Σημαντικά τα μηνύματα από τις καταθέσεις

Πολύ άσχημα τα στοιχεία, αφού φεύγουν ξένοι – αποφεύγονται, όμως, τα σενάρια τρόμου προς το παρόν. Το κυριότερο ζητούμενο είναι η ανάκτηση της εμπιστοσύνης

Για τρίτο συνεχόμενο μήνα καταγράφηκε μείωση στις συνολικές καταθέσεις στο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου. Ωστόσο, τα επί μέρους στοιχεία ανά κατηγορία δείχνουν πως προμηνύεται σημαντικό πρόβλημα για το μέλλον του κυπριακού τραπεζικού συστήματος, χωρίς να επαληθεύονται οι χειρότεροι φόβοι που εξέφραζαν το τελευταίο διάστημα οικονομικοί αναλυτές και τραπεζικά στελέχη,. Η ανάκτηση της εμπιστοσύνης θα πρέπει να αποτελέσει τον σημαντικότερο στόχο όλων των εμπλεκομένων, ιδίως μετά από αψυχολόγητες δηλώσεις επισήμων στο εξωτερικό αλλά και σειρά δημοσίων σχολίων.

Οι συνολικές καταθέσεις μειώθηκαν κατά 2,6% από το μέγιστο που καταγράφηκε τον Απρίλιο, αλλά παρατηρείται μερική σταθεροποίηση. Σήμερα οι συνολικές καταθέσεις στο σύστημα κινούνται κοντά στα επίπεδα του περασμένου Μάρτη. Η μείωση στις καταθέσεις είναι αρκετή για να προκαλέσει ανησυχία, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πως η πιστωτική επέκταση συνεχίζεται, γεγονός που ασκεί σημαντικές πιέσεις στη ρευστότητα του συστήματος. 

Φεύγουν ξένοι καταθέτες

Τα στοιχεία που εξέδωσε η Κεντρική Τράπεζα δεν προκαλούν τόσο ανησυχία για τα συνολικά καθαρά ποσά των καταθέσεων που καταγράφονται, αλλά κυρίως λόγω των επί μέρους στοιχείων. Το σοβαρότερο ζήτημα που τίθεται, είναι πως τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις από τρίτες χώρες (εκτός Ευρωζώνης) συνεχίζουν την έξοδό τους από τα κυπριακά τραπεζικά ιδρύματα με ταχείς ρυθμούς.

Οι επιχειρήσεις από τρίτες χώρες «σήκωσαν» συνολικά 113,1 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο, ανεβάζοντας τις συνολικές καθαρές αναλήψεις των τελευταίων τριών μηνών, στα 949 εκατ. ευρώ. Η έξοδος αυτή κεφαλαίων σηματοδοτεί την απαρχή πολλών προβλημάτων, αφού πέρα από την απώλεια καταθέσεων, πιθανότατα θα μεταφραστεί και σε απώλεια παράπλευρων οφελών όπως επενδύσεις και άλλη οικονομική δραστηριότητα ξένων στην Κύπρο. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως μέρος της εξόδου αφορά σε ποσά που είναι «σταθμευμένα» στην Κύπρο για δραστηριότητες στο εξωτερικό, όπως φαίνεται και από τη διακύμανση των καταθέσεων σε δολάρια.

Η έξοδος των τελευταίων τριών μηνών είναι τόσο μεγάλη, που αντισταθμίζει την κάθοδο καταθέσεων από τον Ιανουάριο και μετά. Συνολικά, οι καθαρές καταθέσεις επιχειρήσεων από τρίτες χώρες έκλεισαν τον Ιούλιο στο πενιχρό ποσό των 13,5 εκατ. ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, όμως, το γεγονός ότι για τρίτο συνεχόμενο μήνα οι επιχειρήσεις από τρίτες χώρες συνεχίζουν να καταγράφουν σημαντική μείωση που προσεγγίζει, συνολικά το 1 δισ. ευρώ, πρέπει να οδηγήσει σε επαγρύπνηση τους εμπλεκόμενους.

Όσον αφορά στα ξένα νοικοκυριά και ιδιώτες, κι εκεί η εικόνα είναι καλύτερη από το «σενάριο τρόμου», αλλά παρόλα αυτά παραμένει πολύ ανησυχητική. Τα νοικοκυριά από τρίτες χώρες (όπως και στις επιχειρήσεις, αφορά κυρίως ρωσικά κεφάλαια) καταγράφουν μεγάλη μείωση. Συγκεκριμένα, τον Ιούλιο το τραπεζικό μας σύστημα έχασε 111,4 εκατ. ευρώ από ιδιώτες, ενώ τους τελευταίους δύο μήνες οι συνολικές καθαρές αναλήψεις έφτασαν τα 244,5 εκατ. ευρώ. Η έξοδος αυτή φαίνεται πως αντικατοπτρίζει τη φυγή ξένων μεγάλων ιδιωτών από τη Κύπρο, με όλα όσα αυτό μπορεί να συνεπάγεται. 

