Ποιος θέλει να παιχτεί;

Ζαλάδα προκαλεί το ύψος της κατεπείγουσας ρευστότητας που έχει παραχωρήσει η Κεντρική Τράπεζα στο τραπεζικό σύστημα. Με το ύψος των χορηγήσεων κάτω από το ELA να έχει πλέον ξεπεράσει τα 9,9 δισ. ευρώ για τον Σεπτέμβριο –και σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, να συνεχίζει να αυξάνεται– τίθεται πλέον και ζήτημα ευρωστίας για τουλάχιστον μία τράπεζα, η οποία στηρίζεται πλέον σχεδόν εξολοκλήρου στο ELA για να μπορεί να διεκπεραιώσει τις καθημερινές της λειτουργίες.
Πάντως, την περασμένη Κυριακή, σε συνέντευξή του στην «Κ», ο υπουργός Οικονομικών, Βάσος Σιαρλή, ήταν καθησυχαστικός για το θέμα: «Η χαμηλή ρευστότητα είναι μεν ένα σοβαρό πρόβλημα, αλλά δεν σημαίνει πως το συγκεκριμένο ίδρυμα που το αντιμετωπίζει δεν είναι εύρωστο».

Ο κ. Σιαρλή τόνισε πως «αντί να χρωστάει η τράπεζα στους καταθέτες, χρωστάει στο ELA, το οποίο υπάρχει για να αναπληρώσει την απώλεια από φυγή καταθέσεων. Ούτως ή άλλως, η τράπεζα θα χρωστούσε αυτά τα ποσά: Αν δεν ήταν το ELA, θα χρωστούσε τα ίδια ποσά στους καταθέτες». Σημείωσε, επίσης, πως «η δοκιμασία για τη ρευστότητα μιας τράπεζα είναι κατά πόσον τα στοιχεία ενεργητικού είναι υψηλότερα από τα στοιχεία παθητικού, όχι απαραίτητα οι συνθήκες ρευστότητας».

Παρά τις διαβεβαιώσεις, ωστόσο, το ύψος του ELA καταδεικνύει πως υπάρχει σοβαρό πρόβλημα φυγής καταθέσεων, με την αιμορραγία να ασκεί αφόρητες πιέσεις στην τράπεζα. Από τη στιγμή που η φυγή καταθέσεων συνεχίζεται –όπως φαίνεται και από την αύξηση του ELA– δεν μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο πως υπάρχουν συνθήκες ευρωστίας σε μια τράπεζα η οποία μπορεί να έχει αντλήσει κατεπείγουσα ρευστότητα μέχρι και 9,6 με 9,7 δισ. ευρώ.

ELA παίξε με

Σύμφωνα με πληροφορίες, η ΕΚΤ εξαρχής εξέφραζε τις αμφιβολίες της για τη σοφία πίσω από την απόφαση της Κεντρικής Τράπεζας, πριν από περίπου επτά μήνες να προχωρήσει σε στήριξη μέσω ELA για συγκεκριμένη τράπεζα. Βασική αρχή του προγράμματος είναι πως το ELA πρέπει να παραχωρείται αυστηρώς μόνο σε τραπεζικά ιδρύματα που είναι εύρωστα, αλλά αντιμετωπίζουν προσωρινά προβλήματα ρευστότητας. Εσχάτως, οι αμφιβολίες πως αυτή είναι η κατάσταση έχουν αυξηθεί και η Φρανκφούρτη, σύμφωνα με πληροφόρηση, έχει εκφράσει εκ νέου αυτές τις αμφιβολίες.

