Ντε Γκάσπερι, ανεργία και μέτρα ανάπτυξης

Νευρίασε την "τρόικά" του, αλλά τελικά είχε δίκαιο...

 

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ιταλία είχε 2 εκατ. άνεργους και πληθωρισμό της τάξης του 6% τον μήνα. Οι επιχειρήσεις συνέχιζαν, όσο μπορούσαν, να δανείζονται με υψηλά επιτόκια και η κυβέρνηση συνέχιζε να αυξάνει τα ελλείμματα, τα οποία χρηματοδοτούσε μέσα από την Κεντρική Τράπεζα της χώρας. Λόγω πολιτικών δεδομένων, οι μισθοί αυξάνονταν ταχύτερα από την παραγωγικότητα και η ανεργία συνέχιζε να καταγράφει διαρκή αύξηση.

Οι Αμερικανοί λειτουργοί του Σχεδίου Μάρσαλ, επέμεναν πως αυτό που χρειαζόταν η χώρα για να λύσει τα προβλήματά της, ήταν να αυξήσει κι άλλο τις κρατικές δαπάνες, να ρίξει χρήμα στην αγορά και να δώσει μια τονωτική ένεση στην οικονομική δραστηριότητα. Ο πρωθυπουργός Ντε Γκάσπερι, όμως, επέμενε πως η Ιταλία χρειαζόταν την αντίθετη θεραπεία.

Κάτω από την ηγεσία του κεντρικού τραπεζίτη της χώρας, του καθηγητή Εϊνάουντι, οι Iταλοί προτίμησαν, εκνευρίζοντας τους Αμερικανούς ευεργέτες τους, να χρησιμοποιήσουν τα χρήματα από το Σχέδιο για να αυξήσουν το σύνολο του κεφαλαίου στην χώρα. Πίστευαν, ορθά, όπως διαφάνηκε αργότερα, πως το πρόβλημα δεν ήταν η ανεπαρκής αξιοποίηση της βιομηχανικής δυναμικής της χώρας, αλλά κάτι πιο απλό: Η πρόσβαση σε πρώτες ύλες και ενδιάμεσα αγαθά και ο λόγος κεφαλαίου προς ανθρώπινο προσωπικό, ο οποίος ήταν πολύ χαμηλός και συμπίεζε την παραγωγικότητα, διατηρώντας την σε επίπεδα χαμηλότερα από εκείνα των μισθών.

Μία από τις πιο επίμονες θέσεις αυτής της στήλης, είναι πως οι συνήθεις συνταγές, οι εξισώσεις που μαθαίναμε φοιτητές και η κοινή σοφία της θεωρίας ή της ιδεολογίας δεν λειτουργούν πάντα με τον τρόπο που μάθαμε, διότι, ας πούμε μεταξύ σοβαρού και αστείου, τα ceteris δεν είναι ποτέ paribus.

Το πιο σημαντικό στοιχείο, κάθε φορά, είναι η διάρθρωση της οικονομίας, και η προσεκτική ανάλυση των δεδομένων για να δει κανείς πού οφείλονται τα προβλήματα, διότι, ακόμα και τα ίδια τα συμπτώματα, πολλές φορές δεν αρκούν για μία εκ πρώτης όψεως άντληση συμπερασμάτων. Ένας πονοκέφαλος μπορεί να οφείλεται σε καρκίνο, σε κυκλοφοριακό πρόβλημα, σε πρόβλημα στο αφτί, ή σε ένα κακό μαξιλάρι.

Η διάγνωση πρέπει να είναι προσεκτική, για να βρεθεί η σωστή θεραπεία.

