Τα 3-συν-1 καυτά σημεία της Τρόικας

Με την κάθοδο της Τρόικας στην Κύπρο, θα αρχίσουν σήμερα οι διαπραγματεύσεις σχετικά με το Μνημόνιο και την διάσωση της κυπριακής οικονομίας. Βάσει πληροφοριών, οι αρχικές εκτιμήσεις της Τροίκας σχετικά με τα ποσά που θα χρειαστεί η Κύπρος, θα κυμανθούν γύρω στα 13δισ. ευρώ (9 δισ. για τις τράπεζες, συν 4 για τα δημόσια οικονομικά) Πέρα, όμως, από τους υπολογισμούς σχετικά με τις ανάγκες της Κύπρου ως προς την διάσωση, υπάρχουν τέσσερα βασικά –και καυτά- σημεία που θα κρίνουν την πορεία των συνομιλιών αλλά και το τελικό τους αποτέλεσμα:

Το Ρωσικό δάνειο

Μετά τις σχεδόν υστερικές πληροφορίες που ακούστηκαν κατά την διάρκεια του σαββατοκυρίακου σχετικά με το ρωσικό δάνειο, ότι δηλαδή το δάνειο είχε «κλείσει» και πως η κυβέρνηση έχει ως στόχο της να «ενημερώσει την Τρόικα» πως οι ανάγκες διάσωσης περιορίζονται στο τραπεζικό σύστημα, έχουν δημιουργηθεί αρκετές εντάσεις.

Μανικωμένοι….

Το μόνο δεδομένο είναι πως οι προσπάθειες για εξασφάλιση δανείου συνεχίζονται, και πως το δάνειο είναι –σύμφωνα με τις πληροφορίες- «επικείμενο» παρόλο που παραμένουν ακόμα πολλές λεπτομέρειες για να κλείσει το όλο θέμα. Από πλευράς της Τρόικα, πληροφόρηση σημειώνει πως το δάνειο «δεν αποτελεί διαρθρωτική εξέλιξη» για την κυπριακή οικονομία. Ως εκ τούτου, μπορεί, κάτω από ορισμένες (μάλλον απίθανες) προϋποθέσεις να μειωθεί μεν το ποσό της διάσωσης, αλλά κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να αλλάξει καθόλου την θέση της Τρόικας σχετικά με τα μέτρα που θα πρέπει να λάβει η Κύπρος. Εν πάση περιπτώσει, κατά πάσα πιθανότητα, το οποιοδήποτε δάνειο δεν θα αλλάξει ούτε και το ποσό της διάσωσης, αφού θα αποτελέσει μελλοντική υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η θέση της Τρόικας σε αυτό το σημείο, παραμένει πως οι κινήσεις που πρέπει να γίνουν, άσχετα με το ποσό της διάσωσης, θα πρέπει να είναι τέτοιες που να εξυγιάνουν την οικονομία αλλά και τα δημόσια οικονομικά, και έτσι επιτρέπουν την επιστροφή της Κύπρου στις αγορές. Με γνώμονα αυτή την θέση, δεν μπορεί να αναμένεται πως το ρωσικό δάνειο θα μπορεί να βλετιώσει την διαπραγματευτική ικανότητα της Κύπρου, ούτε να επηρεάσει ουσιαστικά την θέση της Τρόικας σχετικά με τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν.

Τα μέτρα του μνημονίου

Όσον αφορά στα ίδια τα μέτρα, αυτά μπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: Τα μέτρα που αφορούν στις τράπεζες, και εκείνα που αφορούν στα δημόσια οικονομικά. Σχετικά με τα δημοσιονομικά μέτρα, είναι ήδη γνωστό πως η Τρόικα θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην μείωση των δαπανών του κράτους –και δη του μισθολογίου, αλλά και στην αύξηση της παραγωγικότητας στο δημόσιο. Ταυτόχρονα, η «κόντρα» μεταξύ ΑΤΑ από την μια και εταιρικού φόρου από την άλλη, αποτελεί σημείο τριβής, το οποίο θα πρέπει να παρακολουθήσουμε κατά τη διάρκεια της εβδομάδας. Σε κάθε περίτπωση, τα μέτρα θα περιστρέφονται γύρω από τα 7 σημεία της Κομισιόν, με τα οποία συμφνωνούν και τα άλλα δύο μέλη της Τρόικας. Ωστόσο, το μεν ΔΝΤ αναμένεται να δώσει έμφαση στις ιδιωτικοποιήσεις και την συγκράτηση των δαπανών, ενώ η δε ΕΚΤ δίνει πάντοτε έμφαση στην αύξηση της παραγωγικότητας.

