Ρώσοι, νόμοι και κούρεμα: Τί θα γίνει με το χρέος;

Αποστόλης Ζουπανιώτης και Μιχάλης Περσιάνης (Καθημερινή)

Οι πληροφορίες που αφορούν στο «κούρεμα» του κυπριακού χρέους έχουν προκαλέσει έντονη αναστάτωση, τόσο στην ίδια την κυβέρνηση (το Υπουργείο Οικονομικών έσπευσε να διαψεύσει) όσο και στις ίδιες τις αγορές. Την ίδια ώρα, οι πολλές διαβεβαιώσεις από αξιωματούχους της Ε.Ε., έδειξαν πόσο σοβαρό θεωρείται το όλο θέμα, αφού ένα δεύτερο «κούρεμα» εντός της Ευρωζώνης θα καταργούσε τις διαβεβαιώσεις πως η Ελλάδα αποτελεί «ιδιαίτερη περίπτωση», και θα έθετε εν αμφιβόλω όλο το χρέος εντός της Ευρωζώνης.

Την ίδια ώρα, όμως, οι αγορές δείχνουν να έχουν ανησυχήσει ιδιαίτερα με τις προοπτικές ενός «κουρέματος» ή κάποιου άλλου είδους αναδιάρθρωσης του κυπριακού χρέους. Πληροφορίες αναφέρουν πως ξένοι επενδυτές (και δη hedge funds) δείχνουν τη διάθεση να αποξενωθούν τα κυπριακά ομόλογα που κατέχουν.

touristes.xlsΗ εβδομάδα που πέρασε κατέγραψε έντονη κινητικότητα στο κυπριακό ομόλογο, με τις τιμές του ομολόγου να καταρρέουν στις αγορές της Φρανκφούρτης, μετά τη σημαντική άνοδο που καταγράφηκε από τις 3 Δεκεμβρίου, αμέσως μετά τη συνεδρία του Eurogroup. Αντίστοιχα, οι αποδόσεις του ομολόγου αυξάνονται.

Το ομόλογο που ωριμάζει στα μέσα του 2013 κατέγραψε αποδόσεις που έχουν ξεπεράσει ακόμα και τα όρια του «αστρονομικού», φτάνοντας το 42,3%, ενώ το ομόλογο που λήγει το 2014 κυμαίνεται γύρω στο 24%.

;;Δεν «κουρεύεται»
Το βασικό δεδομένο, πάντως, όσον αφορά στο κυπριακό ομόλογο είναι πως ένα «κούρεμα» θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο, πέρα από το γεγονός ότι θα ήταν και ανεπιθύμητο, τόσο για την Κύπρο όσο και για την ίδια την Τρόικα. Πηγή από την Ουάσινγκτον σχολιάζει πως δεν γνωρίζει αν γίνονται κινήσεις για «κούρεμα», «όμως αν γίνει κάτι τέτοιο δεν βοηθά πολύ την κατάσταση. Επειδή μεγάλο μέρος των κυπριακών ομολόγων είναι σε κυπριακές τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, Ταμεία προνοίας κ.α. το ‘‘κούρεμα’’ δεν θα επιλύσει, αλλά θα δημιουργήσει προβλήματα. Το ποσοστό των ιδιωτών επενδυτών είναι πολύ μικρό κι έτσι θα χρειαστεί να γίνει ξανά ανακεφαλαιοποίηση στις τράπεζες».
Άλλες πηγές κοντά στη 19th Street της Ουάσινγκτον σχολιάζουν πως το ΔΝΤ εξετάζει μεν τρόπους για να μειωθεί το κυπριακό χρέος, αλλά ακόμα και εκείνα τα στελέχη που σκέφτονται την επιλογή του «κουρέματος», όταν έλθουν αντιμέτωποι με τα εμπόδια που προκύπτουν από την «κυπριακή ιδιοκτησία» του μεγαλύτερου μέρους των ομολόγων και τα νομικά εμπόδια, θα κάνουν δεύτερες σκέψεις.

