Σε ρηχά χαρακώματα η κυβέρνηση εν όψει Μνημονίου

Η λήψη μέτρων κινείται μεταξύ ασάφειας, γενικολογίας και καθυστέρησης

Με την ψεσινή άφιξη στην Κύπρο του κλιμακίου της Τρόικα, αναμένονται με μεγάλο ενδιαφέρον οι αυριανές, πρώτες επαφές με κυβερνητικά στελέχη. Η κυβέρνηση, γνωρίζοντας πως οι αποφάσεις της Τρόικα θα επηρεαστούν σε πολύ μεγάλο βαθμό από τη λήψη –ή μη– πειστικών μέτρων που να κινούνται προς την κατεύθυνση που θα ήθελε να δει η Τρόικα, έχει προβεί σε σειρά κινήσεων με στόχο την «οχύρωσή» της.

Η στρατηγική του κράτους κινείται σε τέσσερα επίπεδα: Πρώτο, στην ανακοίνωση μέτρων για τον περιορισμό του ελλείμματος του 2012 στο όριο του 2,5%, όπως είναι και η δέσμευση της Δημοκρατίας. Δεύτερο, στην πειστική ανάλυση σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις που θα γίνουν.

Χωρίς κάλυψη-απόκρυψη…

Οι μεταρρυθμίσεις, οι οποίες κινούνται στο πλαίσιο των συστάσεων της Κομισιόν, θα αποτελέσουν τον βασικό κορμό του Μνημονίου που θα ζητήσει η Τρόικα στο πλαίσιο της πολιτικής προϋποθέσεων (conditionality) που συνηθίζει να ακολουθεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Τρίτο, να εξασφαλίσει, με ευνοϊκούς όρους, διμερή διακρατικά δάνεια από τη Ρωσία και την Κίνα, με στόχο, όπως έχει ανακοινωθεί, την εξασφάλιση «διαπραγματευτικού μοχλού». Κατά την εκτίμηση κυβερνητικών παραγόντων «αυτό που μπορεί να επηρεαστεί με τη λήψη ενός διακρατικού δανείου είναι το εύρος και το βάθος του Οικονομικού Προγράμματος». Τέλος, θα επιδιωχθεί να υπάρξει στο Πρόγραμμα και μία αναπτυξιακή διάσταση. Στην κατεύθυνση αυτή θα γίνει επίκληση της κακής εμπειρίας από τα Προγράμματα που έχουν εφαρμοστεί σε Ελλάδα, Πορτογαλία και Ιρλανδία, τα οποία «πάγωσαν» την οικονομία, δυσκολεύοντας την υλοποίηση των στόχων που έχουν τεθεί.

Πακέτο Μέτρων
Όσον αφορά στο πακέτο μέτρων, η κυβέρνηση έχει ήδη εγκρίνει μέτρα για εξοικονόμηση 188 εκατ. ευρώ από τον προϋπολογισμό του 2012, ούτως ώστε να περιοριστεί το έλλειμμα στο 2,5%. Πρόκειται για μία δέσμευση που έχει αναλάβει η Δημοκρατία, και την οποία επανέλαβε πολλάκις ο υπουργός Οικονομικών, Βάσος Σιαρλή. Μετά την έγκρισή του από το Υπουργικό Συμβούλιο, το πακέτο έχει αποσταλεί με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στα κόμματα, με τη μορφή παρουσίασης του Υπουργείου Οικονομικών.
Η παρουσίαση με την οποία ενημερώθηκαν τα κόμματα, ωστόσο, κάθε άλλο παρά κατευνάζει τις ανησυχίες. Κι αυτό διότι στην παρουσίαση δεν γίνεται ρητή αναφορά σε κανένα μέτρο, παρά μόνο σε τίτλους μέτρων τα οποία παραμένουν γενικόλογα και χωρίς επεξηγηματικές σημειώσεις.

