Ύφεση για χάρη της βιωσιμότητας…

Οι (όχι αβάσιμες) ανησυχίες που εκφράζει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) σχετικά με τη βιωσιμότητα του χρέους της Κυπριακής Δημοκρατίας, έχει περιπλέξει σε πολύ μεγάλο βαθμό την όλη διαπραγμάτευση της Κύπρου με την Τρόικα. Όπως γράψαμε και την περασμένη εβδομάδα, οι καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν στη διαπραγμάτευση, αλλά και το γεγονός ότι πλέον η Κύπρος καλείται ανοικτά από τους Ευρωπαίους ηγέτες να «ξεκαθαρίσει τη θέση της» και να διασαφηνίσει κατά πόσον επιθυμεί ή όχι μια συμφωνία με την Τρόικα, έχει προκαλέσει σκλήρυνση της στάσης των μελών της Τρόικας, και δη του ΔΝΤ.

Δύσκολες αποφάσεις…

Έτσι, και με δεδομένο πως το ΔΝΤ παρακολουθεί με ανησυχία το δημόσιο χρέος στις προβληματικές χώρες της Ευρωζώνης να αυξάνεται επικίνδυνα, άρχισε να τίθεται επιτακτικά το θέμα της άμεσης ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς – μια επιλογή που θα μπορούσε να συγκρατήσει το ύψος του δημόσιου χρέους σε βιώσιμα επίπεδα, δηλαδή κάτω από το (ψυχολογικό κυρίως) όριο του 120% του ΑΕΠ. Η Κύπρος, έτσι, λειτουργεί ως «δοκιμαστήριο» των επιλογών που τίθενται για την Ε.Ε. και το ΔΝΤ σχετικά με τις εναλλακτικές λύσεις για τη διάσωση των τραπεζών.

Οι συχνές αναφορές του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας στην άμεση ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς προκαλούσε για δύο εβδομάδες αρκετά ερωτηματικά, με δεδομένο πως μια τέτοια άμεση ανακεφαλαιοποίηση θα ήταν αδύνατη στο παρόν στάδιο. Ωστόσο, φαίνεται πως έχει βρεθεί η φόρμουλα για μελλοντική ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών μέσα στο 2014 για να συγκρατηθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα σε βιώσιμα επίπεδα.

Προς συμφωνία τραπεζική
Κάτω από αυτές τις πιέσεις, η κυπριακή πλευρά καλείται να βρει μια λύση που να μην αυξάνει το δημοσιονομικό έλλειμμα. Η θέση του ΔΝΤ πως το κυπριακό χρέος δεν θα είναι βιώσιμο, δημιουργεί ισχυρότατες πιέσεις για μέτρα, σε μορφή κυρίως περικοπών, που μπορούν να κριθούν και ως ακραία και είναι αστρονομικά σε σχέση με τα όσα ακούγονται μέχρι σήμερα.

Κάτω από αυτή την πίεση, «έπεσε» η πρόταση για παραχώρηση μιας παρατεταμένης «περιόδου προσαρμογής» για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Όπως είναι γνωστό, οι κυπριακές τράπεζες θα πρέπει να αυξήσουν την κεφαλαιακή τους επάρκεια, τονώνοντας τα Βασικά Ίδια Κεφάλαιά τους (Core Tier I) στο 10%. Για να γίνει κάτι τέτοιο, όμως, δεν αρκεί η συνεχιζόμενη απομόχλευση και είναι ξεκάθαρο εδώ και καιρό πως θα απαιτηθεί κρατική στήριξη για την ανακεφαλαιοποίησή τους.

