Προς νέο δάνειο απο Κίνα

 

Δύσκολα τα διλήμματα διαχείρισης του χρέους

Δίκοπο μαχαίρι αποδεικνύεται η αναχρηματοδότηση του δημόσιου χρέους. Ενώ χρέος που φτάνει περίπου στα 1,1 δισ. ευρώ λήγει μέσα στους επόμενους τρεις μήνες (μέχρι τον Μάιο), η κυβέρνηση αναζητά λύσεις στην αναχρηματοδότησή του. Όπως είναι καλά γνωστό, το δάνειο από τη Ρωσία ικανοποιεί τις ανάγκες της Δημοκρατίας μέχρι το τέλος του έτους, νοουμένου, όμως, ότι οι τράπεζες θα αναχρηματοδοτήσουν το χρέος που κατέχουν, και λήγει στο μεσοδιάστημα.

 Σε αντίθετη περίπτωση, το δάνειο από τη Ρωσία, ύψους 2,5 δισ. ευρώ, θα αρκέσει μόνο μέχρι τα μέσα της άνοιξης, θέτοντας ενώπιον της κυβέρνησης πολύ δύσκολα διλήμματα. Μέχρι σήμερα, η εκτίμηση όλων των εμπλεκομένων ήταν πως οι τράπεζες θα αναχρηματοδοτήσουν το χρέος που κατέχουν, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ίδιες.

Ενώ αγωνίζονται να τονώσουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια, με βάση και τις υποχρεώσεις τους έναντι της Ευρωπαϊκής Τραπεζικής Αρχής (EBA), οι πιέσεις και οι δυσκολίες συνεχίζονται. Πρώτο, η πτώση στις τιμές των ακινήτων έχει διαβρώσει την αξία των εξασφαλίσεων έναντι των οποίων έχουν παραχωρηθεί πολλές πιστώσεις. Δεύτερο, οι τράπεζες αντιμετωπίζουν, ως γνωστό, ισχυρές πιέσεις από το πιστωτικό ρίσκο στην αγορά, το οποίο έχει αυξήσει κατακόρυφα τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κύπρο. Τρίτο, μεγάλες επενδύσεις ανάπτυξης στις οποίες «πόνταραν» οι τράπεζες, δείχνουν να έχουν προβλήματα. Τέλος, είναι καλά γνωστό πως το επικείμενο «κούρεμα» στην Ελλάδα πλήττει τα στοιχεία ενεργητικού τους.

Πλέον, και τα κυπριακά ομόλογα είναι χαμηλής πιστωτικής αξίας, γεγονός που προκαλεί τεράστια επιπλέον προβλήματα στα στοιχεία ενεργητικού των τραπεζών. Έτσι, μετά τις τελευταίες υποβαθμίσεις του κρατικού χρέους, αλλά και την πρώτη δόση από δύο αναμενόμενες υποβαθμίσεις των ίδιων των τραπεζών, σε μεγάλο βαθμό τα χέρια των τραπεζιτών μας είναι πλέον δεμένα: Άσχετα με το αν το επιθυμούν, ή όχι, πολύ δύσκολα θα μπορέσουν να ανανεώσουν το δημόσιο χρέος που κατέχουν και το οποίο λήγει στο επόμενο διάστημα. Ακόμα, δε, κι αν «μπορέσουν» να ανανεώσουν αυτό το χρέος, πρέπει να αναμένεται πως μια τέτοια κίνηση δεν θα γίνει χωρίς δραστική αύξηση των αποδόσεων του κυπριακού κρατικού χρέους.

 Αυτό αποτελεί και το μεγαλύτερο πρόβλημα όσον αφορά στην αναχρηματοδότηση του χρέους. Ένα σημαντικό μέρος του προβλήματος, είναι πως κάτω από τους νέους όρους που επιβάλλει η EBA, οι τράπεζες υποχρεούνται να «κοστολογήσουν» τα στοιχεία ενεργητικού τους σε τρέχουσες τιμές αγοράς (mark to market). Αυτό ήδη γίνεται με τα ομόλογα της σειράς ΕΜΤΝ τα οποία τυγχάνουν διαπραγμάτευσης διεθνώς.