Σημειώνεται, για παράδειγμα, η «Μείωση λειτουργικών δαπανών και χορηγιών προς ημικρατικούς οργανισμούς», ύψους 40 εκατ. ευρώ, η οποία παρουσιάζεται υπό τη μορφή τίτλου. Πέρα από την πιο πάνω αναφορά δεν προσφέρονται άλλες επεξηγηματικές διευκρινίσεις για το τι σημαίνει αυτό το μέτρο. Το ίδιο ισχύει και για την «Έμμεση Φορολογία-Φόροι Κατανάλωσης», ύψους 14,5 εκατ. ευρώ, όπου δεν δίνονται επιπλέον πληροφορίες για τις αυξήσεις που προγραμματίζονται σε συγκεκριμένους φόρους, το ύψος των αυξήσεων ή το είδος των αυξήσεων. Είναι γνωστό πως αυτές οι αυξήσεις αφορούν κατά κύριο λόγο σε είδη καπνού και αλκοόλ, αλλά τέτοια αναφορά δεν υπάρχει στην ενημέρωση που δόθηκε στα κόμματα. Άλλα τέτοια παραδείγματα είναι η «Άμεση Φορολογία», ύψους 40 εκατ. ευρώ, η «αναθεώρηση των ανταποδοτικών τελών»,ύψους 10 εκατ. ευρώ και τα «Επιδόματα Κρατικών Υπαλλήλων – Αναθεώρηση / Κατάργηση / Εξορθολογισμός των επιδομάτων», ύψους 4 εκατ. ευρώ. Η πιο εντυπωσιακή αναφορά, όμως, αφορά στην κατηγορία «Άλλα», όπου χωρίς καμία εξήγηση αναφέρονται εξοικονομήσεις 75 εκατ. ευρώ από «Δικαιώματα» (40 εκατ. ευρώ) και «Έσοδα» (35 εκατ. ευρώ). Αυτά τα «Άλλα» τα οποία δεν διευκρινίζονται πουθενά, αποτελούν το 40% σχεδόν των εξοικονομήσεων.

Προκύπτει πως, παρά τις εξαγγελίες που έγιναν, το δημοσιονομικό πακέτο για το έλλειμμα του 2012 δεν μπορεί να κριθεί ως πειστικό, γεγονός που γεννά απορίες για τις πραγματικές προθέσεις της κυβέρνησης, η οποία ενέκρινε στο Υπουργικό Συμβούλιο το συγκεκριμένο πακέτο. Προκύπτει, επίσης, πως το ένα από τα βασικά μέσα «θωράκισης» της Δημοκρατίας στις διαπραγματεύσεις με την Τρόικα, είναι μάλλον χωρίς αντίκρισμα, αφού δεν περιλαμβάνει καμία σαφή αναφορά για τον τρόπο υλοποίησής του.

Πρόοδος στις συστάσεις
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και με το δεύτερο σημείο της στρατηγικής.
Σύμφωνα με σχετική πληροφόρηση, στόχος της κυβέρνησης είναι να πείσει την Τρόικα πως, μέσα από συγκεκριμένες κινήσεις που «ήδη υλοποιούνται», έχει δρομολογηθεί η υλοποίηση «των έξι από τις επτά συστάσεις της Κομισιόν».
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Δημήτρης Χριστόφιας, σε παρέμβασή του στην πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής κατά τη συζήτηση των ειδικών συστάσεων της Κομισιόν για κάθε κράτος-μέλος, επεσήμανε ότι η Κύπρος υιοθέτησε πέντε από τις επτά συστάσεις της Κομισιόν και είναι σε πορεία υλοποίησης των άλλων δυο.
Σταθερό σχόλιο της κυβέρνησης παραμένει πως τα μέτρα έχουν ήδη «αρχίσει να υλοποιούνται, όπως αναφέρει και η ίδια η Κομισιόν».
Ωστόσο, το σχετικό κείμενο της Κομισιόν, βάσει του οποίου προέκυψαν και οι συστάσεις που στέλλονται για έγκριση στο Συμβούλιο, κάνει ρητή αναφορά στην ανεπάρκεια προόδου. Συγκεκριμένα, στο καθένα από τα επτά σημεία, η αξιολόγηση αρχίζει με την ίδια πρόταση, πως η Κυπριακή Δημοκρατία έχει υλοποιήσει τη σύσταση «μόνο μερικώς».

