Η μοναξιά και οι φοιτητές στο Μόναχο

Ενώ σιγόβραζε η επανάσταση που σχημάτισε τη νέα Γερμανία μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Μαξ Βέμπερ, κλήθηκε να δώσει μία διάλεξη στην Ένωση των Ελευθέρων Φοιτητών στο Μόναχο. Η διάλεξη, την οποία έγραψαν –όπως την θυμούνταν– οι φοιτητές, αποτελεί σταθμό στη θεώρηση της πολιτικής.

Σοβαρευτείτε...

Το αίσθημα της ταπείνωσης, των ενοχών, της εθνικής ανεπάρκειας, αλλά και των μηδενικών προοπτικών για το μέλλον, είχαν οδηγήσει στις εξεγέρσεις που, περίπου οκτώ μήνες μετά την ομιλία του Βέμπερ στο Μόναχο, θα οδηγούσαν στη Δημοκρατία της Βαϊμάρης, εκείνο το αξιολύπητο δημιούργημα που καταδίκασε τη Γερμανία με την επιπολαιότητά του.

«Το πάθος, όσο ειλικρινά κι αν γίνεται αισθητό, δεν είναι αρκετό. Δεν κάνει τον πολιτικό, «πολιτικό», εκτός κι αν το πάθος –ως αφοσίωση σε ένα ‘σκοπό’– θέτει, ταυτόχρονα, την ευθύνη απέναντι στον σκοπό αυτό, ως το κατευθυντήριο άστρο για τις δράσεις του. Και για να γίνει αυτό, χρειάζεται η αίσθηση των αναλογιών».

Σε μία εποχή ιδεολογιών, δύσκολων αποφάσεων και εθνικής κρίσης, ο Βέμπερ διατύπωσε μία πραγματικότητα που πολλοί πολιτικοί –επαγγελματίες μεν, αλλά χωρίς το αίσθημα του «καλέσματος»– δεν έχουν αισθανθεί ποτέ τους. Η ικανότητα να διατηρείς μία «απόσταση» από τις πραγματικότητες που αντιμετωπίζεις, μεταφράζεται σε «εσωτερική συγκέντρωση και ηρεμία».

«Η έλλειψη ‘απόστασης’ αυτή καθαυτή είναι ένα από τα θανάσιμα αμαρτήματα του κάθε πολιτικού… το βασικό πρόβλημα είναι πώς μπορεί το θερμό πάθος και η ψυχρή αίσθηση των αναλογιών να σφυρηλατηθούν μαζί μέσα σε μία και μοναδική ψυχή;». Σε αυτήν την «απόσταση», την αίσθηση των αναλογιών, αναφέρθηκαν κι άλλοι, ο Άνταμ Σμιθ με τον «αμερόληπτο παρατηρητή» του, κι ο Ρωλς με το «βέλο της άγνοιας».

Ο ρόλος του πολιτικού δεν μπορεί να είναι πια αυτό που βλέπουμε τόσο συχνά. Η αίσθηση της ευθύνης, της υποχρέωσης, του βάρους των αποφάσεων, ακόμα και του όγκου της Ιστορίας που περιβάλλει την κάθε τους απόφαση, είναι κάτι που μας λείπει. Όχι μόνο στην Κύπρο, αλλά, από ό,τι φαίνεται, σε ολόκληρο τον δυτικό κόσμο, ο οποίος στο μέσο μιας εκτενούς και παρατεταμένης θεσμικής, θεωρητικής και οικονομικής κρίσης, αδυνατεί να αναδείξει ηγέτες. Άτομα, δηλαδή, που, εκτός από την πολιτική διαύγεια και την τεχνική αντίληψη, να μπορούν να συνδυάσουν το θερμό πάθος και την ψυχρή αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Η έλλειψη πάθους οδηγεί τους πολιτικούς (μας) σε πολιτικάντικες στάσεις, στις γνωστές μας μικρότητες, στον λαϊκισμό που καταδικάζει το μέλλον του τόπου. Η έλλειψη της «ψυχρής» απόστασης, όμως, οδηγεί σε δογματισμούς, αναλύσεις γεμάτες γελοιότητες και λύσεις που απευθύνονται στα προβλήματα που θα θέλαμε να είχαμε, αντί αυτά που έχουμε μπροστά μας.

