Η εκπαραθύρωση του Ευρώ

Δεν είναι βέβαιο αν τους έσωσε η Παναγία ή αν σώθηκαν διότι έπεσαν πάνω σε στοιβαγμένη κοπριά, αλλά ο Μάρτινιτζ, ο Σλάβατα και ο γραμματέας τους, Φαμρπίτσιους έπεσαν 21 μέτρα από το παράθυρο του κάστρου της Πράγας χωρίς να πάθουν τίποτε.

Η θρυλική «εκπαραθύρωση της Πράγας» αποτέλεσε, την πρώτη πράξη ενός πολέμου που θα έριχνε την Ευρώπη σε 30 μαύρα χρόνια. Παρά την πρόφαση των θρησκευτικών διαφορών, ο πόλεμος ήταν κατά βάση δυναστικός, και ως στόχο είχε να δοθεί μια απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον στην ήπειρο θα ασκούσαν έλεγχο οι Βουρβόνοι ή οι Αψβούργοι.

Ολόκληρη η Ευρωπαϊκή ιστορία αποτελεί μία διαλεκτική μεταξύ της ενοποίησης και της διάσπασης και μεταξύ της συνεργασίας και της επιβολής. Ακόμα και η Παξ Ρομάνα, σε μια εποχή όπου η Μεσόγειος ήταν το κέντρο του ευρωπαϊκού συστήματος πριν τον ρόλο αναλάβει η Mitteleuropa, ήταν κι αυτή ένα τέτοιο παράδειγμα.

Κάποια σημεία, όμως, ήταν κομβικά. Η πτώση της Ρώμης, η άλωση του Βυζαντίου, η Συνθήκη της Αυγούστας και αργότερα της Βεστφαλίας, η Γαλλική Επανάσταση…

Η διαλεκτική μεταξύ υποδούλωσης/ενοποίησης και πλουραλισμού, πολλές φορές κατευθυνόταν από εξωτερικές απειλές – Οστρογότθων, Οθωμανών, Ρως, Αμερικανών. Κάθε φορά, κάποιος ηγεμόνας επιχειρούσε να «αναλάβει» την αντιμετώπιση του προβλήματος, υποδουλώνοντας εν τω μεταξύ το υπόλοιπο σύστημα. Στις πιο πρόσφατες εποχές, αυτοί ήταν οι Αψβούργοι, οι Γάλλοι, η αυτοκρατορική Γερμανία, οι Ναζί.

Απέναντί τους, στάθηκαν δύο λύσεις: Πρώτο, οι πλουραλιστικές αντιδράσεις, όπως το Συνέδριο της Βιέννης και η Κοινωνία των Εθνών. Ακόμα και ο κομμουνισμός ήταν τον 19ο αιώνα, μια τέτοια προσπάθεια. Δεύτερη αντίδραση ήταν ο παρτικουλαρισμός όπως ο συμβιβασμός της Βεστφαλίας, τα δικαιώματα των πριγκίπων, το raison d’état και τελικά τα έθνη.

