«Δεν θα ξαναγίνουν αυτά τα λάθη»

Ο πρόεδρος του Δ.Σ. της Λαϊκής, Μιχάλης Σαρρής, τονίζει πως πρέπει να σπάσει ο φαύλος κύκλος μεταξύ τραπεζών δημοσίων οικονομικών

Οι επόμενες κινήσεις θα κρίνουν αν η Κύπρος θα μπορέσει να λάβει στήριξη από την Ε.Ε. χωρίς ένα «γενικό» Μνημόνιο που θα θέτει σε κίνδυνο σημαντικά συμφέροντα του τόπου

 

Υπάρχει σαφής ευθύνη των τραπεζιτών για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην οικονομία και το τραπεζικό σύστημα, σχολιάζει ο Μιχάλης Σαρρής. Ωστόσο, πέρα από την ανάληψη ευθυνών, είναι πολύ σημαντικό να γίνουν όλα τα σωστά βήματα, συμπεριλαμβανομένων και μεταρρυθμίσεων, για να μπορέσει η Κύπρος να λάβει βοήθεια από την Κομισιόν χωρίς ένα «γενικευμένο» Πρόγραμμα Στήριξης.

 

–Τα προβλήματα του τραπεζικού συστήματος βγαίνουν πλέον στη φόρα. Θα μπορούσε να αντέξει το κράτος την πίεση;

Υπάρχει η γενική εντύπωση πως ένας από τους λόγους που η Κύπρος περνά δύσκολες στιγμές, έχοντας χάσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και των οίκων αξιολόγησης, είναι πως έχει δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος μεταξύ των δημόσιων οικονομικών και των προβλημάτων του τραπεζικού συστήματος. Εάν τα δημόσια οικονομικά ήταν σε καλύτερη κατάσταση, δηλαδή εάν η Κύπρος ήταν μία χώρα που έδειχνε πως μπορούσε να ελέγξει τα ελλείμματά της με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, τότε τα προβλήματα των τραπεζών θα αντιμετωπίζονταν κάτω από διαφορετικό φως.

–Την ίδια στιγμή, όμως, είναι σαφές πως υπάρχει βαρύτατη ευθύνη για τους τραπεζίτες…

Δεν μπορεί κανένας να ισχυριστεί πως οι τράπεζες δεν έχουν βαρύτατες ευθύνες. Εκείνο το οποίο θα πρέπει να αποφύγουμε, είναι η εμπλοκή στην πολιτική ρητορική, με εκατέρωθεν κατηγορίες, άλλοι να λένε πως φταίνε τα δημόσια οικονομικά, και άλλοι να λένε πως φταίνε οι τράπεζες. Η αλήθεια είναι πως λάθη έγιναν και από τις δύο πλευρές με αποτέλεσμα να δίνεται μια λανθασμένη εικόνα.

–Και η εικόνα αυτή, πώς μπορεί να αλλάξει;

Πρέπει να δείξουμε μια αποφασιστικότητα, πως είμαστε έτοιμοι να διορθώσουμε τα δημόσια οικονομικά μας, και πως θα πρέπει να ενδυναμώσουμε το ενδιαφέρον στις τράπεζές μας, να παραδεχτούμε πως έγιναν σοβαρά λάθη, αλλά ταυτόχρονα και να βρούμε τρόπους για να μην επαναληφθούν τα λάθη που έγιναν.

–Πώς θα αντιμετωπίζατε μια έρευνα στις τράπεζες; Γίνεται αρκετή συζήτηση τις τελευταίες ημέρες για αυτό το θέμα…

Πιστεύω πως πρέπει να γίνει έρευνα των τραπεζών, στον κατάλληλο χρόνο, από ανεξάρτητες αρχές. Πρέπει όμως ο στόχος να είναι, πάνω από όλα, αυτό που είπα πιο πάνω δηλαδή να αποφύγουμε την επανάληψη τέτοιων λαθών στο μέλλον. Γι’ αυτό και θα πρέπει η έρευνα να καλύπτει όλες τις πτυχές των προβλημάτων. Εμείς, πάντως, ως Λαϊκή, είμαστε περισσότερο από έτοιμοι να συνεργαστούμε σε μια έρευνα. Όπως σχολίασα και την Πέμπτη (στη συνέντευξη Τύπου), μια προκαταρτική έρευνα για άντληση των πρώτων συμπερασμάτων, έχει ήδη γίνει και αυτή θα τεθεί στη διάθεση της όποιας ανεξάρτητης έρευνας.