Σκεφτείτε την πορεία μας προς τις προεδρικές, με την κυβέρνηση να θεωρεί πως δεν χρειάζεται να κάνει κάτι άλλο για τη δημοσιονομική εξυγίανση και πολλούς από τους επικριτές της να θεωρούν πως οι τράπεζες δεν έχουν ευθύνες. Και οι δύο εκ πεποιθήσεως επιμένουν σε μία διάγνωση που δεν συνάδει με όσα γνωρίζουμε, αλλά γωνιάζει με τις αντιλήψεις τους.

Το' λεγε ο Weber...

Η κυβέρνηση ξέρει πολύ καλά, για παράδειγμα, τις δικές της παρασκηνιακές κινήσεις με την ΕΚΤ, αλλά και τα προβλήματα που έχει απέναντι στη Φρανκφούρτη και στις Βρυξέλλες, αλλά κάνει πως το πρόβλημα βρίσκεται αποκλειστικά αλλού.

Η αλήθεια είναι πως όσοι έχουν την αίσθηση της ευθύνης, δύσκολα μπορούν να αντέξουν την πίεση. Και, για να λέμε και την αλήθεια, αισθάνονται και κάποια μοναξιά, πως δεν τους κατανοεί κανένας, ενώ αυτοί, μόνοι, αγωνίζονται μάταια να καταφέρουν κάτι που να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο. Κάποιες φορές, το αίσθημα αυτό της μοναξιάς εκφράζεται σωματικά με ασθένειες που έχουν τις ρίζες τους στο άγχος. Άλλες φορές, πάλι, όταν είναι και παίκτες διεθνούς κύρους, δεν αντέχουν άλλο να περιορίζουν την προσφορά τους στις μικρότητες της Κύπρου και αρχίζουν να προσφέρουν στο γενικότερο σύνολο.

Αυτά τα βλέπουμε γύρω μας. Και, αν δεν είναι όλοι του ίδιου επιπέδου «παίχτες», είναι όλοι μέτοχοι της ίδιας μοναξιάς. «Όσα επιχειρούνται μέσα από την πολιτική δράση… θέτουν σε κίνδυνο τη σωτηρία της ψυχής», είπε ο Βέμπερ, αισθανόμενος την αναξιοπρέπεια που επέβαλαν οι Βερσαλλίες στη Γερμανία, τις εσωτερικές ανεπάρκειες της χώρας, αλλά και τον ρόλο της «βίας» στον ορισμό του κράτους.

Μπροστά μας έχουμε μερικούς από τους πιο δύσκολους μήνες της κρίσης. Η ικανότητα της κυβέρνησης να πείσει τη Φρανκφούρτη και τις Βρυξέλλες να της δώσουν αυτά που χρειάζεται, κολλά στην ανικανότητά της να πείσει για την ειλικρίνεια των προθέσεών της. Αυτό είναι πολύ καλά γνωστό, όχι μόνο στους παρατηρητές των όσων τεκταίνονται γύρω από τη σωτηρία της κυπριακής οικονομίας, αλλά και στην ίδια την κυβέρνηση η οποία συνεχίζει να ζητά, αλλά να μην κάνει ούτε και τα πιο αυτονόητα: Να τιμήσει την υπογραφή που έβαλε.

Το αίσθημα της ευθύνης δεν δείχνει ικανό να συνδεθεί με μια «απόσταση». Και, η καταθλιπτική αλήθεια είναι πως κι εμείς, οι υπόλοιποι, δεν μπορούμε να μειώσουμε εκείνη τη μοναξιά των λίγων πολιτικών μας που λυγίζουν στη μοναξιά τους.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και, πάνω από όλα, τα έσοδα από το φυσικό αέριο πρέπει να μείνουν αυστηρώς εκτός προϋπολογισμού.

One thought on “Η μοναξιά και οι φοιτητές στο Μόναχο

  1. «Άγγελοι της Ιστορίας και νεοτερικοί ψευδοπροφήτες».
    Για τον Μάξ Βέμπερ και τα επιλεγόμενά του στο βιβλίο «Προτεσταντική ηθική» (το «σιδερένιο κλουβί» και οι «τελευταίοι άνθρωποι» στο όψιμο κεφαλαιοκρατικό σύστημα):
    “Ειδήμονες χωρίς πνεύμα, ηδονιστές χωρίς καρδιά (Fachmenschen ohne Geist, Genußmenschen ohne Herz): Αυτές οι ασημαντότητες φαντάζονται πώς υψώθηκαν σ’ ένα επίπεδο του ανθρώπινου πολιτισμού στο οποίο κανείς δεν έφτασε προηγουμένως”.

    http://nigromont.wordpress.com/2013/03/03/%CE%AC%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%BF%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%BD%CE%B5%CE%BF%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CF%88/

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s