«Εκτός το ΔΝΤ»
Με δεδομένο πως απομείωση ή άλλη αναδιάρθρωση δεν μπορεί εύκολα να προχωρήσει, πηγές αναφέρουν πως, «το ζητούμενο αυτή τη στιγμή είναι να βρεθεί τρόπος για την εμπλοκή του Ταμείου» στη διάσωση της Κύπρου. Η ίδια πηγή αναφέρει: «Πάντως, δεν αποκλείεται καμία επιλογή κι όλα τα ενδεχόμενα μελετούνται στις συνεχείς επαφές που λαμβάνουν χώρα μεταξύ των εμπειρογνωμόνων του ΔΝΤ, της Κομισιόν και της ΕΚΤ.

Οι συζητήσεις που γίνονται έχουν χρονικό ορίζοντα μέχρι την προσεχή συνεδρίαση του Eurogroup και οι «ασκήσεις» που γίνονται επί χάρτου θεωρούν ως δεδομένα τα αποτελέσματα της προκαταρκτικής έκθεσης της PIMCO. Αν και τα αποτελέσματα της τελικής έκθεσης κινηθούν περίπου στα ίδια πλαίσια, το πρόβλημα της βιωσιμότητας του χρέους θα είναι ένα εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί, πριν υπογραφεί η τελική συμφωνία.

Η επίσημη θέση του ΔΝΤ, από τις 13 του μηνός, είναι πως «οι συζητήσεις μεταξύ των κυπριακών αρχών, του ΔΝΤ και των Ευρωπαίων εταίρων συνεχίζονται, για τον προσδιορισμό μιας χρηματοπιστωτικής λύσης για τη χώρα που θα είναι συμβατή με ένα βιώσιμο επίπεδο χρέους. Δεν αναμένουμε οι συζητήσεις να ολοκληρωθούν αυτόν τον χρόνο».

Σωτηρία από ΕΚΤ
Πολλοί αναλυτές, μεταξύ των οποίων και οικονομολόγοι στην Ουάσινγκτον θεωρούν ότι η εφαρμογή στην Κύπρο του «ισπανικού μοντέλου» διάσωσης, με εγγύηση και επιτήρηση των τραπεζών θα έλυνε σε μεγάλο βαθμό τον «Γόρδιο Δεσμό». Το θέμα με τον ένα ή τον άλλο τρόπο επανέρχεται στην επικαιρότητα, καθώς η ίδια η γενική διευθύντρια του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ έχει επανειλημμένα τονίσει στους Ευρωπαίους συνομιλητές της ότι θα πρέπει η ΕΚΤ να αναλάβει τις ευθύνες της κι ότι το «Ταμείο» διασώζει χώρες κι όχι τράπεζες. Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες χωρίς στις κατ’ ιδίαν συνομιλίες να απορρίπτουν την επιλογή, επικαλούνται τις δυσκολίες που θα έχουν να το περάσουν από τα Κοινοβούλιά τους.

«Η Κύπρος κι η Ισπανία είναι διαφορετικά οικονομικά μεγέθη κι ίσως αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες να μην αντιλαμβάνονται τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να προκαλέσει στην Ευρωζώνη μία πιθανή κυπριακή κρίση», σχολίασε μια αρμόδια πηγή.

Ενδιαφέρουσες, πάντως, είναι οι απόψεις που εκφράζει με συνέντευξή του στον Dow Jones ο διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Χρηματοπιστωτικού Ινστιτούτου (IIF) Hung Tran, ο οποίος αφού επισημαίνει πως το μεγαλύτερο μέρος των κυπριακών ομολόγων βρίσκεται στα χέρια ντόπιων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, προειδοποιεί ότι πιθανό «κούρεμα» θα είχε άμεση επίπτωση στις ανάγκες για ανακεφαλαιοποίηση και θα οδηγούσε σε «οικονομική εξάρθρωση».
«Θα πρέπει να αποφευχθεί, γιατί θα διατάραζε παρά θα σταθεροποιούσε την κατάσταση», είπε.
Ταυτόχρονα, εκτιμάει ότι το «κούρεμα» θα προκαλούσε αναταραχή και στην υπόλοιπη Ευρωζώνη. Ωστόσο, το σχόλιο από τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών, Βόλφγκαγκ Σόιμπλε, πως σε μια «πολύ ειδική περίπτωση», μια ομόφωνη απόφαση του Eurogroup μπορεί να επιτρέψει την υπαγωγή κάποιου τραπεζικού ιδρύματος στην εποπτεία της ΕΚΤ πριν από την ολοκλήρωση της Ενιαίας Εποπτικής Αρχής και του Μηχανισμού Σταθερότητας, που τίθεται για το τέλος του α΄ τριμήνου του 2014. Έτσι, θα μπορεί να γίνει άμεση ανακεφαλαιοποίηση της συγκεκριμένης τράπεζας, χωρίς να αυξάνεται το δημόσιο χρέος. Το σχόλιο αυτό, το οποίο επανέλαβε και ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών, Πιερ Μοσκοβισί, ανοίγει την πόρτα για μια «ισπανική λύση» στην περίπτωση της Κύπρου.