–Τα προβλήματα στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στη Λαϊκή έχουν πλέον βγει στην επιφάνεια. Τι έχει αλλάξει με τη νέα διοίκηση;

Πιστεύω πως στην περίπτωση της Λαϊκής, τα προβλήματα έχουν εντοπιστεί και έχουν γίνει σοβαρές διορθωτικές κινήσεις. Έχουμε ενδυναμώσει τις επιτροπές ελέγχου και αξιολόγησης κινδύνων, ενώ και ο τρόπος που λαμβάνονται οι αποφάσεις έχει γίνει πολύ πιο «καθαρός» ώστε να αναλαμβάνονται οι ευθύνες.

–Δηλαδή, βρέθηκε το πρόβλημα και αισθάνεστε πως έχει λυθεί;

Το μάθημα που δόθηκε από το ό,τι έγινε στη Λαϊκή, αλλά και η απαρέσκεια με τις εξελίξεις στην τράπεζα, έχουν οδηγήσει σε αλλαγές. Τόσο για το νέο Δ.Σ., όσο και για τα άτομα που εργάζονται στην τράπεζα, υπάρχει πλέον μια έντονη διάθεση να μην επαναληφθούν τέτοια φαινόμενα. Και με τις αλλαγές που γίνονται, δεν θα επαναληφθούν.

–Μπορούν, όμως, να αποφευχθούν οι ευθύνες; Είναι σαφές πως λήφθηκαν αποφάσεις που έφεραν την οικονομία στα όριά της…

Ναι, λήφθηκαν πολύ λανθασμένες αποφάσεις. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, το γενικότερο κλίμα δεν βοηθούσε καθόλου. Υπήρχε ευφορία και όλοι αισθάνονταν πως οι «καλοί καιροί» θα συνεχιστούν. Όταν ο ανταγωνισμός έδινε δάνεια, για παράδειγμα οικιστικά ή δάνεια για την ανάπτυξη γης, υπήρχε και η πίεση να ακολουθήσεις για να καταγράψεις κι εσύ τα ίδια κέρδη. Θα έπρεπε να έβλεπε κανείς πως υπάρχει ο κίνδυνος να μη συνεχιστεί αυτή η κατάσταση και το ρίσκο έπρεπε να είχε αξιολογηθεί πιο νηφάλια.

–Πέρα από τα ομόλογα και τα ανοίγματα, υπήρχαν και ύποπτες αποφάσεις, όπως δάνεια σε συνδεδεμένα πρόσωπα. Αυτό δεν έπαιξε ρόλο;

Ναι, υπήρχαν και δάνεια σε συνδεδεμένα πρόσωπα, αλλά και υψηλή ανάληψη ρίσκου. Στις ΗΠΑ, τα τοξικά προϊόντα έδωσαν το «έναυσμα» στην κρίση, ενώ στην Κύπρο δεν είχαμε τέτοια προϊόντα. Το χαρτοφυλάκιό μας ήταν σαν το «παγωτό βανίλια», δηλαδή εντελώς απλό. Βρήκαμε όμως μπροστά μας τους παραδοσιακούς κίνδυνους με ομόλογα και κακό δανεισμό.

–Ενός άλλου είδους «τοξικά»;

Αυτά ήταν τα δικά μας «τοξικά προϊόντα», ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πόσο μεγάλη ήταν αυτή η έκθεση σε σχέση με τα μεγέθη της Κύπρου.

