Γιατί δεν είμαστε Ισλανδία (και δεν μπορούμε χωρίς ευρώ)

Την ώρα που ορισμένοι θέτουν επί τάπητος το ερώτημα κατά πόσον η Κύπρος θα πρέπει να φύγει από το ευρώ, πολλοί είναι αυτοί που φέρνουν το παράδειγμα της Ισλανδίας ως αποδεικτικό στοιχείο πως μια χώρα σε διπλή κρίση (τραπεζική και δημοσιονομική) μπορεί να επιβιώσει «μια χαρά» χωρίς να βρίσκεται στο ευρώ. Ωστόσο, οι διαφορές της Κύπρου με την Ισλανδία είναι ουσιαστικές και θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη:

Άλλο τουρμπίνες μαζούτ, κι άλλο απεριόριστη ενέργεια…

1. Σταθερό κόστος ενέργειας
Μια βασική διαφορά είναι πως η Ισλανδία δεν έχει μεγάλη εξάρτηση από την εισαγωγή καυσίμων και ενέργειας. Το 100% του ηλεκτρισμού προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ οι συνολικές ανάγκες ενέργειας ικανοποιούνται κατά 85% από ανανεώσιμες πηγές. Ταυτόχρονα, έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και η χρήση υδρογόνου για πολλούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης στην αλιεία.
Σε αντίθεση με την Κύπρο, η οποία εξαρτάται από την εισαγωγή καυσίμων σχεδόν αποκλειστικά, η Ισλανδία δεν βίωσε σημαντική αύξηση στις τιμές ενέργειας λόγω της υποτίμησης. Έτσι, οι πληθωριστικές πιέσεις από την ενέργεια –έναν σημαντικό πόρο παραγωγής και ένα σημαντικό μέρος της κατανάλωσης– δεν ήταν μεγάλες. Τα κόστη παραγωγής διατηρήθηκαν σε σχετικά υποφερτά επίπεδα, γεγονός που «περιόρισε» τον πληθωρισμό στο 12,4% το 2008, ενώ σήμερα βρίσκεται «μόλις» στο 6,8%. Στην Κύπρο, τόσο το κόστος καυσίμων, όσο και το κόστος ηλεκτρισμού, θα πρέπει να αναμένεται πως θα αυξηθούν κατακόρυφα στην περίπτωση μιας βαθιάς υποτίμησης, με αποτέλεσμα να επηρεαστούν όλες οι τιμές στην αγορά και να εκτοξευτεί ο πληθωρισμός.

2. Όφελος στις εξαγωγές
Ένα δεύτερο σημείο αφορά στο είδος των εξαγωγών της Ισλανδίας. Η αλιεία δεν έχει υψηλά λειτουργικά κόστη σε σύγκριση με τις βιομηχανίες της Κύπρου. Έτσι, ενώ τα κόστη παραγωγής αυξήθηκαν, η αύξηση ήταν πολύ χαμηλότερη από εκείνη που θα πρέπει να αναμένεται στην περίπτωση της Κύπρου.
Επιπλέον, οι τιμές του μπακαλιάρου, που αποτελεί το 60% των εξαγωγών της χώρας (12% του ΑΕΠ), καταγράφονται σε ξένο νόμισμα, με αποτέλεσμα να υπάρχει κάποια «ασπίδα», αφού οι αλιείς πληρώνονταν σε κορώνες ανάλογα και με την ισοτιμία.
Όσον αφορά στη μεταποίηση, η Ισλανδία έχει ελκύσει ξένες επιχειρήσεις, των οποίων η παραγωγή έχει πολύ μεγάλη ένταση στη χρήση ενέργειας. Έτσι, ο βασικότερος συντελεστής παραγωγής (ενέργεια) δεν κατέγραψε πληθωριστικές τάσεις (αφού ο ηλεκτρισμός δεν απαιτεί εισαγωγή καυσίμων με αυξημένες τιμές λόγω της υποτίμησης), με αποτέλεσμα η χώρα να γίνει πιο ανταγωνιστική.