Πρόβλημα οι κύπριοι

Εν τω μεταξύ, και άσχετα με την εικόνα που σχηματίζεται από τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες από τρίτες χώρες, η χειρότερη εικόνα αφορά στους μόνιμους κατοίκους Κύπρου. Ιδίως όσον αφορά στις επιχειρήσεις, η εικόνα είναι πραγματικά τραγική.

Το Ιούλιο οι κυπριακές επιχειρήσεις αφαίρεσαν από το τραπεζικό σύστημα 46,1 εκατ. ευρώ. Αν και το ποσό φαίνεται μικρό, αποτελεί συνέχεια μιας τρομακτικής τάσης που άρχισε από τα τέλη του 2011: Οι κυπριακές επιχειρήσεις μειώνουν με συνεχείς ρυθμούς τις καταθέσεις τους, καταδεικνύοντας έτσι το μέγεθος του προβλήματος που υπάρχει. Προμηνύεται έτσι νέο κύμα απολύσεων στον ιδιωτικό τομέα, νέες μειώσεις μισθών και κερδών αλλά και νέα λουκέτα στην οικονομία.

Συνολικά, από την αρχή του έτους, οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν μειώσει τις καθαρές τους καταθέσεις κατά 1,13 δισ. ευρώ, ενώ καταγράφεται μείωση σχεδόν 12,2% τους τελευταίους 12 μήνες.

Όσον αφορά στα νοικοκυριά, τα οποία κατέγραφαν αυξημένες καταθέσεις τους τελευταίους τέσσερις μήνες, τον Ιούλιο καταγράφηκε μαζική έξοδος χρημάτων από το τραπεζικό σύστημα, με καθαρές αναλήψεις που φτάνουν τα 43,9 εκατ. ευρώ.

Όπως έχει κατά κόρον σημειωθεί, η αύξηση καταθέσεων από τα νοικοκυριά είναι φυσιολογική σε περιόδους κρίσης, καθώς μειώνεται η κατανάλωση και αυξάνονται οι αποταμιεύσεις ως αντιστάθμισμα των εκτιμήσεων για επιδείνωση των προβλημάτων και αυξημένων δυσκολιών. Έτσι, τα νοικοκυριά έχουν την τάση να δημιουργούν «μαξιλαράκι» αποταμιεύσεων, όταν αναμένουν πως η οικονομία μπαίνει σε περίοδο αυξημένων δυσκολιών με άνοδο της ανεργίας και μείωση των εισοδημάτων.

Δεν είναι απολύτως ξεκάθαρο γιατί τα νοικοκυριά-μόνιμοι κάτοικοι Κύπρου έχουν αλλάξει τη στρατηγική τους τον Ιούλιο. Ίσως η μείωση της αξίας των στοιχείων ενεργητικού των νοικοκυριών (μετοχές, αξίες, ακίνητα, μισθοί κ.λπ.) να επηρέασαν, ανεβάζοντας τις ανάγκες για δαπάνες. Μπορεί, ακόμα, εν όψει καλοκαιρινών διακοπών αρκετά νοικοκυριά να χρησιμοποίησαν αποταμιεύσεις για να μη μείνουν χωρίς διακοπές. Αυτή η εκτίμηση, όμως, θα πρέπει να διασταυρωθεί με τα στοιχεία που αφορούν στην τουριστική «δράση» των Κυπρίων, τα οποία δεν είναι ακόμα διαθέσιμα. Πάντως, η μείωση των αποταμιεύσεων εν μέσω κρίσης, αλλά και η αλλαγή της στάσης των νοικοκυριών, αξίζουν περεταίρω ανάλυσης. Συνολικά οι κάτοικοι Κύπρου μείωσαν τις καταθέσεις τους κατά 90,4 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο.

Από την Ευρωζώνη

Εν τω μεταξύ, παρόμοιες είναι και οι τάσεις που παρατηρούνται από τη συμπεριφορά των καταθετών από την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Όπως και οι μόνιμοι κάτοικοι Κύπρου, τα νοικοκυριά από την υπόλοιπη Ευρωζώνη προχώρησαν σε αναλήψεις μετά από μήνες αύξησης των καταθέσεων.