Πάντως, με δεδομένο πως η ΕΚΤ έχει τις αμφιβολίες της για την ευρωστία της Λαϊκής, δεν είναι ξεκάθαρο τι ύφος θα πάρει μια τέτοια λύση. Αναλυτές σχολιάζουν, όμως, πως η δήλωση αφορούσε «κατά βάση» την Κύπρο.


«Μνημόνιο» και από τη Ρωσία

Οι πληροφορίες για συμμετοχή της Ρωσίας στη δανειοδότηση της Κύπρου δεν επιβεβαιώνονται, αν και κάτι τέτοιο θα ήταν υποβοηθητικό στο ξεμπλοκάρισμα της συμφωνίας και στη διασφάλιση της εμπλοκής του ΔΝΤ στη διαδικασία. Αρμόδια πηγή από τη Μόσχα σχολιάζει, πάντως, πως η όποια επιλογή για την Κύπρο, σίγουρα θα εμπλέκει και το ΔΝΤ, κάτι που είναι δεδομένο εδώ και αρκετές εβδομάδες, όπως έγραψε παλαιότερα και η «Κ». Ο βασικότερος λόγος για τη στάση της Μόσχας, είναι πως η έκθεσή της στην Κύπρο είναι ήδη υψηλή, ενώ η όποια αρωγή προς την Κύπρο θεωρείται, ούτως ή άλλως, πως έχει ιδιαίτερα υψηλό ρίσκο.
Με δεδομένο, μάλιστα, πως το «κούρεμα» των κυπριακών ομολόγων –αλλά και ενός πολύ μεγάλου μέρους του κυπριακού χρέους– είναι σχεδόν αδύνατο για πρακτικούς αλλά και νομικούς λόγους, είναι ξεκάθαρο πως ο βασικότερος «υποψήφιος» για απομείωση είναι το δάνειο που έχει ήδη παραχωρηθεί από τη Ρωσία στην Κύπρο, ύψους 2,5 δισ. ευρώ. Κι αυτό, διότι το συγκεκριμένο δάνειο αποτελεί διακρατική, διμερή συμφωνία και δεν περιλαμβάνεται στις άλλες εκδόσεις χρέους.

Υψηλόβαθμες πηγές από τη Μόσχα σχολιάζουν πως η ρωσική πλευρά, αν και εξετάζει ακόμα τις επιλογές της σχετικά με την Κύπρο, δεν έχει ιδιαίτερα «θερμή» στάση στην όλη προοπτική. Λόγω και των πολιτικών περιστάσεων στη Μόσχα –με το δημοσιονομικό έλλειμμα να περιορίζεται κάτω από το1% χάρη στην πώληση της Sberbank από το ρωσικό δημόσιο– δεν επιτρέπει «να φαίνεται μια αρωγή 5 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό» της χώρας.

Την ίδια ώρα, οι κρατικές τράπεζες δείχνουν ελάχιστη διάθεση να βοηθήσουν την Κύπρο, την ώρα που η έκθεση της χώρας στην κυπριακή αγορά και στο Δημόσιο είναι ήδη υψηλή, και τα ρίσκα είναι ιδιαίτερα αυξημένα.