Η πρόταση που τέθηκε στο τραπέζι, είναι πως θα πρέπει να συνεχίσουν μεν οι τράπεζες τη δική τους προσπάθεια, αλλά και να τους δοθεί χρόνος μέχρι το α΄ τρίμηνο του 2014 για να ολοκληρώσουν την ενίσχυση της κεφαλαιακής τους επάρκειας. Μέχρι τότε, εικάζεται (ή μάλλον ελπίζουν στην Κεντρική Τράπεζα) πως θα έχει ολοκληρωθεί η δημιουργία της τραπεζικής ένωσης στην Ε.Ε., πως θα λειτουργεί πλήρως η Ενιαία Εποπτική Αρχή για τις τράπεζες στην Ευρωζώνη και πως θα έχουν υιοθετηθεί τα άλλα νομοθετήματα που ακόμα εκκρεμούν, όπως η εγγύηση των καταθέσεων. Έτσι, θα μπορεί ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας να λάβει απόφαση (με βάση εσωτερικούς δικούς του μηχανισμούς λήψης αποφάσεων) για την άμεση ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.

Εν τω μεταξύ, νοείται πως οι κυπριακές τράπεζες θα συνεχίσουν τη δική τους πορεία εξυγίανσης, η οποία θα παρακολουθείται στενά: Θα συνεχίζεται η απομόχλευσή τους, μεταξύ άλλων και με την ταχύτερη αποξένωση εργασιών τους που δεν κρίνονται ως κεντρικές για τη λειτουργία τους ως εμπορικές τράπεζες λιανικής τραπεζικής. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αυξήσουν την απαιτούμενη ρευστότητά τους έναντι καταθέσεων (required reserve) και να προχωρήσουν με πειστικό τρόπο προς το ξεκαθάρισμα των βιβλίων τους από προβληματικά στοιχεία ενεργητικού, συμπεριλαμβανομένων και των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Με αυτή την πρόταση φέρεται να συμφωνεί και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, της οποίας η άποψη είναι κεντρικής σημασίας για την όλη άσκηση. Πηγές από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου αναφέρουν πως δεν υπάρχει σοβαρή ένσταση από την ΕΚΤ, γεγονός που ανοίγει, πλέον, τον δρόμο για να υλοποιηθεί η σκέψη της Κεντρικής Τράπεζας, η οποία διασκεδάζει και τις ανησυχίες του ΔΝΤ.

Είναι δε αυτονόητο πως εν τω μεταξύ θα συμφωνηθεί το Μνημόνιο, στο οποίο θα περιλαμβάνονται και τα ποσά που αφορούν στην ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών. Το ποσό αυτό, όμως, θα έχει τη μορφή «πίστωσης» και δεν θα εκταμιευτεί ώς το 2014. Τότε, και νοουμένου ότι όλα βαίνουν καλώς με την υλοποίηση του Μνημονίου και ότι η Ε.Ε. θα έχει ολοκληρώσει τη δημιουργία της Τραπεζικής Ένωσης, αντί να γίνει εκταμίευση από το πιστωθέν ποσό, θα γίνει εκταμίευση από τον ΕΜΣ, η οποία δεν θα προσμετράται στο χρέος.

Αυτή τη στιγμή, πηγές από την Κεντρική Τράπεζα, το Υπουργείο Οικονομικών, αλλά και την Ουάσινγκτον, αναφέρουν πως υπάρχει αρκετό «πρόσφορο έδαφος» για να γίνει μια τέτοια συμφωνία.

Ωστόσο, οι όποιες ελπίδες πως αυτές οι κινήσεις θα ανακουφίσουν την ανάγκη για λήψη σοβαρών μέτρων στη δημοσιονομική πλευρά του Μνημονίου, πρέπει να εγκαταλειφθούν. Από τη στιγμή που στόχος της όλης άσκησης είναι να μπορεί να επιστρέψει η Κύπρος στις αγορές, τα δημοσιονομικής υφής μέτρα δεν επηρεάζονται άμεσα από το ύψος της συνολικής διάσωσης που θα λάβει η Κύπρος. Έτσι, οι αυξημένες πιέσεις που δέχεται η κυβέρνηση από την Τρόικα για λήψη μέτρων στη δημοσιονομική πλευρά, θα συνεχιστούν όπως υφίστανται σήμερα. Το μόνο που επιτυγχάνεται με την αναστολή της ώρας της κρίσης για τις τράπεζες, είναι να εξασφαλιστεί η συμφωνία από το ΔΝΤ για να προχωρήσει η διάσωση της Κύπρου, και όχι να «μαλακώσουν» τα μέτρα εξυγίανσης που θα περιλαμβάνονται στο Μνημόνιο.