–Υπάρχουν διασταυρωμένες πληροφορίες, πάντως, ότι ασκήθηκε πίεση στις τράπεζες για να μην «εγκαταλείψουν» τα ελληνικά ομόλογα. Γνωρίζετε εσείς για τέτοια πίεση;

Δεν μπορώ να γνωρίζω προσωπικά εάν υπήρξε πίεση ή τι είδους πίεση. Όταν όμως έγινε κάποια κίνηση για μείωση της έκθεσης στα ελληνικά ομόλογα, επικράτησε κατά κάποιο τρόπο το αίσθημα αλληλεγγύης. Υπήρχε η λογική πως τόσα χρόνια ήταν παρούσες οι τράπεζες στην Ελλάδα και έκαναν κέρδη στους καλούς καιρούς, ενώ ετοιμάζονταν να «εγκαταλείψουν» τη χώρα όταν τα πράγματα ήταν άσχημα. Πάλι, όμως, είναι εύλογα τα ερωτήματα, δεν ξέρω αν υπήρξε πίεση, με την έννοια της συνειδητής προσπάθειας να πειστούν οι τράπεζες για να κρατήσουν τα ελληνικά ομόλογα.

–Θα μπορούσαν αυτές οι πιέσεις να «εξηγήσουν» τις αποφάσεις τραπεζών;

Πάλι, όμως, ακόμα και υπό πίεση, πρέπει να σκεφτείς και τους μετόχους σου, την υγεία του δικού σου χαρτοφυλακίου και να περιορίσεις την έκθεσή σου, έστω κι αν δεν εγκαταλείψεις πλήρως τη χώρα. Δεν γνωρίζω, όμως αν ασκήθηκαν πιέσεις.

–Σήμερα γίνεται και αρκετός λόγος για τις ευθύνες της εποπτείας. Ότι δηλαδή η Κεντρική Τράπεζα δεν επενέβη όσο δυναμικά όσο όφειλε…

Ο διοικητής είχε αποφασίσει να δώσει προειδοποιήσεις, ενώ και ο ίδιος ήταν δεσμευμένος και περιορισμένος από το τι του επιτρέπει και τι δεν του επιτρέπει ο νόμος. Την άμεση ευθύνη την έχουν οι τράπεζες. Ορισμένοι λένε πως, ακόμα και εκεί που δεν του το επέτρεπε ο νόμος, θα μπορούσε να ήταν πιο δραστήριος. Αυτά είναι εύκολο να τα λέει κανείς εκ των υστέρων. Υπήρχαν, όμως, περιορισμοί.

 

«Ανοικτή η πόρτα» για τον διαχωρισμό των ελληνικών εργασιών 

–Ακούγεται πως η αναζήτηση νέων επενδυτών έχει ήδη προχωρήσει, αλλά σε «ανώμαλο δρόμο»…

Συνεχίζεται η αναζήτηση μετόχων, αλλά η όποια συζήτηση για την είσοδο επενδυτών στη Λαϊκή, κάποια στιγμή φτάνει στο ερώτημα τι θα γίνει στην Κύπρο εάν καταγραφεί σημαντική επιδείνωση της κατάστασης στην Ελλάδα. Η αβεβαιότητα οδηγεί τους επενδυτές σε μια στάση αναμονής, για να δουν τι θα γίνει στην Ελλάδα μετά τις εκλογές και εάν θα υπάρξει μια σταθερή κυβέρνηση που να βγάλει τη χώρα από την κρίση ή εάν θα χειροτερέψει η εκεί κατάσταση.

–Οι συζητήσεις σας με τους μεγαλομέτοχους πώς προχωρούν;

Οι μεγαλομέτοχοι έχουν και αυτοί τα προβλήματά τους. Δέχονται πιέσεις από επενδύσεις που έκαναν, όχι μόνο στη Λαϊκή, αλλά και αλλού και οι οποίες δεν επέδωσαν. Έχουν τα δικά τους προβλήματα και επομένως έχουν τη διάθεση μεν να επενδύσουν, αλλά δεν μπορούν να γνωρίζουν από σήμερα εάν θα το πράξουν στον μέγιστο βαθμό ή σε κάποιο περιορισμένο ποσοστό, αυτό δεν μπορεί κανείς να το γνωρίζει προς το παρόν.