Ελλείψει εξελίξεων δεν είναι ξεκάθαρο κατά πόσον η κυβέρνηση θα παραμείνει σε αυτή τη θέση, ότι, δηλαδή, τα μέτρα υλοποιούνται, χωρίς να προωθήσει περαιτέρω κινήσεις υλοποίησης. Άγνωστο είναι επίσης κατά πόσο η θέση της κυβέρνησης στις συζητήσεις που έχουν ήδη αρχίσει σε επίπεδο Κορεπέρ και σε άλλες διαμορφώσεις του Συμβουλίου, τη θέση της Κομισιόν για επτά συστάσεις προς την Κυπριακή Δημοκρατία ή αν θα επιμείνει πως αυτές ήδη υλοποιούνται, όπως αναφέρεται στο εσωτερικό. Πάντως, στην περίπτωση που το επιχείρημα της Δημοκρατίας στις Βρυξέλλες δεν είναι πως οι συστάσεις ήδη βαίνουν προς υλοποίηση, τότε θα κληθεί η Κύπρος να τις ψηφίσει σε επίπεδο ECOFIN.

Σε κάθε περίπτωση, ανησυχίες προκαλεί το γεγονός ότι και πάλι η θέση δεν δείχνει να είναι πειστική, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ανησυχίες πως πρόθεση της κυβέρνησης είναι τελικά η μη υλοποίηση των μέτρων που θα συστήσει η Τρόικα.

Τα δάνεια
Όπως αναφέρεται σε άλλο σημερινό ρεπορτάζ της «Κ», πάντως, σημαντικό ζήτημα προκύπτει και από τις προδιαγραφόμενες προθέσεις της κυβέρνησης σχετικά με τη λήψη διμερών διακρατικών δανείων από την Κίνα και τη Ρωσία. Με τα δάνεια αυτά να βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, η κυβέρνηση επιθυμεί να τα αξιοποιήσει ως απόδειξη προς την Τρόικα «πως δεν την έχει ανάγκη», με στόχο την αποσόβηση μέτρων που η Κύπρος δεν επιθυμεί. Πάντως, πληροφορίες που φτάνουν στην «Κ» από διάφορες πηγές στις Βρυξέλλες, αναφέρουν πως υπάρχει έντονη δυσφορία για την πρόθεση της Κύπρου να προσφύγει σε δανεισμό.

Αυτή η θέση είχε εκφραστεί στον υπουργό Οικονομικών κατά τη διάρκεια του Eurogroup του Λουξεμβούργου προ εβδομάδας, ενώ «σχόλια έχουν γίνει» και κατά τη διάρκεια της προχτεσινής Συνόδου Κορυφής. Μάλιστα, όπως έχει ήδη γραφτεί, ανάμεσα στους πιο «δυσαρεστημένους» είναι και η γαλλική κυβέρνηση. Η Κύπρος κινδυνεύει να θεωρηθεί «Δούρειος Ίππος» της αναδυόμενης Κίνας και της όχι και τόσο φιλικής Ρωσίας, στην Ε.Ε.

