Το δικό μας καθεστώς…

Ίσως το σπουδαιότερο από τα επιτεύγματα του Νέκερ, ήταν πως κατάφερε να είναι ένας από τους λίγους αριστοκράτες που έμειναν στο Παρίσι και δεν ξάπλωσαν μπρούμυτα στην γκιλοτίνα. Η καριέρα του άρχισε το 1776, όταν διορίστηκε γενικός διευθυντής των οικονομικών του Λουδοβίκου, μία θέση από την οποία άρχισε να κάνει φορολογικές και άλλες μεταρρυθμίσεις που δεν άρεσαν καθόλου στους αριστοκράτες. Πέντε χρόνια αργότερα, και ενώ εισέπραττε το μίσος της Μαρίας Αντουανέτας και λοιπών αυλικών, ο Νέκερ εξέδωσε την «Περίληψη του Βασιλιά» (Compte Rendu au Roi), μια συνοπτική έκδοση με τα δημοσιονομικά δεδομένα της χώρας. Ήταν η πρώτη φορά που τα δημοσιονομικά στοιχεί δίνονταν στη δημοσιότητα.

Ήταν ολίγον loser, αλλά τουλάχιστον πίστεψε στην διαφάνεια

Και τότε κάτι συνέβη. Ενώ ο λαός θεωρούσε πως τα δημόσια οικονομικά δεν τον αφορούν, ξαφνικά άρχισε να ενδιαφέρεται. Με τη χώρα να βρίσκεται στο μέσο μιας παρατεταμένης κρίσης, άρχισαν να κοιτάζουν με προσοχή πού πάνε τα δικά τους λεφτά που δαπανά η κυβέρνηση της χώρας. Μάλιστα, αρκετοί ιστορικοί σχολιάζουν πως η έκδοση του Compte Rendu αποτέλεσε και σημείο καμπής στην πορεία της χώρας προς την επανάσταση του 1789.

Πάντως, ο Νέκερ είχε μία σχετικά ανεπτυγμένη αντίληψη της κοινής γνώμης, και θεωρούσε πως η ανάπτυξή της ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της απώλειας του σεβασμού προς την απολυταρχική δομή της δημόσιας σφαίρας. Μάλιστα, η «περίληψη του Βασιλιά» δεν περιείχε πραγματικά στοιχεία, αλλά ήταν ένα «παράδειγμα» για να μάθει ο λαός της Γαλλίας να ενδιαφέρεται για τα δημόσια οικονομικά.

Η δημόσια σφαίρα, αλλά και η κοινή γνώμη έχουν αλλάζει ριζικά από την εποχή πριν από τη γαλλική επανάσταση. Ενώ ο Νέκερ προσπάθησε να «τονώσει το ενδιαφέρον» των Γάλλων για τα δημόσια οικονομικά, οι σημερινοί πολιτικοί όλων των αποχρώσεων και σε όλες σχεδόν τις χώρες προσπαθούν να κατευθύνουν το κοινό αίσθημα.

Και, σε αντίθεση με τον Νέκερ που είδε πως οι αντιδράσεις στον «εικονικό προϋπολογισμό» που εξέδωσε ήταν μεγαλύτερες από ό,τι ανέμενε, σήμερα στην Κύπρο ίσως να ολοκληρώνουμε ένα κύκλο και να φτάνουμε στο αντίθετο αποτέλεσμα.

Επικρατεί παντού ο νόμος της σιωπής. Ο ρόλος των μέσων μαζικής επικοινωνίας (ΜΜΕ) σε αυτή την εικόνα, είναι σίγουρα σημαντικός. Υπάρχουν φορές που η σιωπή οφείλεται στο ότι δεν υπάρχουν αντικειμενικά και αξιόπιστα στοιχεία και επομένως δεν μπορείς να γράψεις. Άλλες φορές, όμως, η σιωπή (και) των μέσων σχετίζεται με τις γνωστές αιτίες: εξαρτήσεις, «φιλίες», διαφημιστικά έσοδα…

Παραδείγματα στη δημόσια σφαίρα υπάρχουν πολλά: Όσοι παρακολουθούν τις τράπεζες, γνωρίζουν για τα δάνεια σε μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων –ή σε συνδεδεμένα πρόσωπα– και για περίεργες αποφάσεις.