Μια από τις σκέψεις που φέρονται να έχουν γίνει από συμβούλους με στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο, είναι πως μια σειρά από ιδιωτικοποιήσεις θα μπορούσαν να «βοηθήσουν τη Ρωσία να βοηθήσει την Κύπρο». Πέρα από το προφανές ενδιαφέρον για το φυσικό αέριο, οι σκέψεις αφορούσαν και ιδιωτικοποιήσεις ημικρατικών οργανισμών, με τους Ρώσους να έχουν το μάτι στην Αρχή Λιμένων, αλλά και στην ΑΗΚ. Ενδιαφέρον για τη CYTA δεν επιβεβαιώνεται με ασφάλεια. Οι επιλογές αυτές, σύμφωνα με πληροφόρηση, αποτελούν, πολιτικά μιλώντας, «νεκρό γράμμα» για την Κύπρο, αφού προσπαθεί να αποφύγει ιδιωτικοποιήσεις στο Μνημόνιο με την Τρόικα και δεν έχει τη διάθεση να δεχτεί ιδιωτικοποιήσεις έναντι δανείου.

Νομικά δύσκολο το «κούρεμα»
Πέρα από το γεγονός ότι η «κυπριακή ιδιοκτησία» του χρέους περιπλέκει την οικονομική διάσταση μιας αναδιάρθρωσης του κυπριακού χρέους, σημαντικά είναι και τα νομικά εμπόδια για μια τέτοια κίνηση.

Τα κυπριακά προϊόντα χρέους εκδίδονται με βάση την αρχή pari passu (κατατάσσονται όλα ως ίσα μεταξύ τους), ενώ είναι όλα unsubordinated (έχουν όλα προτεραιότητα στην αποπληρωμή). Από τη στιγμή που όλα τα ομόλογα κατατάσσονται «πρώτα» στην αποπληρωμή τους, προκύπτει πως δεν μπορεί να γίνει «επιλογή» μέρους του χρέους που μπορεί να «κουρευτεί» ή να αναδιαρθρωθεί διαφορετικά, χωρίς να έχουν δικαίωμα οι κάτοχοί του να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.

Ένα δεύτερο, επίσης, εξαιρετικά σημαντικό στοιχείο, είναι πως το κυπριακό χρέος υπάγεται στο αγγλικό δίκαιο, ενώ δικαιοδοσία δίνεται στα αγγλικά δικαστήρια. Έτσι, δεν μπορούν να γίνουν νομικές «διορθώσεις» ή άλλες κινήσεις εκτάκτου ανάγκης όπως έγινε στην περίπτωση της Ελλάδας. Η όποια αναδιάρθρωση θα πρέπει να έχει τη σύμφωνη γνώμη των κατόχων του 75% του κάθε ομολόγου, κάτι που φαντάζει ως εξαιρετικά δύσκολο κάτω από τις περιστάσεις. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το κούρεμα έγινε μετά από νομοθέτημα με το οποίο μία απόφαση του 30% των κατόχων χρέους, δεσμεύει και τους υπόλοιπους (majority clause).
Επειδή, όμως, στην περίπτωση της Κύπρου το όριο του 75% υπάγεται στο αγγλικό δίκαιο, μια νομοθετική ρύθμιση δεν θα είχε αντίκρισμα.

Αυτή η νομική διάσταση του χρέους περιπλέκει σημαντικά την κατάσταση. Το γεγονός ότι το ΔΝΤ άλλαξε σημαντικά τη στάση του στα μέσα Οκτωβρίου, όταν έθεσε με τρόπο που ήταν πλέον επιτακτικός το ζήτημα της βιωσιμότητας, σχετίζεται άμεσα και με το χρονικό σημείο κατά το οποίο το Ταμείο έλαβε τη σχετική νομική συμβουλή.

Από εκείνο το χρονικό σημείο και μετά, «αναζητείται τρόπος» για να εμπλακεί το ΔΝΤ στη διάσωση της Κύπρου, αφού το ΔΝΤ έχει πλέον δείξει έντονη διάθεση να αποφύγει εμπλοκή του σε νέες περιπέτειες με τη διάσωση μιας μη βιώσιμης χώρας. Είναι προφανές πως, πέρα από τις ιδιωτικοποιήσεις που πρέπει πλέον να θεωρούνται σίγουρες, θα πρέπει να ληφθούν και επιπλέον μέτρα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s