίας.

Άσχετα με το κατά πόσον μπορεί κάποιος να κρίνει ως «δίκαιη» ή «άδικη» αυτή την εικόνα που δημιουργήθηκε, σημασία έχει πως ο επιχειρηματικός κόσμος, αλλά και οι επενδυτές, έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στην κυβέρνηση και ανησυχούν πως το δημοσιονομικό πρόβλημα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί την οικονομία, ακόμα κια χωρίς μια επιδείνωση στον τραπεζικό τομέα.

Δεύτερο, τα στοιχεία του πρώτου 11μηνου του 2011, εγείρουν ερωτηματικά για το κατά πόσον μπορούν τα μέτρα που έχουν ήδη προχωρήσει, να λύσουν επαρκώς τα προβλήματα των δημοσίων οικονομικών. Σημειώνεται, για παράδειγμα, το γεγονός ότι τα έσοδα από τον ΦΠΑ δεν αυξήθηκαν όσο αναμενόταν από την επιβολή του φόρου, ύψους 5%, στα τρόφιμα και τα φάρμακα. Με δεδομένο πως  τα δύο αυτά είδη έχουν πολύ ανελαστική ζήτηση σε σχέση με τα άλλα αγαθά και υπηρεσίες, τα αποτελέσματα του ενδεκάμηνου του 2011, εγείρουν εκ νέου το ερώτημα κατά πόσον θα πραγματοποιηθούν τα έσοδα που προσμένει η κυβέρνηση από την αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ.

Σε γενικές γραμμές, διαφαίνεται πως οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους, και που έχουν υπολογιστεί για το τελικό αποτέλεσμα του 2011, δεν απέδωσαν όσο θα ήλπιζε κανείς. Πέρα από το ζήτημα του ΦΠΑ, υπάρχουν πολλές κατηγορίες εσόδων στις οποίες οι εκτιμήσεις αποδείχθηκαν, όπως ορισμένοι είχαν προειδοποιήσει, κάπως αισιόδοξες.

Έτσι, θα είναι σημαντικό για το τρέχον έτος να διορθωθούν οι εκτιμήσεις για το ύψος της επίδρασεις που θα έχουν οι μαζικές νέες φορολογίες που θα επιβληθούν μέσα στο 2012, οι οποίες πολύ πιθανό να μην δώσουν τις λύσεις που πολλοί ήλπιζαν.  Αυτή η ανησυχία αφορά κυρίως στα έσοδα του κράτους, τα οποία τείνουν να υπολογίζονται με βάση παραδοχές που είναι συνήθως πολύ αισιόδοξες.

Υπάρχουν και θετικά

Μπορεί μεν στο Υπουργείο Οικονομικών να υπολόγισαν με χαρακτηριστική αισιοδοξία τον αντίκυτπο των μέτρων του λεγόμενου «πρώτου πακέτου» στην στα δημόσια οικονομικά, υπάρχει όμως και λόγος για να ελπίζει κανείς πως τα πράγματα θα βελτιωθούν κάπως.

Τα επί μέρους στοιχεία των πρώτων 11 μηνών του 2011, δείχνουν πως ένα σημαντικό μέρος των αυξήσεων στις δαπάνες που καταγράφεται για πέρσι, δεν θα επαναληφθεί και το 2012, παρόλο που θα επηρεάσει, μάλλον, και το 2012.

Για παράδειγμα, δύο κατηγορίες, οι επενδύσεις και επιδοτήσεις, την περίοδο Ιανουάριου-Νοεμβρίου 2011 κατέγραψαν σημαντικές αυξήσεις σε σχέση με την ίδια περίοδο του 2010. Οι μεν επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 10% περίπου, οι δε επιδοτήσεις αυξήθηκαν κατά 66,89% (αν και δεν είναι μεγάλη κατηγορία δαπανών). Συνολικά, οι δύο αυτές κατηγορίες, στις οποίες η κυβέρνηση έχει αρκετή ευχαίρια κινήσεων, συνέβαλαν κατά περίπου 64 εκατ. Ευρώ στην επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών. Στο τέλος του έτους, αναμένεται πως το ποσό αυτό θα αυξηθεί ουσιαστικά. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, δεν πρέπει να αναμένεται πως αυτή η αύξηση θα επαναληφθεί και φέτος, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πως οι επενδυτικές/αναπτυξιακές δαπάνες θα παγώσουν.

Ένα δεύτερο παράδειγμα, είναι το μισθολόγιο το οποίο αυξήθηκε με τον «συνήθη» ρυθμό του 3,7% αλλά θα πρέπει να αναμένεται μείωση της αυξητικής του τάσης μέσα στο 2012. Σημειώνεται πως ο ρυθμός αυτός είναι εξαιρετικά μεγάλος και δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμος: Με αυτό τον ρυθμό, οι δαπάνες μισθολογίου θα διπλασιαστούν σε 17,5 χρόνια περίπου.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με τις δαπάνες για συντάξεις και φολοδωρήματα, οι οποίες κατέγραψαν αύξηση 9,64%. Με δεδομένο ότι το 2011 θεωρείται έτος «μαζικών» συνταξιοδοτήσεων, η ελπίδα πως αυτά τα ποσά θα μειωθούν στο μέλλον, δείχνει να έχει βάση. Παρομοίως, οι δαπάνες «τόκων» για την εξυπηρέτηση του χρέους, αυξήθηκαν κατά 19,6%, ένα ποσοστό που, αν συνεχιστεί, θα επιβάλλει στην Κυπριακή Δημοκρατία δαπάνες ύψους 160 εκατ. Ευρώ τον χρόνο, μόνο για τους τόκους του δημόσιου χρέους μέσα στο 2015. Με δεδομένο το επιτόκιο ύψους 2,5% στο δάνειο από την Ρωσία, αλλά και τις βαθειές ανάσες που αυτό δίνει στην Δημοκρατία, δικαιούται κανείς να ελπίζει πως ο ρυθμός αύξησης του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους, θα σπάσει. (Από την άλλη, η επαναχρηματοδότηση χρέους που λήγει και που κατέχουν τραπεζικοί οίκοι, πιθανότατα να καταγράψει αυξημένα επιτόκια μέσα στο 2012)

    

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s