Όσον αφορά στις τράπεζες, το βασικότερο σημείο αφορά στην εξυγίανση των ενεργητικών τους. Πρέπει να αναμένονται πολύ σκληρά μέτρα για τις τράπεζες, τα οποία οπωσδήποτε θα συμπεριλαμβάνουν και αποξένωση πολλών στοιχείων ενργητικού και μη κεντρικές υπηρεσίες. Σε αυτό το πλαίσιο, κάποια λύση θα πρέπει να εξασφαλιστεί γύρω από το όλο θέμα της έκθεσης στην Ελλάδα, με κάποιου είδους ring fencing να είναι ήδη στα σκαριά.

Οι εκτιμήσεις για τις τράπεζες

Σύμφωνα με πληροφορίες, ένα σημαντικό ζήτημα που τίθεται στο τραπέζι, είναι οι εκτιμήσεις που κάνει η Τρόικα (και ιδίως το ΔΝΤ) όσον αφορά στην πορεία των τραπεζών. Με δεδομένο το γεγονός ότι οι εξασφαλίσεις των δανείων συγκεντρώνονται σε πολύ υψηλό ποσοστό σε ακίνητα, η Τρόικα εκφράζει την ανησυχία πως το τραπεζικό σύστημα είναι εκτεθειμένο και στην Κύπρο, όχι μόνο στην Ελλάδα.

Η κατάσταση που επικρατεί στα ακίνητα, σε συνδυασμό και με την ανυπαρξία ουσιαστικής δευτερογενούς αγοράς στην Κύπρο, φοβίζει την Τρόικα διότι οι τιμές των ακινήτων συνεχίζουν να υποχωρούν. Έτσι μειώνονται και οι αξίες των εξασφαλίσεων που έχουν οι τράπεζες. Για αυτό τον λόγο, η Τροίκα εκτιμά σε πολύ υψηλό βαθμό τα προβλέπόμενα (μελλοντικά) Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια, αφού οι υποθήκες θεωρούνται εκτεθειμένες.

Η προσπάθεια που γίνεται πλέον από πλευράς της Κύπρου, είναι να δοθεί το μήνυμα πως οι υποθήκες στην κυπριακή οικονομία (εν μέρη και λόγω κοινωνικών δεδομένων) δεν τίνουν να έχουν τα υψηλά ποσοστά αποτυχίας που βλέπει κανείς σε άλλες χώρες όταν υποχωρούν οι αξίες των ακινήτων.

Σε αντίθεση με άλλες χώρες, οι κύπριοι δεν αντιμετωπίζουν το σπίτι τους ως επένδυση η οποία θα διατεθεί προς πώληση μόλις αυξηθεί η αξία του. Ουσιαστικά, ενώ στις πιο πολλές οικονομίες και κοινωνίες οι αγοράστές ακινήτων (και δη οικειών) αγοράζουν «ποντάροντας» πως θα αυξηθεί η τιμή, ο παραδοσιακός κύπριος αγοραστής «ποντάρει» πως θα προλάβει μια τυχών αύξηση των τιμών.

Με αυτό το επιχείρημα, τραπεζικοί και πολιτικοί κύκλοι ελπίζουν πως θα μειωθούν οι εκτιμήσεις της Τρόικας για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην Κύπρο κάτω από τα επίπεδα στα οποία κινούνται, τα οποία πολλοί σχολιαστές θεωρούν «υπερβολικά».

