Για ποιόν κτυπά το…κανόνι

Ορισμένοι «επώνυμοι» οδεύουν προς το λουκέτο, αλλά μέσα στο 2012 θα φανεί ποιοι ήταν πραγματικά «δυνατοί»

Στην κατάσταση έχουν συμβάλει μια σειρά από παράγοντες: Πρώτο, η μείωση των πιστώσεων από τις τράπεζες, στην προσπάθειά τους να βρουν λύσεις για τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουν, δημιουργεί συνθήκες «παγώματος» στην αγορά. Δεύτερο, η ραγδαία (και μερικές φορές, απρόσεκτη) επέκταση διαφόρων οίκων (π.χ. υπεραγορών) έχει δημιουργήσει μεγάλη έκθεση στα σκαμπανεβάσματα της ζήτησης. Τρίτο, η οικονομική κρίση έχει οδηγήσει τους καταναλωτές, όχι μόνο σε περισυλλογή, αλλά και σε αλλαγή συνηθειών στις οποίες για αρκετό καιρό «πόνταραν» οι επιχειρήσεις.

Οι ισχυροί κλυδωνισμοί που δέχεται η αγορά, δεν είναι άσχετοι και με τα ανοίγματα των επιχειρηματιών. Αναλυτές υπολογίζουν πως στην Κύπρο υπάρχουν 3.000 σημεία πώλησης τροφίμων και αντιστοιχούν 260 κάτοικοι ανά κατάστημα (αριθμός  ίσως να ανεβαίνει μέχρι τα 300, αν συνυπολογιστούν, για παράδειγμα, και οι παράνομοι μετανάστες). Στην υπόλοιπη Ευρώπη, η αντιστοιχία είναι περίπου ένα κατάστημα ανά 1.000 κατοίκους. Γενικότερα, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν πως η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο στο λιανικό εμπόριο είναι χαμηλότερη από εκείνη που καταγράφεται στην υπόλοιπη Ευρώπη, αν και τα τελευταία στοιχεία είναι κάπως παλιά (του 2006).

Η κατάσταση έχει μεγάλες προεκτάσεις για ολόκληρη την οικονομία, αφού, με τζίρο 1,7 δισ. ευρώ, το εμπόριο είναι ο μεγαλύτερος κλάδος της οικονομίας, ενώ από το εμπόριο προέρχεται το 18% των ανέργων, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία (5.500 άτομα). Με αυτό το δεδομένο, μία βίαιη διόρθωση στον αριθμό καταστημάτων, αναμένεται να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα κοινωνικής συνοχής.

Η αρχή από τις τράπεζες

Οι τραπεζικοί οίκοι αντιμετωπίζουν, ως γνωστό, σοβαρότατες πιέσεις. Το PSI, το οποίο θα δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα ακόμα και στο καλύτερο σενάριο, δεν φαίνεται πως θα περιοριστεί σε ένα κούρεμα του 50%. Αναλυτές εκτιμούν πως οι «απώλειες» των τραπεζών από το κούρεμα στην Ελλάδα, το οποίο είναι πλέον επικείμενο, θα κινηθεί στα επίπεδα του 70%, στην καλύτερη περίπτωση (πρέπει να αναμένεται πως θα φτάσει έως και 85%). Το δεδομένο αυτό αυξάνει τις ανάγκες των τραπεζών για ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων τους, και όλα δείχνουν πως οι αρχικοί σχεδιασμοί των μεγάλων οίκων δεν θα είναι αρκετοί για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα και θα πρέπει να ενισχυθούν. Εντός της ερχόμενης εβδομάδας, η Μαρφίν θα ανακοινώσει το ολοκληρωμένο πρόγραμμά της για ενίσχυση κεφαλαίων, ενώ θα πρέπει να αναμένεται πως και η Κύπρου θα ανακοινώσει επιπρόσθετες κινήσεις.

