Τί έγινε στις καταθέσεις…

Η έξοδος κεφαλαίων από το τραπεζικό σύστημα έχει προκαλέσει ήδη τις πρώτες ανησυχίες, την ώρα που τραπεζικά στελέχη εξετάζουν πλέον τις επόμενες κινήσεις τους για να σταματήσει η αιμορραγία. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το έναυσμα για τη μαζική έξοδο κεφαλαίων από την Κύπρο δόθηκε με δημοσίευμα της Finacial Times πριν από ένα μήνα, το οποίο αναφερόταν σε πιθανότητα «κουρέματος» καταθέσεων. Την επαύριον, ο πρόεδρος του Eurogroup, Γιόρεν Ντάισελμπλουμ, αρνήθηκε να θέσει το ενδεχόμενο εκτός συζήτησης, δίνοντας έτσι το εναρκτήριο σφύριγμα για την πρόκληση πανικού στους καταθέτες.

Πάντως, σημειώνεται πως, όπως γράφτηκε προ δεκαπενθημέρου, η στάση του κ. Ντάισελμπλουμ προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ακόμα και εκνευρισμό, τόσο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όσο και στην Κομισιόν, αφού ένα ενδεχόμενο «κουρέματος» στις καταθέσεις στην Κύπρο θα έχει (σε απόλυτους αριθμούς) μικροσκοπικό όφελος για την Ευρωζώνη, την ώρα όμως που θα δημιουργεί εφιαλτικούς κινδύνους για το τραπεζικό σύστημα των 17. Γι’ αυτό και τα κέντρα λήψης αποφάσεων δεν θεωρούν πως μπορεί να προκριθεί μια επιλογή «κουρέματος» για τις καταθέσεις στο σύνολό τους –την οποία χαρακτηρίζουν έως και «ηλίθια» – παρόλο που συμμετοχή καταθετών μπορεί να αποδειχθεί σοφή επιλογή, κάτω από εξαιρετικά αυστηρές συνθήκες και σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις.

κατατηεσεισΕυρωπαϊκή φυγή
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, πάντως, η έξοδος καταθέσεων από το κυπριακό τραπεζικό σύστημα είναι σε αναλογία μεγαλύτερη ανάμεσα στους καταθέτες από την Ευρωζώνη. Συνολικά, έχουν φύγει από το κυπριακό τραπεζικό σύστημα το 10% περίπου των καταθέσεων από την Ευρωζώνη, με τα νοικοκυριά (φυσικά πρόσωπα) να δείχνουν πως έχουν πανικοβληθεί περισσότερο από όλους και να «σηκώνουν» το 12% σχεδόν των καταθέσεών τους.

Την ίδια ώρα, οι Κύπριοι δείχνουν να παραμένουν στην Κύπρο, αφού έχουν μειώσει συνολικά τις καταθέσεις τους κατά 1,22% μόνο. Ένα όμως μεγάλο μέρος της μείωσης των καταθέσεων, μάλλον δεν οφείλεται σε έξοδο από το τραπεζικό σύστημα της Κύπρου, αλλά σε μείωση των καταθέσεων λόγω των πιέσεων που δέχεται η οικονομία. Τα νοικοκυριά, μετά από μια περίοδο αύξησης των αποταμιεύσεών τους, άρχισαν εδώ και ένα περίπου τρίμηνο να χρησιμοποιούν το «μαξιλαράκι» τους, προφανώς λόγω της μείωσης των ενεργητικών και της ρευστότητας στα κυπριακά νοικοκυριά, που έχει προκληθεί από την αύξηση της ανεργίας και τη μείωση των εισοδημάτων.
Οι δε κυπριακές επιχειρήσεις συνεχίζουν κι αυτές τη μείωση των αποταμιεύσεών τους, κατά σχεδόν 3% σε σχέση με τον πολύπαθο Δεκέμβριο, κάτι που μάλλον καταδεικνύει πιέσεις λόγω ύφεσης παρά έξοδο λόγω απώλειας της εμπιστοσύνης τους προς τις κυπριακές τράπεζες.

