Εφιαλτικές οι πρώτες 100 ημέρες του επόμενου Προέδρου

 Εφιάλτης θα είναι η εκλογική νίκη του επόμενου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Κι αυτό διότι, εντός των πρώτων 100 ημερών (και κάτι) από την ανάληψη των καθηκόντων του στο Προεδρικό Μέγαρο, ο επόμενος Πρόεδρος θα κληθεί να καλύψει ανάγκες της Δημοκρατίας που προσεγγίζουν το 15% του ΑΕΠ.

Η μεγαλύτερη δυσκολία θα είναι τον Ιούνιο, όταν στις 3 του μηνός θα λήγει χρέος ομολόγων ΕΜΤΝ ύψους 1,5 δισ. ευρώ και θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί. Ένα μήνα αργότερα, όμως, το κράτος θα κληθεί να βρει άλλα 714 εκατ. ευρώ για να αναχρηματοδοτήσει τα ΚΟΧΑ που θα λήξουν στις 4 Ιουλίου 2013.

Οι επιλογές

Οι διεθνείς αγορές είναι ήδη κλειστές για την Κύπρο και όλα δείχνουν πως δεν πρέπει να αναμένεται πως αυτές θα «ανοίξουν», προσφέροντας υποφερτά επιτόκια στο κυπριακό χρέος, εντός των επόμενων 12 μηνών. Μέχρι τότε, η Κύπρος θα έχει ήδη διασώσει μία τουλάχιστον τράπεζα, ενώ θα έχει λάβει χρηματοδότηση από το EFSF. Εν τω μεταξύ, οι απαραίτητες μεταρρυθμίσεις που θα μπορούν να στείλουν πειστικά μηνύματα στις αγορές, δεν θα μπορούν εύκολα να ολοκληρωθούν, αν κρίνει κανείς και από το πολιτικό ημερολόγιο: Αρχίζει σύντομα η προεδρία της Ε.Ε. και ευθύς η προεκλογική περίοδος η οποία θα επιτείνει την έλλειψη πολιτικής διάθεσης για επίπονες μεταρρυθμίσεις, εκτός κι αν αυτές επιβληθούν από ένα Πρόγραμμα Στήριξης. Στη συνέχεια, και με δεδομένο πως θα έχουμε νέα κυβέρνηση την 1η Μαρτίου, δεν υπάρχει χρόνος για ογκώδεις μεταρρυθμίσεις.

Έτσι, προκύπτει πως ο μόνος τρόπος για να ανοίξουν οι αγορές για το κυπριακό χρέος –κάτι που προϋποθέτει και τη λήψη πειστικών μέτρων– είναι η επιβολή ενός μνημονίου στη Δημοκρατία. Δηλαδή, η θεραπεία θα είναι εξίσου επίπονη με την ασθένεια. Γι’ αυτό, δεν πρέπει να αναμένεται πως οι διεθνείς αγορές θα έχουν ανοίξει, στο μεσοδιάστημα, για το κυπριακό χρέος, λύνοντας έτσι το βασικότερο πρόβλημα.

Εν τω μεταξύ, μια δεύτερη επιλογή, η οποία χρησιμοποιείται εδώ και αρκετούς μήνες, είναι η αναχρηματοδότηση να γίνει μέσα από το τραπεζικό σύστημα. Ακόμα και τον περασμένο μήνα, σχεδόν μισό δισ. ευρώ παραχωρήθηκαν στην κυβέρνηση υπό τη μορφή βραχυπρόθεσμου δανεισμού (30 ημερών και 13 εβδομάδων). Ωστόσο, με δεδομένο το ύψος των ποσών που θα χρειαστούν, 1,5 δισ. τον Ιούνιο και 0,7 δισ. τον Ιούλιο, δεν αναμένεται πως οι τράπεζες θα μπορούν να ανταποκριθούν σε ένα τέτοιο κάλεσμα, ενώ και τα ταμεία προνοίας θα αδυνατούν επίσης. Με δεδομένες μάλιστα τις πιέσεις που δέχονται οι τράπεζες και το γεγονός ότι το κυπριακό χρέος αξιολογείται στα επίπεδα μη επενδυτικής αξίας («σκουπίδι»), δεν θα μπορούν οι τράπεζες να συμμετάσχουν σε μια τέτοια αναχρηματοδότηση. Ήδη, έχουν διαφανεί ισχυρά στοιχεία πως αυτό άρχισε να συμβαίνει εδώ και μερικούς μήνες.

Μια τρίτη επιλογή έχει να κάνει με μια νέα διμερή συμφωνία για διακρατικό δανεισμό. Ήδη, στα σκαριά συνεχίζει να βρίσκεται η επιλογή της Κίνας, η οποία δεν μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα στο επόμενο διάστημα, αλλά ενδεχομένως θα μπορεί να λύσει το πρόβλημα μέχρι τα μέσα του 2013. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ερωτηματικό που τίθεται σε μια τέτοια περίπτωση –και πολύ σημαντικότερο από την όχι και τόσο θερμή αντίδραση των Ευρωπαίων εταίρων μας– αφορά στην εθνική κυριαρχία της Κύπρου. Αυτά τα ερωτήματα έχουν ήδη τεθεί –με χλιαρό τρόπο– σχετικά με το δάνειο που εξασφαλίστηκε από τη Ρωσική Ομοσπονδία. Σε περίπτωση που η Κύπρος αναγκαστεί να προχωρήσει σε νέο τέτοιου είδους δανεισμό, είναι προφανές πως θα δημιουργηθούν τεράστιοι κίνδυνοι σε πολλά επίπεδα για την εθνική κυριαρχία. Εξάλλου, ακόμα και το δάνειο από τη Ρωσία δεν έχει λύσει κανένα πρόβλημα με μόνιμο τρόπο, έχοντας επιτύχει μόνο να αναβάλει την ώρα της κρίσεως για μερικούς μήνες. Κι αυτό, με δάνειο 5 δισ., σε μια περίοδο που οι άμεσες ανάγκες του κράτους ήταν πολύ χαμηλότερες από εκείνες του 2013.