Ταυτόχρονα, και πέρα από τη μαζική απομόχλευση στην οποία επιδίδονται οι τράπεζες για να ενισχύσουν την κεφαλαιακή τους βάση, πρόβλημα διαφαίνεται και στη ρευστότητα, η οποία συνδέεται και με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια των τραπεζικών οίκων. Σημειώνεται πως, εξαιρουμένων των εξασφαλίσεων (που δεν έχουν την ίδια σημασία με παλαιότερα, δεδομένης και της κατάστασης στα ακίνητα), τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια φτάνουν στο 13,5%, ένα τρομακτικό ποσοστό.

Από τα διαθέσιμα στοιχεία διαφαίνεται πως οι πιστώσεις των τραπεζών προς την εγχώρια αγορά σημειώνουν σημαντική μείωση. Από το καλοκαίρι μέχρι και τον Νοέμβριο του 2011 (τα πιο πρόσφατα στοιχεία), δείχνουν πως κάθε μήνα καταγράφονταν και λιγότερες πιστώσεις προς τις κυπριακές επιχειρήσεις. Τον περασμένο Νοέμβριο, καταγράφηκε και «επίσημα» η απομόχλευση, με τις τράπεζες να «τραβούν» από τις επιχειρήσεις πιστώσεις που ξεπέρασαν τα 60 εκατ. ευρώ. Την ίδια στιγμή, γενικευμένη απομόχλευση καταγράφηκε από τον Οκτώβριο στο σύνολο των πιστώσεων στην οικονομία, παρά τη μικρή ανάκαμψη της πιστωτικής επέκτασης τον Νοέμβριο.

Πάντως, τα στοιχεία δείχνουν πως, πέρα από την απομόχλευση που στόχο έχει τη μείωση της έκθεσης και την αύξηση των κεφαλαίων, οι τράπεζες κατευθύνονται και από τη μείωση στις καταθέσεις, η οποία δείχνει να έχει φτάσει, πλέον, σε ανησυχητικά επίπεδα.

Εξαιρετικής σημασίας είναι το γεγονός ότι περίπου η μισή από τη μείωση στις καταθέσεις προέρχεται από χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς που δεν καταθέτουν πλέον στο σύστημα όσα κατέθεταν πριν από 8 μήνες (Το άλλο 45% προέρχεται από τις καταθέσεις επιχειρήσεων). Αυτό το στοιχείο αποτελεί ισχυρή ένδειξη για το μέγεθος του προβλήματος στο τραπεζικό σύστημα, ενώ ταυτόχρονα «εξηγεί» κάπως και τις αυξήσεις στα επιτόκια.

Η εικόνα αυτή έχει δημιουργήσει μεγάλα προβλήματα στη διαχείριση των ρευστών στις επιχειρήσεις. Όπως έγραψε και παλαιότερα η «Καθημερινή», ακόμα και επιχειρήσεις με καλή πιστοληπτική ικανότητα, που δεν έχουν προβλήματα εξυπηρέτησης των υποχρεώσεών τους, γίνονται δέκτες της μείωσης στις πιστώσεις, ιδίως όσον αφορά στα κεφάλαια κίνησης και άλλες ρευστές πιστώσεις.

Η μείωση των πιστώσεων μεταφράστηκε σε κάμψη στις συμφωνίες μελλοντικής παράδοσης και έχει οδηγήσει σε πάγωμα τον μελλοντικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων. Ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Προμηθευτών Ευρείας Κατανάλωσης, Ζήνωνας Μαρκίδης, για παράδειγμα, σημειώνει πως η κατάσταση που επικρατεί στο εμπόριο, «δεν δικαιολογείται» από τα θεμελιώδη στοιχεία της οικονομίας και αποδίδει την κατάσταση στη ρευστότητα.