Μπροστά μας σήμερα έχουμε μια σειρά από προκλήσεις. Οι τράπεζες, παρά την κάποια αχτίδα ελπίδας που βλέπουμε στην όλη προσπάθεια αύξησης των ιδίων κεφαλαίων, δεν δανείζουν. Η Ελλάδα αποτελεί βαρίδι στην ανάπτυξη και η ανεργία δεν έχει ακόμα φτάσει στο υψηλότερό της σημείο. Ο πληθωρισμός, κατευθυνόμενος από το ηλεκτρικό ρεύμα και τα τρόφιμα, ασκεί πιέσεις στα επιτόκια και τις επιχειρήσεις, ενώ το κράτος δεν έχει ακόμα σωθεί από τις χρηματοδοτικές του ανάγκες.

Η εικόνα της κυπριακής οικονομίας δείχνει πως, ενώ περιμένουμε να βρει η Ελλάδα τον δρόμο της, οι δικές μας κινήσεις πρέπει να απευθύνονται προς τα βαθύτερα προβλήματα της οικονομίας. Η δυναμική της χώρας συμπιέζεται, κατά κύριο λόγο, από το ίδιο το κράτος. Αυτό δεν είναι νέο φαινόμενο, αλλά σήμερα καθίσταται ακόμα πιο επείγουσα η επίλυσή του.

Οι άμεσες κινήσεις που πρέπει να γίνουν είναι γνωστές. Τα μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης είναι επίσης όλα επιθυμητά, νοουμένου πως και η ποιότητα της υλοποίησης θα είναι ικανοποιητική. Ωστόσο, πέρα από αυτά τα μέτρα, που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητα, τα βαθύτερα προβλήματα της οικονομίας, τα οποία βγήκαν στην επιφάνεια με την κρίση, δεν έχουν λυθεί.

Το ισοζύγιο πληρωμών της Κύπρου είναι τρομακτικό και μειώνεται μόνο χάρη στη νέα ύφεση, διότι η παραγωγικότητα δεν συνάδει με τα κόστη παραγωγής και τις δαπάνες ανθρώπινου δυναμικού. Και, αφού κανένας δεν επιθυμεί να λύσει το πρόβλημα μέσα από μία μείωση στους μισθούς, η μόνη επιλογή είναι μια πολιτική που να δίνει κίνητρα στην επένδυση και στην αύξηση του λόγου κεφαλαίων προς εργαζομένους, στόχος της οποίας να είναι η αύξηση της παραγωγικότητας.

Για να γίνει αυτό, όμως, θα πρέπει να διορθωθούν και στρεβλώσεις που οδηγούν το όλο σύστημα της οικονομίας σε δυσλειτουργία. Η ΑΤΑ, όπως είναι σήμερα, δημιουργεί προβλήματα, αλλά και κοινωνική αδικία. Το κράτος, με 46% του ΑΕΠ να κατευθύνεται στις δαπάνες του, δεν προσφέρει ανάλογες υπηρεσίες και έχει μπόλικο λίπος για να κόψει. Η γραφειοκρατία μπορεί και πρέπει να μειωθεί, ενώ τα νομοθετικά κενά πρέπει να κλείσουν.

Το σημαντικότερο δεδομένο μπροστά μας, είναι πως η κρίση έχει δημιουργήσει τις συνθήκες, αν πραγματικά το θέλει η πολιτική ηγεσία για το καλό του τόπου, να γίνουν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Ας μην ξεχνάμε πως η Κύπρος, διά της δικής της ψήφου μάλιστα, υποσχέθηκε στην οικονομία και στους εταίρους της, να κάνει συγκεκριμένες κινήσεις, τις οποίες ουδέποτε προώθησε. Όπως και στην Ιταλία του Ντε Γκάσπερι, η λύση δεν είναι κάποιο μυστήριο. Οι μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν, ή τουλάχιστον ο τελικός τους στόχος, είναι δεδομένα. Το μόνο που μένει, είναι να δούμε εάν υπάρχει η διάθεση, ή εάν “κοντεύουν –πάλι– εκλογές”.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ). Και, πάνω από όλα, τα έσοδα από το φυσικό αέριο πρέπει να μείνουν αυστηρώς εκτός προϋπολογισμού.

2 thoughts on “Ντε Γκάσπερι, ανεργία και μέτρα ανάπτυξης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s