Θυμίζουν Ελλάδα οι αντιπροτάσεις

Στη λογική που ακολούθησε και η ελληνική κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις της με την Τρόικα έχει μπει και η Κύπρος. Οι αντιπροτάσεις της κυβέρνησης, οι οποίες εστιάζονται στην αύξηση εσόδων παρά στη μείωση δαπανών, δημιουργούν πολλαπλά ερωτηματικά, αφού εάν το Μνημόνιο ήταν δυνατόν να υιοθετηθεί όπως εισηγείται η κυβέρνηση, η υλοποίησή του θα οδηγούσε με βεβαιότητα σε δεύτερο Μνημόνιο.

Πάντως, όσον αφορά στις τράπεζες, η κυβέρνηση θα σχολιάσει συγκεκριμένα σημεία μόνο, στα οποία δεν πρέπει να αναμένονται έντονες αντιδράσεις από τα κόμματα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η κυβέρνηση επιθυμεί να προστατέψει την ιδιοκατοίκηση από τους όρους ταχύτερης εκποίησης περιουσιών που εισηγείται η Τρόικα. Θα επιμείνει επίσης πως είναι υπερβολική και αντιπαραγωγική η αύξηση του ορίου για τα Βασικά Ίδια Κεφάλαια (Core Trier I) στο 10%, ενώ διαφωνία υπάρχει και στην εκτίμηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Όσον αφορά στην εποπτεία των Συνεργατικών, «μελετώνται πολλά μοντέλα από το εξωτερικό» για να ετοιμαστούν οι αντιπροτάσεις της κυβέρνησης.

Καλώς μας την

Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί πως, με την επόμενη συνάντηση των πολιτικών αρχηγών να έχει οριστεί για τις 15 του μηνός, η πίεση του χρόνου για συμφωνία με την Τρόικα είναι πλέον αφόρητη.

Τα έσοδα

Οι αντιπροτάσεις της κυβέρνησης καθοδηγούνται από τη φιλοσοφία πως είναι προτιμότερο να αυξηθούν τα έσοδα του κράτους παρά να μειωθούν οι δαπάνες του. Γι’ αυτό και ο λόγος εσόδων προς μειώσεις είναι περίπου 1:1, αντί του 1:4 που εισηγείται η Τρόικα, το οποίο θεωρείται και ως η «ορθόδοξη» προσέγγιση.

Τα προβλήματα, όμως, με πακέτα που εστιάζονται στην αύξηση των εσόδων, είναι πολλά, σε σημείο μάλιστα που σε περίπτωση που «περάσει» η θέση της κυβέρνησης, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ένα δεύτερο Μνημόνιο στο μέλλον.

Πρώτο, η εμπειρία δείχνει πως δεν μπορεί μια κυβέρνηση να εξαρτηθεί από την αύξηση εσόδων. Ιδίως κατά τη διάρκεια μιας ύφεσης, οι εκτιμήσεις για την πορεία των εισπράξεων είναι πάντοτε αναξιόπιστες.

Στην περίπτωση της Κύπρου, μάλιστα, αποτελεί «παράδοση» πλέον να πέφτουν έξω οι υπολογισμοί για τα έσοδα του κράτους, ορισμένες φορές περισσότερο και από 30%.

Στην περίπτωση των αντιπροτάσεων της κυβέρνησης, η εικόνα είναι ακόμα χειρότερη από ό,τι έχει ήδη δείξει η εμπειρία σε άλλες χώρες. Πέρα από τον αυξημένο πολλαπλασιαστή που παρατηρείται στην Κύπρο, επιπλέον πρέπει να σημειωθεί πως τα έσοδα που καταγράφονται στις προτάσεις της κυβέρνησης είναι αρκετές φορές εντελώς εξωπραγματικά.

Οι εκτιμήσεις που γίνονται, πολλές φορές μάλιστα είναι παντελώς αντίθετες με την πορεία της οικονομίας αλλά και με τις λεγόμενες «ειδικές συνθήκες» στην Κύπρο. Ως πρώτο παράδειγμα, η αύξηση στα είδη καπνού και αλκοόλ, μεταφράζεται άμεσα στην περίπτωση της Κύπρου σε αύξηση του λαθρεμπορίου, ιδίως από τα Κατεχόμενα. Ελλείψει ειδικών και σοβαρών μέτρων για την πάταξη του φαινομένου (τα οποία μέτρα δεν είναι στα σκαριά), δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη η εκτίμηση πως η αύξηση αυτή θα μεταφραστεί σε νέα έσοδα της τάξης των 251 εκατ. ευρώ ώς το 2016. Σε κάθε περίπτωση, η εκτίμηση για αύξηση των εσόδων κατά 11 εκατ. εντός του 2012 δεν μπορεί να κριθεί ως ρεαλιστική.

