Περί ιδιωτικοποιήσεων και επιστολών

Μάλλον περίεργη ήταν η αντιπαράθεση που ξέσπασε σχετικά με την επιστολή που απέστειλε το Υπουργείο Οικονομικών σε έξι ημικρατικούς οργανισμούς, με την οποία ζητούσε απογραφή των ενεργητικών τους εν όψει ιδιωτικοποιήσεων. Κι αυτό, διότι το Υπουργείο Οικονομικών ουσιαστικά προωθούσε τις δράσεις που αναφέρονται –χωρίς καμία ασάφεια– στο συμφωνηθέν προσχέδιο του Μνημονίου, το οποίο έγινε αποδεκτό και από την κυβέρνηση.

Αξίζει να σημειωθεί, μάλιστα, πως η προετοιμασία των απογραφών ενεργητικού θα πρέπει, σύμφωνα με την (άτυπη, στο παρόν στάδιο) δέσμευση της Δημοκρατίας, να ολοκληρωθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο είναι και μάλλον αξιέπαινη η κίνηση του Υπουργείου Οικονομικών να προωθήσει κινήσεις για τις οποίες δεσμεύτηκε μεν η σημερινή κυβέρνηση, αλλά θα υλοποιηθούν από την επόμενη.

Αξίζει να σημειωθεί πως στο Μνημόνιο αναφέρεται ρητά πως ανάμεσα στους «στόχους-κλειδιά» του Κεφαλαίου 3 είναι και η «διαμόρφωση ενός προγράμματος για τη βελτίωση της αποδοτικότητας των κρατικών επιχειρήσεων και ημικρατικών οργανισμών, και η έναρξη του προγράμματος ιδιωτικοποίησης» (Στόχος 7). Δεν υπάρχει, έτσι, κάποια ασάφεια ως προς τους στόχους του Μνημονίου, παρ’ όλο που το κείμενο αφήνει ανοικτές όλες τις επιλογές για τον τρόπο με τον οποίο θα γίνουν οι ιδιωτικοποιήσεις (εκποίηση, μετοχοποίηση, στρατηγικός επενδυτής κ.ο.κ.). Η ανάγνωση του Κεφαλαίου 3 του Μνημονίου δεν επιτρέπει καμία αμφιβολία πως, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα προχωρήσει κάποια μορφή ιδιωτικοποιήσεων. Αυτό, εξάλλου, έχει γίνει αποδεκτό και από πλευράς της κυβέρνησης, παρά τα όσα μπορεί να λέγονται το τελευταίο διάστημα, τα οποία μάλλον οφείλονται σε προεκλογικές ανάγκες.

Τι λέει το Μνημόνιο

Στο Κεφάλαιο 3, παράγραφος 6, το Μνημόνιο κάνει σαφείς αναφορές και στις υποχρεώσεις της Δημοκρατίας όσον αφορά στην απογραφή των ενεργητικών των ημικρατικών οργανισμών.

Οι αρχές της χώρας, αναφέρεται, «θα δημιουργήσουν [μια λίστα] απογραφής στοιχείων ενεργητικού, συμπεριλαμβανομένων των ακινήτων … σε σχέση με τις πιθανές εκποιήσεις ή αναδιαρθρώσεις. Για αυτό τον σκοπό, η απογραφή θα σημειώνει ποιες κρατικές επιχειρήσεις θα μπορούν να γίνουν αντικείμενο εκποίησης, ποιες θα γίνουν αντικείμενο αναδιάρθρωσης και ποιες θα ρευστοποιηθούν». Αυτή η κίνηση θα πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2013, δηλαδή ώς τον Σεπτέμβριο.

Αυτή ήταν και η απογραφή που ζήτησε από τους έξι ημικρατικούς οργανισμούς το Υπουργείο Οικονομικών, με την επιστολή που απέστειλε στη Cyta, την ΑΗΚ, την Αρχή Λιμένων, την Αρχή Κρατικών Εκθέσεων, τον ΚΟΑ και το ΡΙΚ. Κάτω από το φως της ρητής υποχρέωσης που ανέλαβε η Δημοκρατία (ή τουλάχιστον που θα αναλάβει η Δημοκρατία με την υπογραφή του συμφωνηθέντος Μνημονίου), δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρο εάν οι ημικρατικοί οργανισμοί έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν την παραχώρηση των στοιχείων που ζήτησε το Υπουργείο Οικονομικών.

