Σε πλήρη σύγχυση μέτρα και Μνημόνιο

Κατά 1 δισ. ευρώ θα μειωθεί η δημοσιονομική τρύπα, βάσει υπολογισμών του Υπουργείου Οικονομικών- Ο προϋπολογισμός θα παρουσιαστεί στο Υπουργικό πριν συμφωνηθούν τα μέτρα με την Τρόικα

Στους σχεδιασμούς του Υπουργείου Οικονομικών, περιλαμβάνεται μείωση μισθών στο Δημόσιο κατά 5% με 10%, χωρίς να υπολογίζονται οι άλλες περικοπές στις δαπάνες προσωπικού (ΑΤΑ, επιδόματα, συντάξεις κτλ). Η μείωση αυτή θα επηρεάσει και τις συντάξεις, τουλάχιστον τις υψηλότερες  

Ως κρίσιμες κρίνονται οι επόμενες δύο εβδομάδες για την πορεία των δημοσίων οικονομικών. Κι αυτό διότι στο επόμενο διάστημα, πέρα από τη συμφωνία για την ημερομηνία καθόδου της Τρόικας –η οποία θα ξεκαθαρίσει στις 17 του μηνός– θα προκύψουν και άλλες εξελίξεις σχετικά με τα δημόσια οικονομικά. Πρώτο, το Υπουργείο Οικονομικών θα ξεκαθαρίσει πλήρως τις προθέσεις του σχετικά με τις αντιπροτάσεις που καταθέτει στην Τρόικα σχετικά με τα μέτρα προσαρμογής των δημόσιων οικονομικών. Δεύτερο, θα ξεκαθαρίσει, ταυτόχρονα, και το πακέτο δημοσιονομικής εξυγίανσης, το οποίο βρίσκεται ήδη εκτός χρονοδιαγράμματος κατά ένα τρίμηνο. Τρίτο, το Υπουργείο Οικονομικών θα παρουσιάσει στο Υπουργικό τον προϋπολογισμό του 2013, στις 13 Σεπτεμβρίου. Ταυτόχρονα, μέρος του «ομιχλώδους τοπίου» που σκεπάζει σήμερα το θέμα του ρωσικού δανείου, αναμένεται να καθαρίσει. 

Αντιπροτάσεις 1 δισ. ευρώ

Όσον αφορά στις αντιπροτάσεις του Υπουργείου Οικονομικών στις θέσεις της Τρόικας, αυτές διατηρούν το ύψος των εξοικονομήσεων που Κομισιόν, ΔΝΤ και ΕΚΤ κρίνουν ως απαραίτητες. Πρόκειται για μια προσαρμογή της τάξης του 1 δισ. ευρώ για τα επόμενα χρόνια, στόχος της οποίας θα είναι η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους της Δημοκρατίας.

Οι εξοικονομήσεις αυτές, σύμφωνα με τις αρχικές αντιπροτάσεις που υπέβαλε το Υπουργείο Οικονομικών στην Τρόικα, θα προέλθουν από σειρά κινήσεων. Στους σχεδιασμούς του Υπουργείου Οικονομικών, περιλαμβάνεται μείωση μισθών στο Δημόσιο κατά 5%. Η μείωση αυτή θα επηρεάσει και τις συντάξεις, τουλάχιστον τις υψηλότερες. Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Οικονομικών προσανατολίζεται προς την επέκταση των ήδη ισχυουσών παγοποιήσεων σε αυξήσεις, προσαυξήσεις και ΑΤΑ, οι οποίες θα επεκταθούν «για αρκετά ακόμα χρόνια», σύμφωνα με σχετική πληροφόρηση.

Την ίδια στιγμή, θα μειωθούν και πολλές επιδοτήσεις που σήμερα δίνονται, τόσο όσον αφορά σε στεγαστικές κοινωνικές δαπάνες, όσο και όσον αφορά σε επιδόματα προσφύγων και άλλων ξεχωριστών κατηγοριών. Η κίνηση αυτή, πάντως, εμπίπτει στο πλαίσιο της λογικής της εισαγωγής εισοδηματικών κριτηρίων στις κοινωνικές παροχές.

Μόνοι τους μάχονται στο Υπ. ΟΙκονομικών…

Σημειώνεται πως στόχος της κυβέρνησης ήταν, σύμφωνα με σχετικές δηλώσεις, η μείωση των κοινωνικών παροχών κατά 200 εκατ. ευρώ, ένας στόχος που είχε δηλωθεί ρητά από το 2010, όταν ετοιμαζόταν ο προϋπολογισμός του 2011, αλλά αυτό δεν έγινε ποτέ –με ευθύνη, μερικώς– και της Βουλής και των κομμάτων εκτός της κυβέρνησης.