Περίεργοι οι ξένοι
Αναλυτικά, τα πιο ασαφή μηνύματα έρχονται από τους κατοίκους εξωτερικού, εκτός Ευρωζώνης. Αυτοί έχουν κάνει αναλήψεις ύψους 635 εκατ. ευρώ (2,95% του συνόλου των καταθέσεών τους). Ωστόσο, δεν μπορεί να είναι σαφές τι έχει οδηγήσει στη μείωση αυτή μέσα στον Ιανουάριο. Από τη μία, ενδέχεται να υπάρχει κάποια απώλεια εμπιστοσύνης και να καταγράφεται φυγή καταθέσεων. Από την άλλη, όμως, συντρέχουν επιπλέον λόγοι για μείωση των καταθέσεων, που δεν έχουν άμεση σχέση με τα αμιγώς «κυπριακά» προβλήματα.

Πρώτο, ένα σημαντικό μέρος των ξένων καταθέσεων που έχουν φύγει από την Κύπρο, είναι σε δολάρια Αμερικής. Οι καταθέσεις σε δολάρια έχουν μειωθεί κατά 722 εκατ. ευρώ μέσα στον Ιανουάριο. Παρόλο που η φυγή δολαρίων δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητη, πρέπει να σημειωθεί πως οι καταθέσεις σε δολάρια στις κυπριακές τράπεζες, παρουσιάζουν πολύ έντονη κυκλικότητα, με «φυσιολογική» τη μείωση των καταθέσεων στις αρχές κάθε έτους και στο τέλος του κάθε δεύτερου τριμήνου.

Δεύτερο, πρέπει να σημειωθεί πως είναι πιθανόν ένα σημαντικό μέρος των ξένων καταθέσεων (είτε σε ευρώ είτε σε άλλο νόμισμα) να έχουν εγκαταλείψει την Κύπρο, κατευθυνόμενες κυρίως από τις συναλλαγματικές ισοτιμίες παρά οποιονδήποτε άλλο λόγο. Ιδίως όσον αφορά στη στερλίνα και στο δολάριο, αλλά και στο ελβετικό φράγκο σε μικρότερο βαθμό, κάποιο μέρος της εξόδου λογικά θα οφείλεται σε «επαναπατρισμό» των χρημάτων και αλλαγή νομίσματος. Ωστόσο, δεν μπορεί να είναι ξεκάθαρο πόσες από τις αναλήψεις από τρίτες χώρες οφείλονται σε αυτούς τους λόγους.

Βελτίωση κλίματος
Πάντως, όλες οι ενδείξεις δείχνουν πως η μείωση των καταθέσεων, που ξεπέρασε τα 1,7 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο, συνεχίστηκε και τον Φεβρουάριο. Υπολογισμοί της «Κ», με βάση εκτιμήσεις τραπεζικών στελεχών, βλέπουν μείωση των καταθέσεων ώς τα μέσα Φεβρουαρίου, να διατηρούν τους ίδιους ρυθμούς με εκείνους του Ιανουαρίου. Έτσι, οι συνολικές καταθέσεις κυμαίνονται πλέον κοντά στα 67,5 δισ. ευρώ, σημειώνοντας μείωση κατά 3,5% περίπου σε σχέση με τον Δεκέμβριο.

Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως η διάθεση των επενδυτών, όπως αυτή εμφανίζεται μέσα από άλλα «υποκατάστατα» (proxies), φαίνεται να έχει αρχίσει να βελτιώνεται από τις 25 Φεβρουαρίου και μετά. Προφανώς, πέρα από το εκλογικό αποτέλεσμα, σημαντικό ρόλο έχουν διαδραματίσει και οι δηλώσεις Ευρωπαίων αξιωματούχων (όπως του κ. Κοέρ). Σημειώνεται, για παράδειγμα, πως οι τιμές των κυπριακών ομολόγων έφτασαν για πρώτη φορά στα επίπεδα που είχαν καταγραφεί αμέσως πριν από την έκρηξη στο Μαρί, ενώ πλέον δύο σειρές ομολόγων καταγράφουν αποδόσεις κάτω του 10%. Συζητήσεις με επενδυτές επίσης ενισχύουν την αίσθηση πως η εικόνα έχει αλλάξει

Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως πέρα από τις απώλειες του τραπεζικού συστήματος, ακόμα μεγαλύτερες είναι και οι μετακινήσεις κεφαλαίων εντός του τραπεζικού συστήματος, από μια τράπεζα σε άλλη. Πλέον, όλα τα βλέμματα στρέφονται προς τις δύο μεγαλύτερες τράπεζες του τόπου.