Η παράγραφος 3(6) δεν αφήνει περιθώρια «δεύτερης ανάγνωσης», αφού, όπως έχει γίνει αποδεκτό από την απερχόμενη κυβέρνηση, θα πρέπει ώς τον Σεπτέμβριο να καταγραφούν τα ενεργητικά των οργανισμών, αλλά και να γίνει αξιολόγησή τους σε σχέση με την πιθανότητα εκποίησης, αναδιάρθρωσης ή και ρευστοποίησης. Με γνώμονα, μάλιστα, πως η έναρξη της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων αποτελεί κεντρικό στόχο του Μνημονίου, κάτι που αναφέρεται χωρίς περιστροφές στο κείμενο που αποδέχτηκε η κυβέρνηση, είναι προφανές πως ο όλος δημόσιος διάλογος περί ιδιωτικοποιήσεων γίνεται σε λανθασμένη βάση: Οι μοναδικές επιλογές της Κύπρου, πλέον, σχετίζονται με τον τρόπο προώθησης των ιδιωτικοποιήσεων, και όχι με το κατά πόσον αυτές θα προχωρήσουν.

Μείωση 15% στις δαπάνες

Σημειώνεται επίσης πως στην ίδια παράγραφο του Μνημονίου, η Κύπρος αποδέχεται πως θα πρέπει να γίνουν περικοπές στους ημικρατικούς, με στόχο να «μειωθούν οι λειτουργικές δαπάνες των ημικρατικών κατά τουλάχιστον 15% σε σχέση με τα επίπεδα του 2010». Αυτό μπορεί να γίνει, μεταξύ άλλων, με μειώσεις δαπανών «που να συνάδουν με μια ρεαλιστική οικονομική αξιολόγηση» (economic and financial assessment). Αυτή η μείωση δαπανών θα πρέπει να ολοκληρωθεί ώς το τέλος του έτους, γεγονός που μεταφράζεται σε πολύ μεγάλη πίεση χρόνου.

Μάλλον εύσημα δικαιούται το Υπ. Οικονομικών

Μάλλον εύσημα δικαιούται το Υπ. Οικονομικών

Παρά τις όποιες ενστάσεις στο σημείο αυτό, ο στόχος έχει ήδη γίνει αποδεκτός από την Κύπρο, γεγονός που δημιουργεί δεσμεύσεις, όπως συμβαίνει εξάλλου και με τη γενικότερη πορεία των ιδιωτικοποιήσεων.

Επιπλέον, στην ίδια παράγραφο (σελ. 20-21 του δημοσιευθέντος κειμένου) αναφέρεται πως η Κύπρος θα προχωρήσει σε «ενίσχυση της διοίκησης των ημικρατικών, σύμφωνα με διεθνείς βέλτιστες πρακτικές, και θα ετοιμάσει έκθεση αναθεώρησης των λειτουργιών και των οικονομικών καταστάσεων των ημικρατικών». Η ίδια έκθεση «θα αξιολογεί τις εμπορικές προοπτικές αυτών των επιχειρήσεων (ημικρατικών), τη δυνητική έκθεση της κυβέρνησης σε αυτούς και το πεδίο για ομαλή ιδιωτικοποίησή τους». Αυτή η έκθεση θα πρέπει να είναι έτοιμη την ίδια ώρα με την απογραφή των ενεργητικών, δηλαδή τον ερχόμενο Σεπτέμβριο.

Τέλος, γίνεται και η γνωστή πλέον αναφορά πως η Δημοκρατία θα είναι έτοιμη να εξετάσει ένα πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων «εάν είναι αναγκαίο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του χρέους» (Παράγραφος 3(7)).