Η προοπτική του αερίου

Ένα επιπλέον σημείο που θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης, είναι και ηπροοπτική από το φυσικό αέριο. Παρόλο ότι πολλά θα εξαρτηθούν από τις εκτιμήσεις για το χρονικό σημείο κατά το οποίο θα αρχίσει η εκμετάλλευση του αερίου, αλλά και για το τελικό ποσό της εκμετάλλευσης, αξίζει να σημειωθεί ένα επιπλέον σημείο: Ορισμένα μέλη της Τρόικας, προερχόμενα από το ΔΝΤ, μεταξύ των οποίων και η επικεφαλής του κλιμακίου, Ντέλια Βελκουλέσκου, έχουν αρκετή πείρα στα θέματα της Ολλανδικής Νόσου και της «κατάρας των πόρων». Όπως έγραψε και παλαιότερα η «Κ», η θέση τους, όπως προκύπτει από δοκίμια εργασίας και άλλες ακαδημαϊκές τους εργασίες, είναι πως δεν αρκεί η δημιουργία ενός Ταμείου με βάση το Νορβηγικό μοντέλο για να ξεπεραστούν οι κίνδυνοι που δημιουργούνται για την οικονομία από την ανακάλυψη μεγάλων φυσικών πόρων, αλλά θα πρέπει να γίνουν και ουσιαστικές θεσμικές μετατροπές. Έτσι, η οποία αξιοποίηση του «επιχειρήματος του αερίου» κατά τις διαπραγματεύσεις με την Τρόικα, θα πρέπει να γίνει προσεκτικά και έχοντας ως γνώμονα πως οι αποφάσεις που θα ζητηθούν από την Κύπρο σχετικά με τις βέλτιστες πρακτικές στο όλο θέμα, θα είναι δεσμευτικές. Έτσι, από μόνο του το επιχείρημα πως «βρήκαμε αέριο» δεν μπορεί να κριθεί ως ικανοποιητικό.

Το πιο σημαντικό: Επιστροφή στις αγορές

Όλα τα πιο πάνω καταλήγουν στο βασικότερο ζητούμενο, από το οποίο προκύπτουν όλες οι άλλες παραμέτροι του μνημονίου. Στο τέλος του Μνημονίου –αν όχι και νωρίτερα- θα πρέπει η Κύπρος να μπορεί να επιστρέψει στις αγορές. Ο χρονικός ορίζοντας που τίθεται σήμερα (και που μπορεί να αλλάξει ανάλογα με την έκβαση των συζητήσεων) θέλει το μνημόνιο να λήγει στο τέλος του 2014/αρχές του 2015. Η Κύπρος θα πρέπει να είναι σε θέση να επιστρέψει στις αγορές σε αυτό το χρονικό σημείο.

Αυτό είναι το βασικότερο ζητούμενο για την Τρόικα –αλλά και για την κυπριακή οικονομία. Για αυτό τον λόγο, η σύναψη δανείου από την Ρωσία ή αλλού, δεν μπορεί να κριθεί ως αρκετή για την αλλαγή των θέσεων της Τρόικας: Το τελικό ερώτημα δεν είναι πόσα χρειάζεται η Κύπρος, αλλά τί πρέπει να κάνει για να μπορεί να ζήσει χωρίς την βοήθεια τρίτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν αρκετές εσωτερικές διαφωνίες εντός της Τρόικας αλλά και εντός του ίδιου του ΔΝΤ σχετικά με τις προοπτικές της Κύπρου ως προς την επιστροφή της στις αγορές. Μέλη του κλιμακίου του ΔΝΤ φέρονται, για παράδειγμα, να κατανοούν τις «ιδιατιερότητες» της κυπριακής οικονομίας ως προς τις υποθήκες, έχοντας έτσι διαφωνίες με το «κέντρο» στην Ουάσιγκτον.

Ωστόσο, με γνώμονα αυτό τον τελικό αντικειμενικό σκοπό που θα έχει το μνημόνιο, το αποτέλεσμά του είναι κάτι παραπάνω από επιθυμητό και για την Κύπρο. Επιπλέον, προκύπτει πως δεν μπορεί να επηρεάσει τον αντικειμενικό σκοπό η σύναψη ενός δανείου, ασχέτως μεγέθους, αφού ούτως ή άλλως θα πρέπει να διορθωθούν τα διαρθρωτικά προβλήματα στην οικονομία και στα δημόσια οικονομικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s