Μια τέτοια μείωση, την οποία κυβερνητικοί κύκλοι σχολιάζουν ως «κοινωνικά δίκαιη», αλλά είναι ταυτόχρονα και ιδιαίτερα καθυστερημένη από τότε που έγιναν οι πρώτες εξαγγελίες, το κράτος θα εξοικονομήσει περίπου τα μισά από τα συνολικά ποσά που χρειάζεται μέχρι το τέλος του Μνημονίου.

Σε συνδυασμό με τον περιορισμό λειτουργικών δαπανών, αλλά και ορισμένων κατηγοριών που θεωρούνται μεν «αναπτυξιακές» αλλά δεν είναι (όπως τα κονδύλια των κρατικών πανεπιστημίων), θα μπορεί η κυβέρνηση να έρθει ακόμα πιο κοντά στον τελικό της στόχο.

Επιπλέον, οι προαναφερθείσες περικοπές στο κρατικό μισθολόγιο, λογικά θα περιλαμβάνουν και κάποια από τα στοιχεία που έχουν ήδη συζητηθεί δημοσίως. Κυβερνητικές πηγές τονίζουν πως «δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση» σχετικά με την περικοπή ή φορολόγηση του εφάπαξ και τη μείωση ή κατάργηση του 13ου μισθού. Ωστόσο, κρίνεται πως κάποια κίνηση –ιδίως στον 13ο μισθό– είναι απαραίτητη και δεν μπορεί να αποφευχθεί, αφού εκτός από αυξημένες δαπάνες, προκαλεί και σοβαρές στρεβλώσεις στην αποταμίευση και το εμπορικό ισοζύγιο. Ενδεχομένως, η θέση της κυβέρνησης πως τίποτε δεν έχει αποφασιστεί, να αποσκοπεί στην αποφυγή, από τώρα, έντονων αντιδράσεων.

 

Πακέτο μέτρων

Εν τω μεταξύ, το πακέτο δημοσιονομικής εξυγίανσης το οποίο είχε αρχικά προγραμματιστεί για τα τέλη Μαΐου αλλά ακόμα δεν έχει παρουσιαστεί, έχει ως στόχο τη μείωση του ελλείμματος για το 2012 κατά 1 εκατ. μονάδα. Παρά την αύξηση του προβλεπόμενου ελλείμματος για το έτος, από 3,5% σε 4,5% πριν από τη λήψη μέτρων, το πακέτο έχει παραμείνει το ίδιο. Έτσι, η Κυπριακή Δημοκρατία προσδοκά με τη λήψη μέτρων θα περιορίσει το ύψος του ελλείμματος στο 3,5%, όσο δηλαδή υπολόγιζε πως θα ήταν χωρίς τα μέτρα.

Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί πως αρχικά τα μέτρα εξυγίανσης είχαν προγραμματιστεί για παρουσίαση στα τέλη του Μάη και εφαρμογή από τον Ιούλη. Αυτό θα έδινε στις περικοπές και τις αυξήσεις εσόδων (φόροι κ.λπ.) περίπου πέντε μήνες για να έχουν επίδραση και να επιφέρουν το αποτέλεσμα του 1%.

Από τη στιγμή, όμως, που το πακέτο θα έχει μπροστά του στην καλύτερη περίπτωση μόλις τρεις μήνες εφαρμογής, δεν είναι δυνατόν να «προλάβει» να έχει την ίδια επίδραση, εκτός κι αν το περιεχόμενό του (φόροι, περικοπές κ.ά.) ενισχυθεί. Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει, γι’ αυτό δεν αναμένεται πως ο στόχος θα είναι επιτυχής.

 

 

Προϋπολογισμός

Ίσως το μεγαλύτερο από τα ερωτήματα που εγείρονται για το επόμενο διάστημα, είναι ο προϋπολογισμός του 2013. Σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών, Βάσου Σιαρλή, ο προϋπολογισμός θα παρουσιαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο στις 13 του μηνός – την ερχόμενη Πέμπτη. Μέχρι τότε, όμως, δεν θα έχουν συμφωνηθεί τα μέτρα που θα προκύψουν από τις συζητήσεις με την Τρόικα, η οποία δεν θα έχει καν ημερομηνία καθόδου στις 13. Πάντως, οι πληροφορίες για αντιδράσεις από συγκεκριμένα μέλη της Τρόικας λόγω της καθυστέρησης που παρατηρείται στη στάση της κυβέρνησης, δεν βαραίνουν, σύμφωνα με πληροφόρηση το ίδιο το Υπουργείο Οικονομικών, αλλά ανώτερα στρώματα της κυβέρνησης. Η απόκλιση στις θέσεις των δύο μερών, όμως, είναι ταυτόχρονα απόλυτα εμφανείς, αν κρίνει κανείς από σχόλια στελεχών της κυβέρνησης και της Κομισιόν σε ιδιωτικές συζητήσεις.