Θα υπάρχουν και παρενέργειες
Όπως συμβαίνει με κάθε απόφαση οικονομικής φύσης, η σκέψη για παράταση στις απαιτήσεις προς τις τράπεζες για ενίσχυση της κεφαλαιακής τους επάρκειας, θα έχει και αρνητικές παρενέργειες, πέρα από τον όποιο θετικό τους αντίκτυπο.

Ενώ το τραπεζικό μας σύστημα ασθμαίνει κάτω από την πίεση που του ασκεί η απώλεια της εμπιστοσύνης των επενδυτών και καταθετών, η παράταση στην τελική ενίσχυση των κεφαλαίων τους θα παρατείνει μαζί της και την περίοδο αβεβαιότητας για το τραπεζικό σύστημα. Έτσι, οι όποιες απώλειες καταθέσεων παρατηρούνται σήμερα από κυπριακές τράπεζες προς ξένες (αλλά εντός Κύπρου) τράπεζες, πρέπει να αναμένεται πως θα συνεχιστούν. Μάλιστα, με αυτό τον τρόπο θα αυξηθούν και οι ανάγκες για ενίσχυση της ρευστότητας, τουλάχιστον σε μία τράπεζα της Κύπρου.

Παράλληλα, θα πρέπει να συνεχιστεί και η απομόχλευση των τραπεζών, κάτι που μεταξύ άλλων συνεπάγεται και μια παρατεταμένη πιστωτική επέκταση στην οικονομία, αλλά και αυξημένες ανακλήσεις δανείων και άλλων πιστώσεων.

Το τραπεζικό σύστημα στο σύνολό του θα αποφύγει μια προσαρμογή-σοκ η οποία θα επιφέρει και ένα τεράστιο πλήγμα στην κερδοφορία. Έτσι, θα καταγραφόταν μια απότομη (και πολύ μεγάλη) αλλά σχετικά βραχύβια πίεση στην ανάπτυξη, η οποία θα οδηγούσε το ΑΕΠ σε συρρίκνωση σχήματος «ν». Από την άλλη, όμως, με τη λύση που προτείνεται, το τραπεζικό σύστημα θα συνεχίσει να βρίσκεται σε κατάσταση αβεβαιότητας, χαμηλών κερδών και συρρίκνωσης των χορηγήσεων.

Αυτό συνεπάγεται πως θα ασκηθούν στην οικονομία υφεσιακές πιέσεις, οι οποίες θα συνεχιστούν μέχρι το 2014, τουλάχιστον.
Έτσι, πρέπει να είναι ξεκάθαρο πως το «γεύμα» αυτό δεν είναι δωρεάν και πως η βιωσιμότητα του χρέους «εξαγοράζεται» έναντι μιας παρατεταμένης ύφεσης.
Η σκέψη για βιωσιμότητα του χρέους
Η σκέψη, όπως εκφράζεται σήμερα, συνεπάγεται μια σειρά από αποφάσεις και κινήσεις:
1. Συμφωνία για το Μνημόνιο και αρχή υλοποίησής του.
2. Το ύψος του Μνημονίου θα περιλαμβάνει την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών (9,5 δισ. ευρώ) και θα πιστωθεί σε «λογαριασμό» για τη διάσωση της Κύπρου.
3. Θα αρχίσουν οι εκταμιεύσεις με βάση τον ρυθμό υλοποίησης των μέτρων.
4. Οι τράπεζες θα συνεχίσουν την απομόχλευση αλλά δεν θα φτάσουν το 10% στα Βασικά Ίδια Κεφάλαια.
5. Θα συνεχιστεί η υλοποίηση (και οι εκταμιεύσεις) μέσα στο 2013 και αρχές του 2014.
6. Θα έχει υλοποιηθεί η Τραπεζική Ένωση ώς τον Μάρτιο του 2014 και θα γίνει από τον ΕΜΣ άμεση ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.
7. Η πίστωση στο Μνημόνιο για τις τράπεζες δεν θα χρησιμοποιηθεί.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s