Αυτό που συμβαίνει σήμερα στην Ευρώπη δεν είναι κάτι το ξεχωριστό, με την έννοια πως δεν αποτελεί ιστορικό ατύχημα. Μπορεί ο ναζισμός να αποτελούσε ιστορικά ένα «μαύρο κύκνο», αλλά ένας γενικευμένος ευρωπαϊκός πόλεμος, κάτω από τη σκιά των άλλων υπερδυνάμεων που ανέτειλαν εκτός Ευρώπης, ήταν ιστορικά αναπόφευκτος. Από το 1952 και μετά, όμως, και κάτω από το γεγονός ότι Μεγάλη Βρετανία και ΗΠΑ δεν μπορούσαν οικονομικά να αντέξουν την άμυνα της Δυτικής Γερμανίας από τη σοβιετική απειλή, βρέθηκε μια λύση πολύ διαφορετική από τις προηγούμενες: Αντί να συναλλάσσονται οι επίδοξοι Ευρωπαίοι ηγεμόνες μεταξύ τους μόνο σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, αποφάσισαν να διαχειριστούν από κοινού, μέσα από μια πρωτο-μεταμοντέρνα δομή, τους πόρους του πολέμου. Έτσι, με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Χάλυβα και Άνθρακα, μπορούσε να επιτραπεί στη Γερμανία να αναπτύξει στρατιωτική δυναμική χωρίς να μπορεί να απειλήσει τους υπόλοιπους γείτονές της.
Από τότε, η «Ευρώπη» απέκτησε δική της δομή και φωνή. Η μεταμοντέρνα εποχή, με την «ιδεολογία» του διαφωτισμένου ιδίου συμφέροντος, επέτρεψε για πρώτη φορά την συνύπαρξη του παρτικουλαρισμού και της ενοποίησης. Τα κράτη αναγκάστηκαν, υπό το βάρος των ισχυρών πλέον πόλων των ΗΠΑ, της ΕΣΣΔ και της ανατέλλουσας Ασίας, να παραχωρήσουν στην άυλη αυτή μορφή της Ευρώπης, μέρος της κυριαρχίας τους, με στόχο ακριβώς να προστατέψουν όση από την κυριαρχία δεν έχουν παραδώσει.
Από τότε, η πορεία της Ε.Ε. ήταν μία νέα διαλεκτική, αυτή τη φορά μεταξύ των κρίσεων και της ολοκλήρωσης. Από το 1954, όταν απέτυχε η αμυντική ενοποίηση και το 1956 όταν η κρίση του Σουέζ ξεγύμνωσε τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία, η κάθε κρίση οδηγούσε σε ένα νέο κύμα ενοποίησης: 1957 ολοκληρώθηκε η ΕΟΚ. Από την αποτυχία των σχεδίων Φουσέ για πολιτική ενοποίηση, γεννήθηκε αργότερα το πρωτο-σύνταγμα της δεκαετίας του 1980. Από την κρίση της άδειας καρέκλας το 1965, προέκυψε ο Συμβιβασμός του Λουξεμβούργου και το νέο σύστημα λήψης αποφάσεων.

Από την αποτυχία των σχεδίων Βέρνερ το 1970 για νομισματική ενοποίηση, προέκυψε το ecu και η ΟΝΕ, με την ευρωπαϊκή οικονομία να περνά σειρά κρίσεων πριν από τη σημερινή μεγάλη κρίση. Αυτά δεν είναι παρά μερικά παραδείγματα…

Κάθε φορά, ο παρτικουλαρισμός έβαζε ένα φρένο στην ενοποίηση. Και κάθε φορά μία κρίση έφερνε την Ε.Ε. στα όρια της αντοχής της και υποχρέωνε τους Ευρωπαίους να δεχτούν το επόμενο βήμα στην ολοκλήρωση της Ε.Ε. Με αυτή την έννοια, και παρά τις πολλές ιδιαιτερότητές της, η σημερινή κρίση δεν διαφέρει από τις προηγούμενες.

Η διαφορά που υπάρχει από το 1945, είναι πως τα κράτη και οι λαοί της Ευρώπης δεν μπορούν πλέον να υπάρξουν μόνοι τους. Ενώ η απειλή πολέμου –ψυχρού ή θερμού– από τους άλλους πόλους του διεθνούς συστήματος έχουν σχεδόν εκλείψει, η παγκοσμιοποίηση έχει δημιουργήσει μια νέα αρένα στην οποία κανένα κράτος-μέλος, ούτε καν η κραταιά Γερμανία, δεν μπορεί να επιβιώσει μόνο του.

Γι’ αυτό και η μόνη οδός είναι η δημοσιονομική ολοκλήρωση, μια πορεία που επιβάλλεται για να επιβιώσει το ευρώ. Το ζητούμενο δεν είναι ούτε η Μέρκελ, ούτε ο Ολάντ, ούτε ο Μόντι. Το θέμα είναι πολύ μεγαλύτερο: Το σύστημα, η ιστορική πορεία (αλλά και η ιστορική συγκυρία) και οι εξωτερικές απειλές το επιβάλλουν, αφού η εκπαραθύρωση του ευρώ απλώς θα μας υποχρέωνε την όλη προσπάθεια να αρχίσει ξανά, από την αρχή.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει στ’ αλήθεια το ΓεΣΥ και το ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

One thought on “Η εκπαραθύρωση του Ευρώ

  1. Δεν είναι βέβαιο αν τους έσωσε η Παναγία ή αν σώθηκαν διότι έπεσαν πάνω σε στοιβαγμένη κοπριά, αλλά ο Μάρτινιτζ, ο Σλάβατα και ο γραμματέας τους, Φαμρπίτσιους έπεσαν 21 μέτρα από το παράθυρο του κάστρου της Πράγας χωρίς να πάθουν τίποτε.

    Και όμως Μιχάλη, είναι απόλυτα βέβαιο τι είχε γίνει εκείνη την μέρα και αυτό φυσικά απαντά – εξηγεί και το υπόλοιπο άρθρο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s