Είναι και οι επιχειρηματίες, επίσης, μέρος του παιχνιδιού. Να πούμε για την υπεραγορά που συμπεριφέρεται στους υπαλλήλους της όπως τον δουλέμπορο και για τις περίεργες επιθεωρήσεις που κάνουν οι αρχές; Ή να πούμε για τον επιχειρηματία που άφησε τη μισή οικονομία απλήρωτη για μήνες και απολάμβανε τη σιωπή (σχεδόν) των πάντων;

Ουδείς μιλά ούτε για τις παρεμβάσεις των κομμάτων σε διορισμούς, σε διοικητικά συμβούλια, στις διαφημιστικές δαπάνες ημικρατικών οργανισμών, ή σε μεγάλα συμβόλαια του κράτους. Μας λένε ακόμα πως η Δημόσια Υπηρεσία λειτουργεί αξιοκρατικά λες και ζούμε σε άλλη χώρα και όλοι δέχονται τα «δεδομένα» διότι «έτσι είναι τα πράγματα».

Και όταν, επιτέλους, βρει κάποιος μια πηγή αξιόπιστη και γράψει κάτι, όλοι διερωτούνται γιατί το κάνει – από ποιον τα πήρε, πού το πάει, ποιον στηρίζει, τι παιχνίδι παίζει. Διότι έτσι έμαθαν. Μέσα σε αυτό το κλίμα, αδειάζονται τα επιχειρήματα και οι ιδέες.

Όταν ο Νέκερ έλεγε πως η υποχώρηση της απολυταρχικής τάξης του ancien regime άνοιγε τον δρόμο για τη δημιουργία μιας πραγματικής «κοινής γνώμης», δεν είχε υπόψη κάτι τέτοιο. Και, μπορεί ο ίδιος να τα έκανε θάλασσα, αλλά τουλάχιστον έκανε κάποιο βήμα, με το πρώτο σκίρτημα διαφάνειας στη σφαίρα των κοινών. Αντίθετα, η πρακτική σήμερα εστιάζεται στην προσπάθεια να μη μάθει κανείς τίποτε.
Κοιτάξτε τις μισές εποπτικές αρχές, αλλά και τις ιστοσελίδες του δημοσίου. Όμορφες, δεν λέω, όταν αναζητήσει κανείς στοιχεία, στατιστικά και δεδομένα, οι πιο πολλοί σύνδεσμοι είναι μονίμως «under construction». Αντίθετα, η κάθε κίνηση των υπουργών ανακοινώνεται αυθωρεί για να τρώει ο κόσμος ελεύθερα όσα κόνναρα θέλει για να χορτάσει.

Έτσι διαιωνίζονται τα γνωστά προβλήματα. Η αναξιοκρατία είναι κλοπή, διότι στερεί από τον λαό τις καλύτερες υπηρεσίες που θα μπορούσε να απολάμβανε με τα ίδια λεφτά. Η αδιαφάνεια δε είναι η μητέρα της λαμογιάς. Είναι, όμως, τρόπος ζωής και γι’ αυτό ξαφνιάζει και σοκάρει η όποια αναφορά στα «αμίλητα μυστικά» και τα κατά συνθήκη ψεύδη.

Σύντομα, θα δούμε και μια έρευνα για τις τράπεζες. Αν γίνει όπως συνηθίσαμε, με νέες παρεμβάσεις κάποιου άγνωστου «Andros» (που δεν είναι ελέφαντας) στο παρασκήνιο, τότε οι μακροπρόθεσμες προοπτικές μας ως χώρα είναι κάτι χειρότερο από μαύρες, αφού πάλι θα βολευτούν τα κόμματα και δεν θα διορθωθεί τίποτε. Όσο ζούμε υπό το καθεστώς του «Βαϊ-τσι-βι-τσέλλο», δεν μπορούμε να παίρνουμε τους ηγέτες μας στα σοβαρά.

Επίσης, για να μην ξεχνιόμαστε το ΓεΣΥ μας το υποσχέθηκαν προ πολλού και ΜΔΠ δεν έγινε ποτέ. Και, τα λεφτά από το γκάζι μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s