Κοντά στα όριά του
Σε κάθε περίπτωση, το μεγαλύτερο ζήτημα που τίθεται στο τραπέζι είναι κατά πόσον υπάρχει πλέον περιθώριο περαιτέρω αύξησης της κατεπείγουσας ρευστότητας. Σύμφωνα με το πρόγραμμα του ELA, η Κεντρική Τράπεζα του κάθε κράτους-μέλους μπορεί να παραχωρήσει σε τοπικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα ρευστότητα έναντι εξασφαλίσεων. Οι εξασφαλίσεις αυτές είναι εξ ορισμού χαμηλής ποιότητας: Αν η τράπεζα κατείχε «καλές» εξασφαλίσεις, θα ήταν σε θέση να αντλήσει από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα την ίδια ρευστότητα, αλλά με πολύ χαμηλότερο επιτόκιο.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η ΕΚΤ δανείζει στις τράπεζες έναντι εξασφαλίσεων με επιτόκιο 1,5%. Λόγω της υποβάθμισης της πιστοληπτικής ικανότητας της Κύπρου, όμως, οι κυπριακές τράπεζες δεν μπορούσαν, από τον Μάρτιο και μετά, να απευθυνθούν στα «ταμεία» της ΕΚΤ, αφού τα κυπριακά ομόλογα δεν ήταν πλέον αποδεκτά ως εξασφάλιση. Έτσι, μοναδική δίοδος για άντληση ρευστότητας ήταν πλέον η προσφυγή στο ELA, όπου οι εξασφαλίσεις των κυπριακών τραπεζών (και δη της Λαϊκής που κατέχει σχεδόν το σύνολο του ELA στην Κύπρο), ήταν αποδεκτά.

Χαρακτηριστικό είναι μάλιστα το γεγονός ότι το ύψος των χορηγήσεων κάτω από το ELA ήταν τον Μάρτιο μόλις 147 εκατ. ευρώ, ενώ μέσα σε ένα μήνα το ποσό αυτό αυξήθηκε στα 3,9 δισ. ευρώ. Από τον Απρίλιο και μετά, η αύξηση του ELA ήταν συνεχής, και σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις θα πρέπει να αναμένεται πως τα στοιχεία Οκτωβρίου θα δείξουν πως το ποσό ξεπέρασε τα 10 δισ. ευρώ.

Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται, είναι κατά πόσον είναι δυνατόν να συνεχίσει η Κεντρική Τράπεζα να αποδέχεται όλο και χαμηλότερης ποιότητας εξασφαλίσεις έναντι της ρευστότητας που παραχωρεί.

Ενώ αρχικά η συγκεκριμένη τράπεζα κατέθετε έναντι ρευστότητας κυπριακά κρατικά ομόλογα και αργότερα δάνεια που διέθετε ανάμεσα στα στοιχεία ενεργητικού της, αυτού του είδους οι εξασφαλίσεις έχουν ήδη φτάσει στο όριό τους. Μάλιστα, πληροφορίες αναφέρουν πως έναντι ρευστότητας η Λαϊκή έχει καταθέσει ακόμα και ακίνητα που ανήκουν στον Όμιλο και βρίσκονται σε κεντρικό σημείο της Λευκωσίας.

Έτσι, είναι προφανές πως η παραχώρηση ρευστότητας μέσα από το ELA άρχισε ήδη να φτάνει στα όριά της, αφού δύσκολα θα μπορούν να εξευρεθούν οι απαραίτητες εξασφαλίσεις για συνεχή αύξηση του ELA, ακόμα κι αν η ποιότητα των εξασφαλίσεων συνεχίσει να υποχωρεί.

Εάν όμως κάποια τράπεζα χρειάζεται άμεση στήριξη ρευστότητας για να συνεχίσει να λειτουργεί, αλλά δεν μπορεί να εξασφαλίσει τέτοια στήριξη, τότε τα διλήμματα που αντιμετωπίζουν οι αρχές καθίστανται ιδιαίτερα δύσκολα και οι αποφάσεις θα πρέπει να είναι, πλέον, δραστικές.

Κόστος και ανακούφιση
Πέρα από το κατά πόσον είναι δυνατόν να συνεχιστεί η αύξηση του ELA, τουλάχιστον για τη Λαϊκή, ένα επιπλέον ερώτημα που τίθεται αφορά και στην εξυπηρέτησή του. Όπως είναι γνωστό, η ΕΚΤ δανείζει με επιτόκιο 1,5%, σε αντίθεση με το ELA του οποίου το επιτόκιο είναι πιο ψηλό, και θεωρείται «τιμωρητικό». Δεν υπάρχουν σαφείς αναφορές στο ύψος του επιτοκίου που επιβάλλει η Κεντρική Τράπεζα για παραχώρηση ρευστότητας κάτω από το ELA, αλλά όλες οι ενδείξεις δείχνουν πως το ύψος του πρέπει να κυμαίνεται γύρω στις 2 εκατ. μονάδες υψηλότερα από εκείνο της ΕΚΤ. Σε κάθε περίπτωση, το επιτόκιο είναι υψηλό και κυμαίνεται στην καλύτερη περίπτωση κοντά στο 3%.