Συγκεκριμένα, έγιναν αναλήψεις ύψους 239,1 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο, μετά από έξι συνεχόμενους μήνες. Συνολικά ( αν υπολογιστούν και οι αυξήσεις στις καταθέσεις τους περασμένους μήνες), το τελευταίο εξάμηνο τα νοικοκυριά της Ευρωζώνης αφαίρεσαν 157,9 εκατ. ευρώ από το τραπεζικό σύστημα.

Θετική –έστω και οριακά– είναι η εικόνα των επιχειρήσεων από την υπόλοιπη Ευρωζώνη, με αύξηση των καταθέσεών τους κατά 75,6 εκατ. ευρώ τον Ιούλιο. Συνολικά, και παρά μια σημαντική μείωση των καταθέσεων τον Ιούνιο, οι επιχειρήσεις από την υπόλοιπη Ευρωζώνη αύξησαν τις καταθέσεις τους στην Κύπρο κατά 126,5 εκατ. ευρώ τους τελευταίους τέσσερις μήνες. Όπως φαίνεται και από τους απόλυτους αριθμούς, όμως, η συγκεκριμένη κατηγορία είναι αρκετά μικρή, σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του τραπεζικού συστήματος.

Φως στην άκρη του τούνελ

Παρά τις μεγάλες μειώσεις σε σχεδόν όλες τις κατηγορίες καταθέσεων, οι συνολικές καταθέσεις μειώθηκαν κατά ένα σχετικά χαμηλό ποσό, των 206,8 εκατ. ευρώ. Αν και ουσιαστικό, από μόνο του, το ύψος μείωσης των καταθέσεων δεν αρκεί για να προκαλέσει ανησυχία.

Ο λόγος που η μείωση έχει συγκρατηθεί, φαίνεται πως είναι οι καταθέσεις των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων από τρίτες χώρες εκτός Ευρωζώνης. Με συνολικές υφιστάμενες καταθέσεις ύψους 4,3 δισ. ευρώ τον Ιούλιο, τα ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν αυξήσει τις καταθέσεις τους στην Κύπρο κατά 53% του τελευταίους 12 μήνες. Οι καταθέσεις αυτές συνεχίζουν να δείχνουν υψηλές διακυμάνσεις, αλλά η τάση τον τελευταίο χρόνο είναι σαφώς αυξητική. Οι λόγοι που οδηγούν σε αυτή την αύξηση, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς την κατάσταση που επικρατεί διεθνώς στο τραπεζικό σύστημα και τη διατραπεζική αγορά, δεν είναι ξεκάθαρη. Επιπλέον, σημειώνεται πως υπάρχουν και κάποιες ασάφειες στα στοιχεία, αφού τα συνολικά ποσά υφιστάμενων καταθέσεων δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως να συνάδουν με τις συναλλαγές ανά μήνα και τον ετήσιο ρυθμό αύξησης.

Ένα άλλο σημείο, που φαίνεται να συνδέεται με τις καταθέσεις των ΧΠΙ από τρίτες χώρες είναι και η διακύμανση των καταθέσεων σε ξένο νόμισμα και ιδίως σε δολάρια Αμερικής. Όπως έγραψε η «Κ» τον περασμένο μήνα, η μαζική έξοδος δολαρίων από την Κύπρο που καταγράφηκε τον Ιούνιο, δεν μπορούσε να ερμηνευτεί απαραίτητα ως μαζική έξοδος ξένων επενδυτών. Κι αυτό, διότι ο Ιούνιος καταγράφει διαχρονικά υψηλές διακυμάνσεις στις καταθέσεις σε δολάρια, λόγω του ότι πολλές ξένες επιχειρήσεις χρησιμοποιούν την Κύπρο ως «σταθμό» για χρήματα που χρησιμοποιούν για πληρωμές στο εξωτερικό. Τον Ιούλιο δεν συνεχίστηκε η δραματική μείωση των καταθέσεων σε δολάρια που είδαμε τον Ιούνιο. Αντίθετα, παρατηρείται μια σταθεροποίηση, με μια μικρή αύξηση, η οποία συνάδει με τις διαχρονικές τάσεις των καταθέσεων σε δολάρια. Έτσι, είναι ακόμα νωρίς για πλήρη ερμηνεία των τάσεων στις καταθέσεις δολαρίων, αφού αυτές δεν θα διαφανούν πριν από το τέλος του έτους.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s