Σε κάθε περίπτωση, ο προϋπολογισμός πρέπει να αναμένεται πως θα είναι ιδιαίτερα λιτός. Σύμφωνα με δηλώσεις του υπουργού Οικονομικών, η ύφεση το 2013 θα είναι βαθύτερη από φέτος, που αναμένεται να κλείσει στο 1% με 1,5%. Την ίδια ώρα, όμως, ο κ. Σιαρλή διατηρεί τον δημοσιονομικό στόχο του 2% για το έλλειμμα.

Για να ευσταθεί κάτι τέτοιο, είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν στον προϋπολογισμό μεγάλες περικοπές στις δαπάνες του κράτους, σε βαθμό μάλιστα που δεν έχουμε δει τις τελευταίες δεκαετίες στην Κύπρο.

Πρέπει, όμως, να σημειωθεί πως τα τελευταία χρόνια οι προϋπολογισμοί του κράτους περιλαμβάνουν και σημαντικές αυξήσεις στα έσοδα, με μια σειρά από προβλέψεις μερικές από τις οποίες παρουσιάστηκαν από την «Κ» την περασμένη εβδομάδα. Στον προϋπολογισμό του 2012, για παράδειγμα, αυτές περιλαμβάνουν αύξηση στα έσοδα από τις εγγραφές αυτοκινήτων, παρά το γεγονός ότι όλες οι προβλέψεις ήθελαν συρρίκνωση της αγοράς.

Όπως έγινε και στον προϋπολογισμό του 2012, αυτές οι προβλέψεις είναι συνήθως εξωπραγματικές και παράλογες, όπως την εκτίμηση που θέλει τα έσοδα από τον ΦΠΑ να αυξάνονται κατά 10,8% παρά την οριακή μόλις αύξηση που σημειώθηκε τους τελευταίους 19 μήνες. Σε γενικές γραμμές, τα τελευταία χρόνια αυξάνονται υπεραισιόδοξα οι εκτιμήσεις για έσοδα, με σκοπό τη συγκράτηση των ελλειμμάτων στον προϋπολογισμό, θέτοντας έτσι τον προϋπολογισμό εκτός πραγματικότητας.

Γι’ αυτό και αναμένεται με ενδιαφέρον ο σχετικός νόμος. Εάν και πάλι η βάση των προβλέψεων είναι η αύξηση των εσόδων (και δη των έμμεσων φόρων που είναι το 50% των εσόδων του κράτους), θα μπορούμε να μιλάμε για ένα προϋπολογισμό που είναι εκτός πραγματικότητας πριν καν ψηφιστεί.

Σημειώνεται πως ο λόγος για τον οποίο η Τρόικα –και τα τρία της μέρη, Κομισιόν, ΔΝΤ και ΕΚΤ– θεωρεί πως είναι προτιμότερη η μείωση των δαπανών παρά η αύξηση των εσόδων είναι τριπλός: Πρώτο, η μείωση των δαπανών είναι αξιόπιστη, ενώ η αύξηση των εσόδων τείνει να μην υλοποιείται. Δεύτερο, η μείωση των δαπανών μειώνει την αραίωση (crowding out) που συμπιέζει τη ρευστότητα και αυξάνει τα επιτόκια, όταν ένα κράτος δέχεται πιέσεις στη φερεγγυότητά του. Τέλος, με τη μείωση των δαπανών εξασφαλίζεται αύξηση της παραγωγικότητας στο Δημόσιο, με τη μείωση του «λίπους» (σπατάλης) η οποία μεταφράζεται σε περισσότερες αναπτυξιακές ανάσες για την οικονομία.

Βασικό ερώτημα, ωστόσο, παραμένει το κατά πόσον θα συμπεριληφθούν στον προϋπολογισμό του 2013 μειώσεις στις δαπάνες ή εάν ο προϋπολογισμός θα βασιστεί και πάλι σε παράλογες εκτιμήσεις για αύξηση των εσόδων του κράτους. Την ίδια ώρα, χρειάζεται να δοθεί και κάποια διευκρίνηση σχετικά με το πώς ολοκληρώνεται ο προϋπολογισμός, από τη στιγμή που τα μέτρα του Μνημονίου κάθε άλλο παρά έχουν συμφωνηθεί.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s