Το γεγονός ότι υπάρχουν τόσες πολλές αναφορές, και μάλιστα με λεπτομερή χρονοδιαγράμματα για την προετοιμασία που οφείλει η Κύπρος να κάνει σε σχέση με τις ιδιωτικοποιήσεις, ενισχύει και τη ρητή δέσμευση που έχει αναλάβει η κυβέρνηση μέσα από την αποδοχή του Μνημονίου, πως «στόχος- κλειδί» του όλου προγράμματος θα είναι η έναρξη της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων.

Συμφωνήθηκαν κι άλλα

Εκτός, όμως, από τη ρητή δέσμευση για την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων, το συμφωνηθέν κείμενο του Μνημονίου περιλαμβάνει, όπως έγραψε προ δεκαπενθημέρου η «Κ», και δεσμεύσεις για επιπλέον μέτρα. Μάλιστα, αυτά τα μέτρα αφήνουν ανοικτή την πόρτα σε ριζικές αλλαγές στην Κύπρο και καθιστούν μη αναγκαίο ένα δεύτερο Μνημόνιο, αφού επιτρέπουν την επέκταση των δημοσιονομικών μέτρων όσο κριθεί σκόπιμο.

Ίσως το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα να είναι οι μεταρρυθμίσεις στον δημόσιο τομέα, με πολλές επί μέρους αναφορές για συγκεκριμένα τμήματα του Δημοσίου να γίνονται σε διάφορα σημεία του Μνημονίου. Ωστόσο, συγκεκριμένη αναφορά γίνεται στην εξωτερική μελέτη για τη δημόσια υπηρεσία, η οποία θα πρέπει να είναι έτοιμη ώς τον ερχόμενο Δεκέμβριο. Η μελέτη θα εξετάζει «τον ρόλο, τις εξουσίες, την οργανική δομή και το μέγεθος/απασχόληση» όλων των υπουργείων, τμημάτων και ανεξάρτητων αρχών (Παράγραφος 3(11)). Θα εξετάζει, επίσης, την πιθανότητα «κατάργησης ή σύμπτυξης/συγχώνευσης μη κερδοσκοπικών οργανισμών και ημικρατικών», καθώς και την «αναδιοργάνωση και αναδιάρθρωση των τοπικών αρχών».

Επιπλέον, η ίδια μελέτη, σύμφωνα με το κείμενο που έχει ήδη συμφωνηθεί, θα εξετάζει τους όρους εργασίας (συμπεριλαμβανομένων των αδειών και του ωραρίου) και τις μισθολογικές κλίμακες, σε σύγκριση με τις συνθήκες που επικρατούν στον ιδιωτικό τομέα. Θα εξεταστεί, επιπλέον, και το σύστημα αξιολόγησης.

Σύμφωνα με την ίδια παράγραφο του συμφωνηθέντος κειμένου του Μνημονίου, «με βάση τα ευρήματα της αξιολόγησης, οι αρχές θα συμφωνήσουν σε ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων με τους κοινωνικούς εταίρους, θα το υποβάλουν στη Βουλή για έγκριση και θα υλοποιήσουν ένα πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της δημόσιας διοίκησης» με τελικό χρονικό όριο τον Σεπτέμβριο του 2014.

Είναι προφανές πως η συμφωνία που έγινε ήδη με την Τρόικα για τέτοιες μεταρρυθμίσεις στο Δημόσιο (παρόμοιες αναφορές υπάρχουν και για τις συντάξεις) αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο ριζικών (ακόμα και ακραίων) επιλογών για τις κινήσεις που θα ακολουθήσουν. Μοναδικό στοιχείο που μπορεί, ενδεχομένως, να μετριάσει το εύρος και βάθος των μέτρων που έχουν ήδη συμφωνηθεί, θα είναι, όπως όλα δείχνουν, το κατά πόσον η οικονομία θα μπορεί να ανταποκριθεί στις γενικότερες απαιτήσεις της κρίσης.

(Από την Καθημερινή, 24 Φεβρουαρίου 2013, www.kathimerini.com.cy)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s