Ωστόσο, πολλά από τα προϊόντα χρέους της Δημοκρατίας, όπως τα ΚΟΧΑ, αλλά και τα βραχυπρόθεσμα ομόλογα (ECP) στη διεθνή αγορά δεν καταγράφουν συναλλαγές. Ιδίως όσον αφορά στα χρεόγραφα που είναι εγγεγραμμένα στο ΧΑΚ, ο όγκος συναλλαγών είναι μηδενικός. Έτσι, δεν υπάρχει «ασφαλής» ένδειξη από την αγορά όσον αφορά στην τιμή των προϊόντων αυτών, με βάση μια εκτίμηση «mark to market». Γι’ αυτό τα συγκεκριμένα προϊόντα υπολογίζονται με βάση τις τιμές (και επομένως και τις αποδόσεις) των κυπριακών ομολόγων ΕΜΤΝ αντίστοιχης ωρίμανσης.

Οι αποδόσεις αυτές είναι ιδιαίτερα υψηλές και κυμαίνονται μεταξύ 12% και 17%. Η όποια αναχρηματοδότηση κυπριακού χρέους στην εγχώρια αγορά από πλευράς των τραπεζών, θα πρέπει να γίνει με βάση τις εκτιμήσεις αυτών των αποδόσεων. Αυτό σημαίνει πως, ακόμα και στην καλύτερη των περιπτώσεων, η αναχρηματοδότηση θα γίνει με σημαντική «έκπτωση» στην τιμή των ομολόγων ή χρεογράφων, γεγονός που μεταφράζεται αυτόματα σε αύξηση των επιτοκίων που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία. Αυτά τα δεδομένα ήταν πολύ καλά γνωστά εδώ και μερικούς μήνες, και έχουν αναφερθεί πολλάκις από αναλυτές (και από την «Καθημερινή»).

Εγείρουν, δε, το ερώτημα που τέθηκε και πριν από τρεις περίπου μήνες, γιατί η κυβέρνηση εκτιμά πως το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους της θα μειωθεί μέσα στο 2012, σε σχέση με το 2011, γεγονός που επηρεάζει σαφώς την πορεία του προϋπολογισμού και το έλλειμμα. Έτσι, με τη λήξη χρέους, η όποια λύση θα πλήξει, είτε τις τράπεζες, είτε το κράτος σε πρώτο χρόνο, ενώ σε βάθος χρόνου θα δημιουργήσει προβλήματα και στους δύο. Το εναλλακτικό σενάριο, που είναι και το πλέον εφιαλτικό, είναι να μην μπορέσουν οι τράπεζες να αναχρηματοδοτήσουν το κρατικό χρέος που κατέχουν.

Ωστόσο, αυτό το ενδεχόμενο πρέπει να θεωρείται απομακρυσμένο, άσχετα με το γεγονός ότι η αναχρηματοδότηση δημιουργεί μεγάλα δυνητικά προβλήματα στις τράπεζες. Ουσιαστικά, διαβρώνει τα στοιχεία ενεργητικού τους, σε μία περίοδο κατά την οποία χρειάζονται κατεπειγόντως ενίσχυση της κεφαλαιακής τους βάσης.

Τα μάτια στην Κίνα

Οι σκέψεις για να γίνει στροφή προς την Κίνα, σε αναζήτηση διμερούς δανείου, δεν είναι πρόσφατες. Η κυβέρνηση είχε αρχίσει συζητήσεις και διαβουλεύσεις με την υπερδύναμη της Ασίας πριν από σχεδόν ένα χρόνο. Μετά από αρκετές συναντήσεις μεταξύ του τότε υπουργού Οικονομικών, Χαρίλαου Σταυράκη, και του τότε πρέσβη της Κίνας στη Λευκωσία, Ζιάο Γιαλί, η όλη προσπάθεια έφτασε σε προχωρημένο στάδιο. Αξίζει να σημειωθεί πως είχε, τότε, προγραμματιστεί επίσημη επίσκεψη του κ. Σταυράκη στην Κίνα (προφανώς στο Πεκίνο), η οποία είχε άμεση σχέση με την όλη προσπάθεια για προσπάθεια σύναψης διμερούς δανείου.