Έτσι, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως ο λόγος 1:1 που εμφανίζεται στις προτάσεις της κυβέρνησης θα προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Τρόικα. Εκτός από το γεγονός ότι οι εκτιμήσεις για τα έσοδα είναι εκ φύσεως πολύ λιγότερο αξιόπιστες από τις όποιες προβλεπόμενες περικοπές στις δαπάνες, στην περίπτωση της Κύπρου αυτό το πρόβλημα εντείνεται ακόμα παραπάνω.

Δεύτερο, η έμφαση στην αύξηση των εσόδων ενισχύει τις υφεσιακές τάσεις πολύ περισσότερο απότη μείωση των δαπανών. Οι κρατικές δαπάνες προέρχονται από χρήματα τα οποία το κράτος εισπράττει από την οικονομία ή δανείζεται από την αγορά. Στη σημερινή κατάσταση της Κύπρου, μάλιστα, ακόμα και ο δανεισμός είναι εσωτερικός. Έτσι, η μείωση των δαπανών του κράτους μεταφράζεται σε χαμηλότερες πιέσεις για να εισπράξει το κράτος από το παζάρι ποσά τα οποία θα «ανακυκλώσει» ακριβώς για να «τονώσει το παζάρι».

Εκ φύσεως οι κρατικές δαπάνες –και δη οι λειτουργικές– δεν μπορούν να θεωρούνται αναπτυξιακές, παρόλο που, περιέργως, κάτι τέτοιο συμβαίνει συχνά στην Κύπρο, προφανώς για πολιτικούς-κομματικούς λόγους. Αντίθετα, η αύξηση των εισπράξεων του κράτους σημαίνει αυτόματα μείωση των πόρων που κινούνται στην οικονομία. Γι’ αυτό και είναι αυτόματα υφεσιακές.

Η περίπτωση του 13ου μισθού στην Κύπρο, μάλιστα, είναι χαρακτηριστική, αφού οι επιπλέον δαπάνες –με υψηλό κόστος για την κυβέρνηση– κατευθύνονται κυρίως προς εισαγόμενα καταναλωτικά αγαθά και έτσι επιτείνουν το εμπορικό έλλειμμα. Αν και πολυπόθητος για όλους, ο 13ος μισθός αποτελεί μακροοικονομικό βαρίδι, αφού ουσιαστικά επιδοτεί ξένους εξαγωγείς. Η περικοπή του, παρόλο που δεν είναι επιθυμητή για τους πολίτες, είναι λιγότερο «υφεσιακή» από ό,τι η αύξηση των εσόδων του κράτους, η οποία επηρεάζει πιο άμεσα την οικονομία και τη ρευστότητα.

Οι εκτιμήσεις της Τρόικας για την ανάπτυξη μέσα στο 2013, τη τοποθετούν κοντά στο -3,5%. Από την πλευρά της, η Κεντρική Τράπεζα αναμένει πως η ύφεση θα είναι ακόμα βαθύτερη του χρόνου, και πως θα κυμανθεί γύρω στο 5% με 6% του ΑΕΠ.

Δεν πείθει

Γι’ αυτούς τους λόγους, πρέπει να θεωρείται δεδομένο πως η Τρόικα δεν θα κρίνει ως λογικές τις αντιπροτάσεις της κυβέρνησης. Πέρα από οποιανδήποτε ένσταση όσον αφορά στη νοοτροπία της Τρόικας, σημαντικό είναι και το δεδομένο πως ένα Μνημόνιο που να στηρίζεται στην αύξηση των εισπράξεων της κυβέρνησης είναι αναπόφευκτα αναξιόπιστο. Πρέπει να αναμένεται πως η Τρόικα θα κρίνει πως οι αντιπροτάσεις θα έχουν σημαντικό το στοιχείο της αβεβαιότητας, ενώ θα είναι ακόμα πιο υφεσιακές από τις δικές της. Λογικώς εχόντων των πραγμάτων, η κυβέρνηση θα τηρούσε την ίδια στάση.

