Γιατί πέφτει πάντα έξω;

Με την ανακοίνωση των δημοσιονομικών εξελίξεων για το πρώτο επτάμηνο, έχει ξεκαθαρίσει πως η Κύπρος δεν πρόκειται να πετύχει τον στόχο συγκράτησης του ελλείμματος στο 2,5% του ΑΕΠ, παρά τις επίμονες δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών, Βάσου Σιαρλή, πως η Κύπρος θα σεβαστεί τις υποχρεώσεις της. Μοναδική περίπτωση να γίνει κάτι τέτοιο, είναι να προχωρήσει η κυβέρνηση σε ουσιαστικά μέτρα, τα οποία εκκρεμούν ακόμα, παρά το γεγονός ότι ο κυβερνητικός εκπρόσωπος είχε δηλώσει πως το πακέτο για τη συγκράτηση του ελλείμματος θα ήταν έτοιμο στα τέλη Μαΐου (και αργότερα στο πρώτο δεκαήμερο του Ιουνίου).

Σήμερα, σύμφωνα με δηλώσεις του κυβερνητικού εκπροσώπου, η κυβέρνηση εξετάζει πακέτο μέτρων για εξοικονόμηση 40 εκατ. ευρώ, σε σχέση με «150 με 200 εκατ. ευρώ» που προέβλεπε το πακέτο που αναμενόταν τον Μάιο.

Το μεγαλύτερο ζήτημα που τίθεται, ωστόσο, δεδομένης και της δήλωσης από πλευράς της κυβέρνησης πως το προσχέδιο του προϋπολογισμού θα είναι έτοιμο σε δέκα περίπου ημέρες, είναι η προχειρότητα αλλά και οι βασικές παραδοχές που χαρακτηρίζουν τους προϋπολογισμούς των τελευταίων ετών. Ουσιαστικά, ο ετήσιος προϋπολογισμός της Δημοκρατίας επαληθεύεται σε χαμηλότερο βαθμό από σχεδόν όλες τις άλλες εκτιμήσεις που γίνονται για το έτος.

Υπερβολική αισιοδοξία
Με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία, αυτή η συνεχής και επαναλαμβανόμενη αποτυχία του προϋπολογισμού φαίνεται να οφείλεται σε συγκεκριμένους λόγους:

Πρώτον, οι παραδοχές είναι υπερβολικά αισιόδοξες. Σημειώνεται, για παράδειγμα, πως ο περσινός προϋπολογισμός εκτιμούσε ότι το δημόσιο χρέος θα συγκρατηθεί φέτος στο 66,6% και πως η ανεργία θα είχε περιοριστεί στο 7,5%, δύο εκτιμήσεις που δεν ήταν δυνατόν να επαληθευτούν, όπως ήταν ήδη φανερό από το τέλος του περσινού καλοκαιριού. Ο περσινός προϋπολογισμός προέβλεπε, μάλιστα, και πρωτογενές πλεόνασμα (0,3%).

Παράλογοι υπολογισμοί
Δεύτερον, λανθασμένες φόρμουλες και υπολογισμοί που πολλές φορές είναι παράλογοι. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στην περίπτωση του ΦΠΑ, ο περσινός προϋπολογισμός είχε «πέσει έξω» κατά 20% (361 εκατ. ευρώ), ενώ συνολικά οι έμμεσοι φόροι απέκλιναν από τις εκτιμήσεις κατά 16,5% (490 εκατ. ευρώ). Σε αντίθεση με τους άμεσους φόρους, όπου οι προϋπολογισμοί των τελευταίων ετών αποδεικνύονται υποφερτά ρεαλιστικοί, οι έμμεσοι φόροι (50% των συνολικών εσόδων του κράτους) τείνουν να αποδεικνύονται επανειλημμένα υπεραισιόδοξοι.

Σημειώνεται, επίσης, πως μια σημαντική βασική παραδοχή του κράτους είναι διαχρονικά πως ισχύει ο λόγος 1 προς 1,1 στα έσοδα του κράτους σε σχέση με την εκτίμηση. Δηλαδή, αναμένεται αύξηση 1,1% στα κρατικά έσοδα για κάθε 1% ανάπτυξη στο ΑΕΠ. Ωστόσο, αυτός ο λόγος δεν φαίνεται να ισχύει εδώ και αρκετά χρόνια. Εκ πρώτης όψεως, όμως, ακόμα χρησιμοποιείται.

Προχειρότητα
Τρίτον, υπάρχουν πάμπολλες πρόχειρες και πολλές φορές αντιφατικές εκτιμήσεις, ενώ και τα ποσά που υπολογίζονται είναι συχνά ασύμβατα με τις προβλέψεις για την ίδια την οικονομία. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του ΦΠΑ, το 2011 τα έσοδα ήταν τελικά χαμηλότερα από το αναμενόμενο, κατά 150 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, εκτιμήθηκε, προφανώς με βάση τις ίδιες φόρμουλες, μαζική εκ νέου αύξηση των εσόδων για το 2012.

Σε άλλες περιπτώσεις, παρουσιάζονται εκτιμήσεις που δεν δικαιολογούνται από κινήσεις πολιτικής, προβλέψεις για την οικονομία ή κάποιο άλλο λόγο. Για παράδειγμα, οι εκτιμήσεις για έσοδα από τον εταιρικό φόρο φαίνονταν εξωπραγματικές πέρσι, ενώ σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, κυβερνητικοί παράγοντες σχολίαζαν πως η αύξηση οφείλεται στο τέλος 350 ευρώ που επιβλήθηκε.

Ωστόσο, για να «βγουν τα νούμερα», η κυβέρνηση θα έπρεπε να εισπράξει τα 350 ευρώ από 280 χιλιάδες εταιρείες.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα, η εκτίμηση για έσοδα ύψους 7,5 εκατ. ευρώ από πρόστιμα της Αστυνομίας, μια κατηγορία που για πρώτη φορά βρέθηκε στον προϋπολογισμό φέτος. Περιέργως, ο προϋπολογισμός του 2012 περιλαμβάνει επίσης και συνολική μείωση δαπανών του κράτους κατά 19% από τις αποζημιώσεις και δαπάνες για αγωγές, χωρίς να υπάρχει λόγος να αναμένεται τέτοια μείωση.

Εξίσου περίεργη είναι και η προβλεπόμενη αύξηση των εσόδων από διπλώματα ευρεσιτεχνίας, καθώς και τα αυξημένα έσοδα από φόρους μηχανοκίνητων οχημάτων, παρ’ όλο που η εικόνα της συγκεκριμένης αγοράς είναι μάλλον κατατονική.

Με την κατάσταση των δημοσίων οικονομικών να είναι πλέον οριακή και με την κρίση να έχει πλέον εκδηλωθεί, η ανακοίνωση του προϋπολογισμού μέσα στο επόμενο δεκαπενθήμερο, υπό τα βλέμματα της Τρόικας, θα είναι μια σημαντική εξέλιξη. Το βασικότερο ζητούμενο πλέον είναι η αποφυγή των λαθών που έχουν πλέον καταντήσει «παραδοσιακά» στον προϋπολογισμό. Σε αντίθετη περίπτωση, θα επαναληφθούν τα συνήθη λάθη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s