Η επίσκεψη ήταν προγραμματισμένη για τον Σεπτέμβριο, και, καθώς μεσολάβησε ο ανασχηματισμός, στη συνέχεια ακυρώθηκε. Στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών, σχολιάζουν πως κατά τη διάρκεια της εν λόγω επίσκεψης, δεν αποκλειόταν «ακόμα και να πέσουν υπογραφές» για το δάνειο. Η όλη προσπάθεια ανατράπηκε λόγω ορισμένων –μάλλον περίεργων– κανόνων στο πρωτόκολλο της χώρας, σύμφωνα με τους οποίους η όλη διαδικασία για να προγραμματιστεί επίσημη επίσκεψη του υπουργού Οικονομικών στην Κίνα, θα πρέπει να αρχίσει εκ νέου.

 Δηλαδή, ο Κίκης Καζαμίας δεν «κληρονόμησε» την πρόσκληση για επίσκεψη από τον Χαρίλαο Σταυράκη. Γι’ αυτό, εν μέρει, και καθυστερεί η όλη προσπάθεια. Σήμερα, η κυβέρνηση συνεχίζει τις επαφές της «εντός Κύπρου» με κινέζους αξιωματούχους, με σκοπό να εξευρεθούν τρόποι για να γίνει διμερές δάνειο του οποίου το μέγεθος θα είναι «στο ίδιο στυλ με εκείνο της Ρωσίας», όπως αναφέρουν χαρακτηριστικά κυβερνητικά στελέχη. Πάντως, η όλη διαδικασία βρίσκεται «σε πολύ αρχικό στάδιο» προς το παρόν, καθώς δεν έχει καν προγραμματιστεί επίσκεψη Καζαμία στην Κίνα.

 Ένα από τα ζητήματα που τίθενται στο τραπέζι, είναι τα ανταλλάγματα που θα ζητήσει η Κίνα. Οι Κινέζοι συνηθίζουν να ζητούν ανταλλάγματα «που έχουν σχέση με μεγάλα πρότζεκτ, κατά προτίμηση κρατικά», τα οποία προτιμούν. Κάτι τέτοιο, στην περίπτωση της Κύπρου, σκοντάφτει στη διαδικασία των δημόσιων προσφορών, η οποία δεν επιτρέπει άμεση συμφωνία και ανάθεση κατά προτίμηση σε συγκεκριμένους «προσφοροδότες».

Στη θεωρία, τουλάχιστον, η Δημοκρατία δεν μπορεί να εγγυηθεί πως η Κίνα θα εξασφαλίσει τα πρότζεκτ που θέλει, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει πως είναι στην πράξη ανέφικτο. Όπως είναι πασιφανές, τα πιο πάνω ισχύουν και για το φυσικό αέριο. Το ενδιαφέρον της Κίνας για τεμάχια στην κυπριακή ΑΟΖ είναι, και δεδομένο, αλλά και πολύ έντονο. Όπως σχολιάζουν άτομα με γνώση του όλου θέματος, το ύψος του δανείου, αλλά και όροι του (αποπληρωμή, επιτόκιο, διάρκεια κτλ.) θα εξαρτηθούν σε πάρα πολύ μεγάλο βαθμό, από τα «ανταλλάγματα» αυτού του είδους που μπορεί να εγγυηθεί η Δημοκρατία στους κινέζους.

Ένα άλλο ζήτημα, είναι η «υπόσχεση» που έδωσε η Κίνα (και άλλοι) στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) πως δεν θα προχωρήσει σε διμερή δάνεια, με επίκεντρο τα προβλήματα στην Ευρωζώνη. Τέτοιες κινήσεις, στη θεωρία, θα πρέπει να γίνονται εμμέσως, μέσα από το ίδιο το ΔΝΤ. Πρέπει να σημειωθεί πως την ίδια «υπόσχεση» έδωσε και η Ρωσία, αλλά μετά τη σύναψη της συμφωνίας με την Κύπρο για το δάνειο. Πάντως, το συγκεκριμένο θέμα δεν ανησυχεί ιδιαίτερα την κυβέρνηση. Παρομοίως, δεν φαίνεται να ανησυχεί ούτε η δήλωση του Κινέζου πρωθυπουργού, Γουέν Τζιαμπάο, πως η χώρα του θα συμβάλει μεν στο EFSF, αλλά δεν θα προχωρήσει με μονομερή διάσωση μέλους του Ευρώ. Κι αυτό, διότι το δάνειο δεν θα αποτελέσει «διάσωση», αλλά μια «ιδιωτική» συναλλαγή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s