Έτσι, πέρα από τις διαφωνίες και ενστάσεις κομμάτων και κοινωνικών εταίρων, σημαντικό ζήτημα είναι πλέον και η στάση της Τρόικας, η οποία θα ήταν παράλογο να κάνει δεκτό ένα πακέτο που στηρίζεται σε τόσο μεγάλο βαθμό στην αύξηση των φόρων. Από τη στιγμή μάλιστα που οι πολιτικοί αρχηγοί θα συναντηθούν εκ νέου στις 15 Οκτωβρίου, δύσκολα μπορεί να πετύχει η κυβέρνηση τον στόχο της συμφωνίας με την Τρόικα έως την 20ή του μηνός.

Την ίδια ώρα δεν είναι πλέον βέβαιο πως η κυβέρνηση θα μπορεί να εξασφαλίσει τη συμφωνία όλων των κομμάτων και κοινωνικών εταίρων, αφού από τη μία θα αντιμετωπίσει τη σκληρή και μη συνεργάσιμη στάση της ΠΑΣΥΔΥ, ενώ από την άλλη τα μέτρα που εισηγείται, αν υλοποιηθούν, θα οδηγήσουν σε δεύτερο Μνημόνιο.

Αυτή είναι και η σημαντικότερη από τις ανησυχίες που προκύπτουν από τις αντιπροτάσεις της κυβέρνησης. Εάν αυτό ήταν το Μνημόνιο, θα έπρεπε να θεωρούμε ως δεδομένη την ανάγκη ενός δεύτερου Μνημονίου, ενδεχόμενος ακόμα και εντός του πρώτου εξαμήνου του 2013.

Πολλά και τα θετικά στις αντιπροτάσεις

Παρά το γεγονός ότι οι αντιπροτάσεις της κυβέρνησης εάν υιοθετηθούν ουσιαστικά εγγυούνται ένα δεύτερο Μνημόνιο στο μέλλον, και παρά το γεγονός, ακόμα, πως οι υπολογισμοί για τα έσοδα δεν συνάδουν με τη λογική, υπάρχουν πολλά στοιχεία που μπορούν να κριθούν πολύ θετικά στο πακέτο της κυβέρνησης.

Παρά τις μικρές (λογιστικές) εξοικονομήσεις που προβλέπονται από τις μεταρρυθμίσεις στο Δημόσιο (συνολικά 7 εκατ. ευρώ τον χρόνο από το 2013 και μετά), τα μέτρα που θέτει στο τραπέζι η κυβέρνηση διορθώνουν πολλές στρεβλώσεις, ενώ ταυτόχρονα υπόσχονται να αυξήσουν την παραγωγικότητα στο Δημόσιο και να επιφέρουν, έτσι, σημαντικά οφέλη στην οικονομία.

Για παράδειγμα, η επέκταση του υπολογισμού του εφάπαξ σε βάθος 30 μηνών, δεν θα γλιτώσει μόνο χρήματα για το κράτος. Παράλληλα αποτελεί και ένα μέτρο που καταπολεμάει τη διαφθορά –όπως την είδαμε και πρόπερσι με τη θέση του Αρχιτελώνη– η οποία οδηγεί σε ενδημικό ρουσφέτι εις βάρος του κράτους. Επιπλέον, η διόρθωση των ωραρίων στη δημόσια υπηρεσία, τα οποία εξυπηρετούν τους υπαλλήλους αντί τους πολίτες, θα μεταφραστεί (εκτός από τη μείωση των αχρείαστων υπερωριών) και σε καλύτερη αποδοτικότητα.

Η μείωση των επιδομάτων στο Δημόσιο (και δη των αφορολόγητων και συντάξιμων), η μείωση των υπερβολικών επιδομάτων εξωτερικού κ.λπ. θα μειώσουν δαπάνες χωρίς αντίκρισμα, ενώ ταυτόχρονα η εναλλαξιμότητα θα μειώσει πολλές από τις χειρότερες των δυσλειτουργιών του κράτους. Υπό την πίεση της Τρόικας, είναι μάλιστα πολύ πιθανό να υλοποιηθούν και οι «διοικητικές και οργανωτικές μεταρρυθμίσεις» στο Δημόσιο. Σημειώνεται, πάντως, πως επιπλέον διαρθρωτικές αλλαγές, ανά υπουργείο, θα ανακοινωθούν στα κόμματα την ερχόμενη εβδομάδα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s