Η επιλογή που αφορά στην εξασφάλιση ιδιωτών επενδυτών, πάντως, είναι στο τραπέζι, αλλά είναι μάλλον αμφίβολο το κατά πόσον θα είναι δυνατόν να εξασφαλιστούν τα ποσά που απαιτούνται από «διμερή» δανεισμό της Δημοκρατίας από ιδιώτες. Εν πάση περιπτώσει, αυτή η λύση δεν μπορεί παρά να αναβάλει την «ώρα της αλήθειας».

Τέλος, μια άλλη επιλογή που συζητείται, έχει να κάνει με μια «ευρωπαϊκή» λύση, με την έκδοση, για παράδειγμα, του ευρωομολόγου. Ωστόσο, για να προχωρήσει αυτή η λύση, απαιτείται, ούτως ή άλλως, μια στενότερη δημοσιονομική ολοκλήρωση της Ε.Ε. Έτσι, η εικόνα που προκύπτει είναι πως το ευρωομόλογο, εάν μπορεί να εκδοθεί έγκαιρα για να διασωθεί η Κύπρος από τα χειρότερα, θα λύνει ένα πρόβλημα το οποίο δεν θα υπάρχει πλέον, αφού θα έχει επιλυθεί από τη δημοσιονομική ολοκλήρωση της Ε.Ε. Σε κάθε περίπτωση, όμως, μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό πως θα μπορεί να ολοκληρωθεί εντός δωδεκαμήνου.

Η Κύπρος δεν έχει μπροστά της επιλογές, πέρα από το τελευταίο οχυρό των μαζικών μεταρρυθμίσεων, που ίσως να διασώσουν την κατάσταση, ίσως όμως και να μην αρκούν αν δεν δώσουν πειστικά μηνύματα, με δεδομένο ότι δεν υπάρχει πλέον χρόνος. Όλα δείχνουν πως ένα βαθύ μνημόνιο, με εκτενείς όρους, είναι πλέον ορατό για τον επόμενο χρόνο και μάλιστα σε μια χρονική στιγμή που δεν δίνει ελπίδες πως η πολιτική ηγεσία θα είναι σε θέση να λάβει δύσκολες αποφάσεις.

ΣΧΟΛΙΟ: Πρέπει να θέλει

Η εικόνα που διαμορφώνεται στο δημόσιο χρέος δημιουργεί την εντύπωση πως ο νικητής των προεδρικών εκλογών θα βγει μετανιωμένος για τη νίκη του. Ακόμα και αν το σοβαρότατο πρόβλημα του τραπεζικού συστήματος είχε επιλυθεί με «εύκολο» τρόπο, δηλαδή χωρίς νέα χρηματοδότηση από πλευράς του κράτους, η εικόνα του 2013 παραμένει βαριά και θολή. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν είναι όλα χαμένα. Υπάρχουν κάποιες επιλογές οι οποίες ενδεχομένως να διασώσουν την Κύπρο από τα χειρότερα που μπορεί να επέλθουν, όταν τελικά το κράτος θα χρειάζεται μέσα σε ένα μήνα να εξασφαλίσει δανεισμό που να ξεπερνά τα 2 δισ. ευρώ. Οι κινήσεις, όπως το διμερές δάνειο από τη Ρωσία και ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός από την εγχώρια αγορά, δεν έχουν επιτύχει το παραμικρό, πέρα από την αναβολή της κρίσης για μερικούς μήνες. Πλέον, ελλείψει χρόνου, η κυβέρνηση, αλλά και η υπόλοιπη πολιτική ηγεσία, καλούνται να δείξουν αποφασιστικότητα. Σε αντίθετη περίπτωση, οι πολίτες, και δη οι χαμηλόμισθοι, θα έχουν μπροστά τους μια πολύ δύσκολη εποχή, της οποίας το τέλος δεν θα είναι ξεκάθαρο.

 Οι ελάχιστες ανάγκες

1,5 δισ. ευρώ για τα ομόλογα που λήγουν στις διεθνείς αγορές

714,6 εκατ. ευρώ για τα ΚΟΧΑ

2,2 δισ. ευρώ οι ανάγκες χρηματοδότησης τον Ιούνιο και Ιούλιο

450 εκατ. ευρώ για χρηματοδότηση του ελλείμματος του 2012 (εάν περιοριστεί στο 2,5%)

2,7 δισ. ευρώ συνολικά για το 2013, με τα πιο πολλά το καλοκαίρι

14,9% του ΑΕΠ θα είναι οι ανάγκες χρηματοδότησης

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s