 Ορισμένοι ετοιμάζουν το…κανόνι…

Παρόλο που οι πιέσεις στην αγορά προέρχονται από το τραπεζικό σύστημα και τη γενικότερη οικονομική κρίση, πολλές φορές δεν είναι άμοιρες ευθυνών και οι ίδιες οι επιχειρήσεις. Η επέκταση, ιδίως όσον αφορά στις υπεραγορές, έχει μεταφραστεί σε αυξημένη έκθεση στα σκαμπανεβάσματα της αγοράς, με αποτέλεσμα κολοσσοί που δραστηριοποιούνται στον χώρο να βρίσκονται, πλέον, στα πρόθυρα «κανονιού». Τα πρώτα κύματα απολύσεων στην αγορά είναι ήδη πολύ γνωστά, όπως είναι και οι πιέσεις στο λιανικό εμπόριο γενικότερα.

Πέρα από τις απολύσεις, οι οποίες θα έχουν και συνέχεια σε ορισμένες εταιρείες, το εύρος του προβλήματος στο παζάρι διαφαίνεται και από τα στοιχεία που αφορούν στις καταθέσεις των επιχειρήσεων, οι οποίες καταγράφουν σημαντική μείωση. Μάλιστα, προκύπτει πως στις επιχειρήσεις αντιστοιχεί το 45% της συνολικής μείωσης των καταθέσεων στο τραπεζικό σύστημα, κάτι που καταδεικνύει πόσο έχει «στεγνώσει» η ρευστότητά τους.

Παράλληλα, το γεγονός ότι τα νοικοκυριά έχουν αυξημένες καταθέσεις, επίσης δείχνει τη μείωση στις δαπάνες και το «μάζεμα» στη ζήτηση, είτε αυτή αφορά στη λιανική κατανάλωση, είτε όχι. Στο σύνολό τους, τα νοικοκυριά έχουν δεχτεί ένα τριπλό πλήγμα: Πρώτο, οι μισθοί έχουν παγώσει ή και μειωθεί. Δεύτερο, οι απολύσεις και η ανεργία έχουν αυξηθεί σημαντικά. Τέλος, τα στοιχεία ενεργητικού των νοικοκυριών έχουν δεχτεί ένα σοβαρό πλήγμα από την υποχώρηση αξιών (π.χ. αξίες ακινήτων και μετοχές). Γι’ αυτό, η αύξηση στις καταθέσεις των νοικοκυριών καταδεικνύει αυξημένη αποταμίευση και επιβεβαιώνει την πτώση στη συνολική κατανάλωση.

Η μείωση στην κατανάλωση δημιούργησε μεγάλες πιέσεις σε πολλές επιχειρήσεις, με τα πρώτα «θύματα» να καταγράφονται στον τομέα του τουρισμού και του ευρύτερου λιανικού εμπορίου. Πλέον, άμεσα απειλούνται και άλλοι μεγάλοι παίκτες με τα προβλήματα σε συγκεκριμένους εισαγωγείς, υπεραγορές και βιομηχανίες, να είναι γνωστά στην αγορά.

Όσον αφορά στις υπεραγορές, που δέχονται απανωτά κτυπήματα, σημαντική ήταν και η «συμβολή» της επέκτασής τους, που σε κάποιες περιπτώσεις ήταν και απερίσκεπτη.

Οι προμηθευτές έφτασαν στα όρια «νευρικού κλονισμού» με αποτέλεσμα να αρχίσουν –τουλάχιστον σε δύο περιπτώσεις– να αρνούνται να εξυπηρετήσουν πελάτες τους με πίστωση. Σύμφωνα με αρκετά στελέχη της αγοράς, συγκεκριμένη υπεραγορά πληρώνει τους προμηθευτές της με καθυστέρηση μεταξύ 8 και 10 μηνών και αρκετές φορές οι επιταγές είναι ακάλυπτες, προκαλώντας τους, έτσι, να εξετάσουν τρόπους για να προστατευτούν.