–Αλλά υπάρχει η διάθεση για συμμετοχή;

Ναι, η διάθεση πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Έχουν την πρόθεση να βοηθήσουν, ακόμα και αξιοποιώντας ακίνητη περιουσία που κατέχουν για να μπορέσουν να συμμετάσχουν στην ανακεφαλαίωση. Όσον αφορά στους μικρούς μετόχους, αυτοί σκέφτονται εάν η τιμή στην οποία προσφέρεται η τράπεζα, τους συμφέρει να επενδύσουν.

–Εδώ και μήνες προσπαθείτε να εξασφαλίσετε διαχωρισμό των εργασιών και των χαρτοφυλακίων της τράπεζας σε Ελλάδα και Κύπρο (ring-fencing). Έχει αποτύχει αυτή η προσπάθεια;

Η όλη προσπάθεια προσκρούει στην αβεβαιότητα αλλά και το κενό εξουσίας που υπάρχει στην Ελλάδα. Αλλά εάν τελικά διαχωρίσουμε το εν Ελλάδι χαρτοφυλάκιό μας από τις υπόλοιπες εργασίες, αυτό θα βοηθούσε σημαντικά τόσο στην προσπάθεια για κεφαλαιοποίηση, όσο και στην τόνωση της ρευστότητας.

–Ποιες ήταν οι αντιδράσεις των μελών της Τρόικας στην προσπάθειά σας αυτή;

Έγινε μια πολύ μεγάλη προσπάθεια και υπήρχε η πολιτική βούληση αλλά και η διάθεση από πλευράς των μελών της Τρόικας να δουν με συμπάθεια μια τέτοια εξέλιξη. Η Λαϊκή ήταν εξαρτώμενη από την ελληνική αγορά, είχε και συστημική σημασία για την ελληνική αγορά, με μερίδιο αγοράς μεγαλύτερο από 5%. Μάλιστα, είχαμε αξιολογηθεί από οίκο αυστηρότερο από την Black Rock και πήραμε τις αναγκαίες προβλέψεις. Έτσι, θα μπορούσε να επωφεληθεί από τους πόρους είναι διαθέσιμοι για το ελληνικό σύστημα.

–Και όλη η προσπάθεια κόλλησε στην πολιτική αστάθεια στην Ελλάδα;

Το πρώτο είναι το πολιτικό κενό στην Ελλάδα, αλλά υπήρχαν και πιο τεχνικά ζητήματα, όπως το μέγεθος της βοήθειας προς την Ελλάδα.

–Εκφράστηκαν ποτέ αμφιβολίες για την πορεία και της κυπριακής οικονομίας, κατά τη διάρκεια αυτών των συζητήσεων;

Κοιτάξτε, όσον αφορά στην Κύπρο, πρέπει να είμαστε πειστικοί. Δύσκολα μπορεί η κυβέρνηση να αποφύγει να ζητήσει κάποια βοήθεια από την Ε.Ε. Εάν δώσεις σαν χώρα το μήνυμα πως θα λάβεις τα απαραίτητα μέτρα και δεν αναζητάς απλώς μία δικαιολογία για να αποφύγεις μία συμφωνία που να επιβάλλει μεταρρυθμίσεις, τότε είναι σαφώς ευκολότερο να πείσεις για τις προθέσεις σου. Ο κίνδυνος ήταν να δοθεί η εντύπωση πως ζητούσαμε απομόνωση της έκθεσής μας στην Ελλάδα, με μοναδικό στόχο να αποφύγουμε τις μεταρρυθμίσεις.

–Αλλά η πόρτα είναι ακόμα ανοικτή;

Σίγουρα, η πόρτα παραμένει ανοικτή, παρά τα προβλήματα.