3. Φυσικός πλούτος
Εκτός από τη γεωθερμική και την υδροηλεκτρική ενέργεια, η Ισλανδία έχει και φυσικό πλούτο, του οποίου οι εξαγωγές δεν επηρεάστηκαν, με αποτέλεσμα να διατηρηθεί η κερδοφορία των επιχειρήσεων.
Μια από τις βασικές εξαγωγές της χώρας είναι το αλουμίνιο, του οποίου η τιμή διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια της κρίσης. Μάλιστα, από το 2009 μέχρι τα μέσα του 2011, στις διεθνείς αγορές το αλουμίνιο κατέγραψε αύξηση τιμών κατά 44,6%. Παρόμοια είναι και η πορεία του σιδηροπυρίτη, που επίσης εξάγει η χώρα.
Αυτές οι αυξήσεις τιμών, με σταθερή ζήτηση, έχουν ενισχύσει την ισλανδική οικονομία στη χειρότερή της φάση, κάτι που δεν πρέπει να αναμένεται στην περίπτωση της Κύπρου.

4. Πρόσβαση σε στήριξη
Παρά την καλή τύχη της Ισλανδίας (αλιεία, φυσικός πλούτος, φθηνή ενέργεια κτλ.), είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί πως όλα αυτά δεν ήταν αρκετά για να σωθεί η οικονομία της χώρας. Η Ισλανδία πήρε μεγάλη στήριξη που προσεγγίζει πλέον τα 7 δισ. ευρώ – ένα μεγάλο ποσό για μια οικονομία των 300 χιλιάδων ατόμων, έστω κι αν το τραπεζικό της σύστημα ήταν υδροκέφαλο όπως το κυπριακό. Από αυτή τη στήριξη, τα 2,5 δισ. ευρώ (από τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Δανία και τη Νορβηγία) αφορούσαν σε στήριξη της κορώνας, η οποία ωστόσο έχασε περισσότερη από τη μισή της αξία σε λιγότερο από ένα χρόνο.
Το μάθημα εδώ είναι πως, εάν η Κύπρος μεταπηδήσει στη λίρα, θα χρειαστεί εξωτερική ενίσχυση για να βάλει κάποιο φρένο στην υποτίμηση και τον πληθωρισμό. Η λήψη αυτής της στήριξης σίγουρα θα συνεπάγεται και τη λήψη ουσιαστικών μέτρων, μεταξύ των οποίων θα είναι και η επιβολή περιορισμών στο συνάλλαγμα, όπως έγινε και στην Ισλανδία. Έτσι, η στροφή στη λίρα με στόχο να αποφύγουμε τα μέτρα, θα καταστήσει απαραίτητα τα… μέτρα.

5. Δεν απέφυγε «μνημόνιο»
Η διόρθωση της Ισλανδίας μπορεί να ήταν μεν επιτυχής, αλλά δεν ήταν καθόλου ανώδυνη. Η χώρα αύξησε τα κρατικά της έσοδα μέσα από την αύξηση των φόρων κατά 45%. Ταυτόχρονα, το κράτος μείωσε τις δαπάνες του κατά 55%, γεγονός που μεταφράστηκε σε ουσιαστικές πιέσεις για τα νοικοκυριά. Η εκτίμηση του ΔΝΤ έλεγε πως η επιτυχία βασίστηκε σε τρεις άξονες: στην πρόσβαση σε ξένη βοήθεια (κεφάλαια) όσο και όταν χρειάστηκε, σε ένα «ξεκάθαρο και πειθαρχημένο πρόγραμμα» δημοσιονομικής περισυλλογής και τέλος στη «δημοσιονομική πειθαρχία». Κι αυτά, για μια χώρα της οποίας το τραπεζικό πρόβλημα ήταν παρόμοιο με το δικό μας.
Έτσι, η όποια σύγκριση θα πρέπει να γίνεται με (περισσότερη) προσοχή, αφού η Ισλανδία δεν αποτελεί απλώς μια χώρα που τα κατάφερε μια χαρά χωρίς να είναι στο ευρώ. Μάλιστα, η αναπτυξιακή πολιτική της χώρας εστιάστηκε στην εξυγίανση και όχι στη δαπάνη χρημάτων.

2 thoughts on “Γιατί δεν είμαστε Ισλανδία (και δεν μπορούμε χωρίς ευρώ)

  1. Επίσης, η Ισλανδία είναι χώρα εξαγωγική και με εξαίρεση τις επιλογές των τραπεζιτών της δεν είχε στραφεί σε ευκαιριακή ανάπτυξη ώστε να αντιμετωπίσει ποτέ τέτοιου είδους κατά τα άλλα ανύπαρκτα διλήμματα που θέτουμε εμείς στους εαυτούς μας…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s