Είναι προφανές πως το κόστος εξυπηρέτησης των υποχρεώσεων μιας τράπεζας που μπορεί να κρατεί ELA ύψους 9,6 δισ. ευρώ, είναι μάλλον απαγορευτικό, την ώρα μάλιστα που συνεχίζει να αυξάνεται. Σύμφωνα με τους πιο απλοϊκούς υπολογισμούς, το κόστος μπορεί να ανέρχεται μεταξύ 250 και 280 εκατ. ευρώ.

Επιπλέον ερωτηματικό αποτελεί και το κατά πόσον η ρευστότητα που χάνεται από τις καταθέσεις και αντικαθίσταται από το ELA θα επιστρέψει. Δεν είναι δυνατόν μία τράπεζα να ζει από την κατεπείγουσα στήριξη ρευστότητας από την Κεντρική Τράπεζα, αντί να επιβιώνει μέσω των καταθέσεων. Εάν οι ενδείξεις είναι πως η φυγή καταθέσεων δεν θα επιστρέψει, τότε θα ήταν πιο φρόνιμο να συζητηθούν ακόμα και λύσεις που μπορεί να θεωρούνται για πολλούς ως ακραίες.

Εν τω μεταξύ, η Κεντρική Τράπεζα έχει φορτωθεί με εξασφαλίσεις που είναι χαμηλής ποιότητας, όπως ομόλογα του κυπριακού δημοσίου, προβληματικά δάνεια και υπερτιμημένα ακίνητα. Αυτό αποτελεί μια άλλη ένδειξη του προβλήματος, παρόλο που πρέπει να σημειωθεί πως το ύψος των εξασφαλίσεων είναι πολύ υψηλότερο από το ύψος του ELA. Επαναλαμβάνεται, όμως, πως όσο μεγαλώνει το ύψος του ELA, τόσο πιο χαμηλής ποιότητας είναι και οι εξασφαλίσεις που υποβάλλονται στην Κεντρική.

Υπάρχουν άσχημες εμπειρίες
Στις περιπτώσεις τραπεζικών κρίσεων, είναι πάντοτε δύσκολο να ξεκαθαρίσει κανείς εάν το πρόβλημα αφορά αποκλειστικά στη ρευστότητα μιας τράπεζας ή εάν τίθεται και ζήτημα ευρωστίας. Όπως είναι καλά γνωστό, τα προβλήματα ευρωστίας τις πιο πολλές φορές «εκφράζονται» υπό τη μορφή ρευστότητας, δημιουργώντας μια συγκεχυμένη εικόνα φυγής καταθέσεων, απότομης μείωσης των στοιχείων ενεργητικού (αλλά και παθητικού) και προβλημάτων στην καθημερινή λειτουργία. Μάλιστα, η ανισορροπία στον χρόνο ωρίμανσης των στοιχείων ενεργητικού και του χρόνου ωρίμανσης των στοιχείων παθητικού (maturity mismatch) αποτελούν παραδοσιακή ένδειξη του προβλήματος, όπως συμβαίνει και στην προκειμένη.

Την ίδια ώρα, όμως, όλες οι παλαιότερες εμπειρίες τραπεζικών κρίσεων έχουν δείξει πως σε περίπτωση που το πρόβλημα αφορά στην ευρωστία αλλά επιχειρείται διάσωση μιας τράπεζας μέσα από τόνωση της ρευστότητας, το μόνο που επιτυγχάνεται είναι να καθυστερήσει το αναπόφευκτο, και μάλιστα με τεράστιο οικονομικό κόστος, το οποίο τελικά βαραίνει ολόκληρη την κοινωνία.
Το ερώτημα κατά πόσον το ύψος του ELA κρύβει πίσω του ένα πρόβλημα ακόμα σοβαρότερο από εκείνο της ρευστότητας θα πρέπει να τεθεί επιτακτικά – κάτι που όπως φαίνεται, κάνει ήδη η Φρανκφούρτη.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s