Ο γενικός διευθυντής της Αφοί Λανίτης, Μηνάς Αγγελίδης, σε ερώτηση της «Κ», σχολίασε πως η Λανίτης «αναθεωρεί εμπορικές πρακτικές όπως αυτή των πιστώσεων». Χαρακτηριστικά, σχολίασε πως το μοντέλο των πιστώσεων που επικρατεί στην Κύπρο «δεν είναι βιώσιμο», καθώς οι καθυστερήσεις στις πληρωμές αποτελούν «πρόβλημα» για τους προμηθευτές. Σχολίασε, επίσης, πως οι αυξημένες καθυστερήσεις αποτελούν «ξεκάθαρο σινιάλο» πως οι επισφάλειες έχουν αυξηθεί στην αγορά. Εισηγείται, δε, τη νομοθετική ρύθμιση των πιστώσεων, όπως έγινε στην Κροατία, όπου τέθηκε όριο 60 ημερών.

Τουλάχιστον στις δύο αυτές περιπτώσεις, οι παραδόσεις γίνονται μόνο μετά την εξόφληση των πιστώσεων του προηγούμενου μήνα και με πλαφόν στην αξία. Σε μία περίπτωση, μάλιστα, το πλαφόν την πίστωσης περιορίζεται στο χαμηλό ποσό των 10.000 ευρώ. Η ίδια υπεραγορά, που είναι εκ των «παραδοσιακών» παικτών στο λιανικό εμπόριο της Κύπρου, βρέθηκε προ του φάσματος άμεσης απόσυρσης προϊόντων από τα ράφια της κατά τη διάρκεια των γιορτών, κάτι που τελικά αποφεύχθηκε την υστάτη.

Είναι πλέον δεδομένο πως ορισμένες επιχειρήσεις, εκ των οποίων και τρεις μεγάλες υπεραγορές, ετοιμάζονται πλέον για να «ρίξουν κανονιά». Σε μία περίπτωση, αλυσίδα που βρίσκεται στα τελικά της όρια, έχει αποστείλει «κατάσκοπους» στον ανταγωνισμό και ετοιμάζει το λανσάρισμα νέων προϊόντων χωρίς ετικέτα. Επιχειρηματική πηγή σχολιάζει πως η συγκεκριμένη εταιρεία, η οποία δέχεται και εξ Ελλάδος πιέσεις, σχεδιάζει, υπό τον νέο της διευθυντή, να φέρει «πάμφθηνα προϊόντα που θα κτυπήσουν τους πιο δυνατούς παίκτες». Ωστόσο, κι αυτή η κίνηση φαίνεται να είναι το τελευταίο χαρτί της εταιρείας πριν από την αποχώρησή της.

Εκτός από τις υπεραγορές, πάντως, πρέπει να θεωρείται δεδομένος και προαναγγελθείς ο θάνατος αρκετών μεγάλων εταιρειών στην αγορά της Κύπρου. Πολλές από αυτές βιώνουν μεγάλες αλλαγές στη βιομηχανία τους, με πρώτο τον τουρισμό και δεύτερο το ευρύτερο εμπόριο. Το μόνο βέβαιο είναι πως τα γνωστά, πλέον, προβλήματα που εντοπίζονται σε παραδοσιακές επιχειρήσεις της Κύπρου (π.χ. ΚΕΟ, Πήττας, τουρισμός κτλ.).

3 thoughts on “Για ποιόν κτυπά το…κανόνι

  1. Το άρθρο υπονοεί ότι 33% των κατοίκων είναι παράνομοι μετανάστες. Διορθώστε πριν το δει ο Κουλίας…

  2. «Σημειώνεται πως, εξαιρουμένων των εξασφαλίσεων (που δεν έχουν την ίδια σημασία με παλαιότερα, δεδομένης και της κατάστασης στα ακίνητα), τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια φτάνουν στο 13,5%, ένα τρομακτικό ποσοστό.» Σαν να και ήταν … σήμερα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s