Να φοβόμαστε;

 Η ύφεση, ο πληθωρισμός και η πιστωτική συρρίκνωση θα δυσκολέψουν την επίτευξη των στόχων

Ο προϋπολογισμός βασίστηκε σε ανάπτυξη 1,5%, ενώ σήμερα αναμένεται συρρίκνωση 0,5%

Η γενικότερη εικόνα της οικονομίας, όπως «επισημοποιείται» τις τελευταίες ημέρες, επιβεβαιώνει τις ανησυχίες που εκφράζονται και για την πορεία των δημόσιων οικονομικών. Παρόλο που η πορεία της οικονομίας δεν θα έπρεπε να προκαλεί έκπληξη, αφού τα δεδομένα ήταν αναμενόμενα ούτως ή άλλως, οι ανησυχίες που δημιουργούνται για την πορεία των δημοσίων οικονομικών, είναι πλέον απτές.

Ένα πρώτο δεδομένο είναι πως η πορεία του ΑΕΠ μέσα στο 2012 δεν αναμένεται πλέον να είναι οριακά θετική, της τάξης του 0,2%, όπως εκτιμάται στις βασικές παραδοχές του προϋπολογισμού. Με αυτό το δεδομένο και μόνο, θα πρέπει να αναμένεται πως θα προκύψουν δυσκολίες στην επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων για το έτος. Όλες σχεδόν οι εκτιμήσεις, τόσο από κύπριους αναλυτές, όσο και από την Κομισιόν, κάνουν λόγο για συρρίκνωση του ΑΕΠ κατά περίπου 0,5% σε ετήσια βάση.

Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί πως, τουλάχιστον μέχρι τις αρχές του δεύτερου εξάμηνου του έτους, δεν αναμένεται να αντιστραφεί η εικόνα αυτή, γεγονός που θα ασκήσει επιπλέον πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. Η εκτίμηση για τα έσοδα του κράτους παρουσιαζόταν ως πολύ αισιόδοξη, όπως έγραψε και παλαιότερα η Καθημερινή, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται, από την πρώτη στιγμή, ανησυχίες πως αυτές οι εκτιμήσεις δεν ήταν εύκολο να επαληθευτούν.

Σήμερα, με το ΑΕΠ να αναμένεται να κυμανθεί αρκετά χαμηλότερα, οι φόβοι αυτοί πλέον ενισχύονται και οι σχετικές ανησυχίες εντείνονται.

Πρέπει να σημειωθεί πως η μείωση του ΑΕΠ δημιουργεί ένα επιπλέον πρόβλημα, το οποίο εκ πρώτης όψεως μπορεί να μην είναι άμεσα ορατό. Παρόλο που η εκτίμηση για την ανάπτυξη που καταγράφεται επίσημα στον προϋπολογισμό είναι 0,2%, η παραδοχή που χρησιμοποιείται στις εκτιμήσεις για τα έσοδα και τις δαπάνες του κράτους είναι πολύ υψηλότερη, μεταξύ 1% και 1,5%.

Υπενθυμίζεται πως η τελική αναθεώρηση για την ανάπτυξη του 2012, με την οποία η εκτίμηση μειώθηκε από το «1% με 1,5%» έγινε την τελευταία στιγμή (μία ημέρα πριν να δημοσιευτεί ο προϋπολογισμός) και, όπως ήταν φυσιολογικό, δεν υπήρχε χρόνος για να γίνουν εκ νέου όλοι οι υπολογισμοί για τα έσοδα και τις δαπάνες του κράτους. Έτσι, ο προϋπολογισμός του 2012 βασίζεται σε μια εκτίμηση ακόμα πιο θετική από την «επίσημη», του 0,2%.

Συνολικά, η «απόσταση» στην ανάπτυξη του ΑΕΠ, μεταξύ του «1% με 1,5%» στο οποίο βασίστηκαν οι υπολογισμοί, και του -0,5% που είναι πλέον η επικρατέστερη εκτίμηση για το 2012, είναι αρκετά μεγάλη.

Τα κενά

Αυτό το δεδομένο δημιουργεί ένα σημαντικό κενό στα προβλεπόμενα έσοδα του κράτους, γεγονός που εγείρει ερωτηματικά για το πόσο ρεαλιστική θα είναι η επαλήθευση των προσδοκιών για αύξηση των εσόδων μέσα στο 2012. Την ίδια στιγμή, παρουσιάζονται και ορισμένα λάθη, όπως η διπλή μέτρηση του τέλους των 350 ευρώ που θα καταβάλλουν οι εταιρείες. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, για να επαληθευτεί ο υπολογισμός, που θέλει έσοδα ύψους 98 εκατ. ευρώ από τις εταιρείες, θα πρέπει να καταβάλουν το ποσό, συνολικά 280 χιλιάδες εταιρείες στην Κύπρο.

Επίσης σημαντικό είναι το δεδομένο πως οι προσδοκίες για έσοδα από φόρους είναι επίσης δύσκολο να επαληθευτούν. Για παράδειγμα, τα έσοδα από την αύξηση του ΦΠΑ στα τρόφιμα και τα φάρμακα, φέτος «έπεσαν έξω» κατά 152 εκατ. ευρώ (πάνω από 8%), γεγονός που προκαλεί ανησυχία πως και για το 2012 ίσως να μην επαληθευτούν οι ελπίδες για υψηλά έσοδα από τον ΦΠΑ.