 

 

Το ζήτημα είναι σε «τι Μνημόνιο» θα μπει η Κύπρος 

–Τι πρέπει να κάνει η Κύπρος εν όψει ένταξης στο Μνημόνιο;

Είναι γνωστές πλέον οι μεταρρυθμίσεις που επιβάλλονται. Αφορούν στον περιορισμό των ελλειμμάτων, στην προσαρμογή της ΑΤΑ, σε αφαίρεση στρεβλώσεων στην αγορά εργασίας. Είναι πλέον σαφές πως αυτές οι μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη. Εάν σαν χώρα λάβεις τέτοια μέτρα και μετά ζητήσεις βοήθεια, τότε αυτή η βοήθεια δεν θα συνεπάγεται και ένα «γενικό Πρόγραμμα», αφού ήδη κάνεις τις διορθώσεις που χρειάζονται. Σε μια τέτοια περίπτωση, το πρόγραμμα δεν θα θέσει σε κίνδυνο άλλες πιο σημαντικές, πιθανές απαιτήσεις όπως είναι ο εταιρικός φόρος για την Κύπρο.

–Υπάρχει η εντύπωση, όμως, πως οι υποσχέσεις μας πλέον δεν έχουν αντίκρισμα….

Ένα πρόγραμμα χωρίς υποσχέσεις αλλά με άμεση υλοποίηση. Ως αντάλλαγμα, θα μπορούμε να λάβουμε κάποια βοήθεια χωρίς βαθύ και γενικό Μνημόνιο, αλλά με μοναδικό γνώμονα τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος.

–Προωθούνται σύντομα η συνταγματική ρύθμιση των ελλειμμάτων αλλά και δημοσιονομικά μέτρα. Αυτά θα αλλάξουν κάτι;

Είναι πολύ σημαντικό αυτά τα δύο μέτρα να περάσουν. Πρέπει να συζητήσουμε με χαμηλούς τόνους με την Κομισιόν τι είναι αυτό που συζητείται με διαδοχικές κυβερνήσεις. Οι εισηγήσεις και οι συστάσεις που γίνονται εδώ και χρόνια για διαρθρωτικές αλλαγές στην Κύπρο, πρέπει να προχωρήσουν άμεσα. Πρέπει να δώσουμε σαφές μήνυμα, με τις πράξεις μας, πως θα λάβουμε αυτά τα μέτρα, αλλά χρειαζόμαστε βοήθεια για να διασωθεί και το τραπεζικό μας σύστημα.

–Δηλαδή, το «είδος» του Μνημονίου θα κριθεί από τις επόμενές μας κινήσεις;

Έτσι δεν θα υπάρχει ανάγκη να μπούμε στον «κλασικό» μηχανισμό. Επιπλέον, η βοήθεια θα είναι και μεταβατικού χαρακτήρα. Με επίλυση των προβλημάτων των τραπεζών, θα μπορεί να υπάρξει και ανάπτυξη. Αυτό είναι το τρίπτυχο της επιτυχίας: Εξυγίανση στις τράπεζες για να μπορούν να δανείζουν, υγιή δημόσια οικονομικά για να δίνεται το μήνυμα της υπευθυνότητας στις αγορές, και διαρθρωτικές αλλαγές που θα ενισχύουν την ανάπτυξη και θα δημιουργούν θέσεις εργασίας.

–Πλέον η συζήτηση είναι «πειθαρχία ή ανάπτυξη»….

Δεν υπάρχει άλλος δρόμος, ούτε αντιπαράθεση της πειθαρχίας με την ανάπτυξη, ούτε επίλυση του ενός προβλήματος χωρίς τα άλλα. Αυτό είναι το χρέος μας στους συμπατριώτες μας, όχι μόνο τους σημερινούς, αλλά και τους αυριανούς. Χωρίς πειθαρχία και μεταρρυθμίσεις, είναι αδύνατη η ανάπτυξη.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s