Κύκλοι στην Κομισιόν αναφέρουν πως τα δάνεια αυτά θα υπολογιστούν στις μελλοντικές ανάγκες της Δημοκρατίας, κι έτσι θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στον υπολογισμό του Μηχανισμού. Επιπλέον, έχει καταστεί εδώ και αρκετό καιρό σαφές, πως η Κομισιόν δεν πρόκειται σε καμία περίπτωση να δεχτεί «περιορισμένο Μνημόνιο», που να αφορά «μόνο στις τράπεζες», οι οποίες θα αποτελέσουν σημαντικό μέρος των μεταρρυθμίσεων που θα απαιτηθούν, αλλά αυτό δεν θέτει τα δημόσια οικονομικά εκτός του Μνημονίου.
«Κόκκινη γραμμή» ο εταιρικός φόρος
Βασικότερο από τα ζητήματα, σύμφωνα με κυβερνητικού κύκλους, είναι ο εταιρικός φόρος. Κυβερνητικός παράγοντας χαρακτήρισε το ζήτημα ως «κόκκινη γραμμή», από την οποία η Κύπρος δεν θα υποχωρήσει.
Εξαρχής, η μεγαλύτερη από τις ανησυχίες της Κύπρου ήταν το ενδεχόμενο να γίνει, σε περίπτωση ένταξης στον Μηχανισμό, προσπάθεια από πλευράς της Τρόικας για αύξηση του συντελεστή. Κάτι τέτοιο θεωρείται, τόσο από κυβερνητικούς όσο και από επιχειρηματικούς κύκλους, δυνητικά καταστροφικό για την οικονομία.

Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο πως το θέμα αυτό δεν έχει τεθεί στο τραπέζι από την Κομισιόν κατά τις «προκαταρτικές», άτυπες συζητήσεις που έγιναν σχετικά με την ένταξη της Κύπρου στον Μηχανισμό. Αντίθετα, πηγές από το Βερολίνο αναφέρουν πως η γερμανική κυβέρνηση θα κάνει «τουλάχιστον μία περαστική αναφορά, σε πρώτο στάδιο», στον εταιρικό φόρο της Κύπρου.

Όπως έγραψε η «Κ» εδώ και μήνες, στόχος της Γερμανίας είναι η αύξηση του φόρου σε όλες τις χώρες όπου ο συντελεστής είναι συγκριτικά χαμηλός, όπως στο Λουξεμβούργο, στην Ιρλανδία και στην Κύπρο. Μετά την αποτυχία της Γερμανίας να «περάσει» το θέμα αυτό στην Ιρλανδία, η Κύπρος αποτελεί μία «καλή ευκαιρία» για να τεθεί το θέμα στο τραπέζι εκ νέου.

Γι’ αυτόν τον λόγο και είναι απαραίτητο η Κύπρος να προχωρήσει σε «πειστικές», όπως αναφέρεται, κινήσεις, ούτως ώστε να αποφύγει το θέμα, το οποίο δεν επιθυμούν να συζητήσουν αρκετά κράτη-μέλη, ανάμεσά τους και το Ηνωμένο Βασίλειο. Κυριότερος κίνδυνος, όμως, είναι αν η Κύπρος θεωρηθεί πως δεν επιθυμεί να λάβει τα άλλα μέτρα, να τεθεί στο τραπέζι ο εταιρικός φόρος, σε βάση ad hoc, «ειδικά για την Κύπρο».

Πάντως, πρέπει να σημειωθεί πως η Κύπρος έχει ένα ακόμα χαρτί στο μανίκι. Σε αντίθεση με όλα τα άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε., ο ονομαστικός συντελεστής είναι χαμηλότερος από τον πραγματικό. Δηλαδή, ενώ ο συντελεστής του εταιρικού φόρου βρίσκεται στο 10%, στην πραγματικότητα οι επιχειρήσεις πληρώνουν υψηλότερο ποσοστό, το οποίο μπορεί να φτάσει και το 18% σε ορισμένες περιπτώσεις. Έτσι, υπάρχει κάποιο περιθώριο αύξησης του ονομαστικού συντελεστή, η οποία, όμως να μη συνοδεύεται από αύξηση και του πραγματικού, κάτι που θα έδιωχνε από την Κύπρο πολλά ξένα κεφάλαια, στα οποία στηρίζεται η ανάπτυξη.

Σε κάθε περίπτωση, σχόλια τεχνοκρατών και άλλων πηγών από τις Βρυξέλλες, σημειώνουν πως ο καλύτερος τρόπος να αποφύγει η Κύπρος αυτό τον κίνδυνο, είναι να προβεί σε «πειστικές» κινήσεις.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s