Ακόμα κι αν υπολογίσει κανείς την αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ, από τον οποίο το Υπουργείο Οικονομικών εκτιμά πως θα αποκομίσει αύξηση εσόδων ύψους 194 εκατ. ευρώ, φαίνεται πως υπάρχει ένα ακόμα κενό. Κι αυτό διότι το Υπουργείο Οικονομικών αποδίδει αυξημένα φορολογικά έσοδα της τάξης των 141 εκατ. ευρώ, στην ανάπτυξη του ΑΕΠ η οποία, στην καλύτερη περίπτωση, θα είναι μηδενική.

Αξίζει να σημειωθεί πως, στο τέλος του 2011, όταν έγινε αρκετή συζήτηση για τις προβλέψεις του προϋπολογισμού, ό οποίος «έβλεπε» αύξηση των φορολογικών εσόδων, το Υπουργείο Οικονομικών είχε σχολιάσει σε γραπτή ανακοίνωση πως η αναμενόμενη αύξηση των φορολογικών εσόδων για το 2012 αποδίδεται «στην αναμενόμενη οριακή ανάκαμψη που θα σημειωθεί στον ρυθμό ανάπτυξης της κυπριακής οικονομίας, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις σε ετήσια βάση των πρόσφατων φορολογικών μέτρων» που ψήφισε η Βουλή.

Σύμφωνα με τον προϋπολογισμό, οι άμεσοι φόροι θα αυξηθούν κατά περίπου 300 εκατ. ευρώ, και οι έμμεσοι κατά 226 εκατ. ευρώ σε σχέση με το 2011. Έτσι, συνολικά η αύξηση των φορολογικών εσόδων του κράτους ανέρχεται σε 525 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων στα νέα φορολογικά μέτρα που ψηφίστηκαν στα τέλη του 2011, αποδίδονται μόνο τα 191 εκατ. ευρώ.

Σημειώνεται πως η παραδοσιακή παραδοχή για τα κρατικά έσοδα, είναι πως η ελαστικότητά τους σε σχέση με την ανάπτυξη είναι περίπου 0,4. Δηλαδή αυξάνονται κατά 0,4% για κάθε ποσοστιαία αύξηση του ΑΕΠ. Στην Κύπρο, λόγω της υψηλής εξάρτησης του κράτους από έμμεσους φόρους, στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών συμφωνούν με τις εκτιμήσεις της Καθημερινής, πως ο λόγος αυτός μπορεί να εκτιμηθεί χονδρικά κοντά στο 0,55:1. Με βάση την ελαστικότητα, δεν δικαιολογείται αισιοδοξία πως θα επαληθευτούν οι εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του έτους, ακόμα κι αν υπολογιστούν όλα τα φορολογικά μέτρα που έχουν ψηφιστεί, συν την αύξηση στον ΦΠΑ.

Επιπλέον ανησυχίες

Εκτός από τα πιο πάνω, σημαντικές ανησυχίες δημιουργούνται και για άλλες εκτιμήσεις του προϋπολογισμού. Για παράδειγμα, υπάρχουν προβλέψεις και για αύξηση των εσόδων από τα κεφαλαιουχικά κέρδη στα ακίνητα, γεγονός που για να ισχύσει, θα πρέπει να καταγραφεί ταχεία και παρατεταμένη ανάκαμψη στην αγορά ακινήτων.

Η εκτίμηση για αύξηση των εσόδων από τους εταιρικούς φόρους, επίσης δεν συνάδει με την εικόνα που επικρατεί στην αγορά, όπου καταγράφονται αυξημένες ζημιές. Πιο προφανές παράδειγμα, οι τράπεζες, αλλά σύμφωνα με τις ανακοινώσεις στο ΧΑΚ, οι ζημιές είναι αυξημένες σχεδόν σε όλους του κλάδους.

Η εικόνα αυτή –και οι φόβοι που δημιουργεί- μπορεί να ανατραπεί μόνο μέσα από την δραματική αύξηση στις τιμές, και ιδίως στο ηλεκτρικό ρεύμα και τα καύσιμα, οι οποίες μεταφράζονται σε άμεση και ουσιαστική αύξηση των εσόδων του κράτους. Ταυτόχρονα, μη επαναλαμβανόμενα έσοδα, όπως για παράδειγμα εκείνα που θα προκύψουν από τον β’ γύρο αδειοδότησης των τεμαχίων της ΑΟΖ, ή την αδειοδότηση καζίνο, μπορεί μεν να δώσουν μια ένεση ομορφιάς στα δημόσια οικονομικά, δεν μπορούν όμως να κρύψουν για πολύ το πρόβλημα. Με αυτό το δεδομένο, πρέπει να αναμένεται πως, εκτός από το 2012, και τα επόμενα χρόνια θα είναι εξαιρετικά δύσκολα για τα δημόσια ταμεία.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s