Άμεσες οι ανάγκες για τις τράπεζες
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από τη νέα κυβέρνηση, και δη από τον νέο υπουργό Οικονομικών, είναι και η συνεχιζόμενη φυγή καταθέσεων από το τραπεζικό σύστημα. Η τάση που ξεκίνησε πριν από τρεις εβδομάδες, μετά από δημοσιεύματα που έκαναν λόγο για «κούρεμα» καταθέσεων, ακόμα συνεχίζονται.

Η έξοδος κεφαλαίων, μάλιστα, αποτελεί και ένα από τα πρώτα κεφάλαια που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η κυβέρνηση Αναστασιάδη. Γι’ αυτό τον λόγο και ο υπουργός Οικονομικών, Μιχάλης Σαρρής, καλείται, από το πρώτο του Eurogroup, να διασκεδάσει τις ανησυχίες που συνεχίζονται. Γι’ αυτό και, κατά την ομιλία του στη Βουλή κατά την τελετή διαβεβαίωσής του, ο Πρόεδρος Αναστασιάδης σχολίασε ρητά πως κάτι τέτοιο δεν είναι στο τραπέζι.

Ανάμεσα στις άλλες του επαφές, ο κ. Σαρρής συζήτησε και το ενδεχόμενο μετατροπής ολόκληρου ή μέρους του δανείου που έχει παραχωρήσει η Ρωσία στην Κυπριακή Δημοκρατία, σε τραπεζικές μετοχές. Με μια τέτοια κίνηση, θα ενισχυθεί τόσο η κεφαλαιακή βάση των τραπεζών, όσο και η βιωσιμότητα του χρέους, που θα είναι πλέον χαμηλότερο. Ταυτόχρονα, τα οφέλη για τη Ρωσία θα είναι σημαντικά, τουλάχιστον για τις «τράπεζες του Κρεμλίνου», που κατά πάσα πιθανότητα θα αποτελέσουν το μέσο της μετατροπής. Ωστόσο, τίποτε δεν έχει ακόμα συμφωνηθεί, και όλα δείχνουν πως θα χρειαστούν επιπλέον διαβουλεύσεις.

Αξίζει να σημειωθεί, επίσης πως, σε πείσμα των τίτλων που συνόδευαν, σε διάφορα διεθνή μέσα, τις δηλώσεις του Μπενουά Κοέρ την περασμένη εβδομάδα, οι δηλώσεις που σηματοδοτούν μια διαφοροποίηση από τις αρχικές τοποθετήσεις. Κι αυτό, διότι σχολίασε πως ο ίδιος «δεν θα περιλάμβανε (στις επιλογές) ενός γενικευμένου «κουρέματος» καταθέσεων, ως μέρος της λύση, με δεδομένους τους κινδύνους που κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα».

«Κάτι τέτοιο δεν έγινε σε καμία χώρα», συνέχισε ο κ. Κοέρ, «δεν είναι επιλογή που να μπορεί να διασκεδαστεί». Τόνισε, επίσης, πως κάτι τέτοιο «θα ήταν εντελώς καινούργιο… και δεν είναι ώρα για πειράματα». Ο κ. Κοέρ σχολίασε επίσης πως αυτές τις σκέψεις τις μοιράζεται και ο Μάριο Ντράγκι.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, είναι καθολικά αποδεκτό από όλα τα κέντρα λήψης αποφάσεων στην Ευρώπη και την Ουάσινγκτον, πως μια τέτοια επιλογή θα ήταν καταστροφική, όχι μόνο για την Κύπρο, αλλά και για την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτή η θέση κατέστη απόλυτα σαφής κατά τη διάρκεια των επαφών Σαρρή με τους ομολόγους του: «Δεν αξίζει τον κόπο για ένα πρόβλημα του μεγέθους της Κύπρου να δημιουργήσουμε ένα τοξικό προηγούμενο», φέρεται να σχολίασε κορυφαίο στέλεχος της Κομισιόν.

Μείωση καταθέσεων ανά τράπεζα (Δεκ. 2012 – Ιαν. 2013)
Τράπ. Κύπρου           -725.983      -3,83%
Λαϊκή Τράπ.              -465.850      -5,04%
Ελληνική Τράπ.         -249.199      -3,49%
Eurobank                    -127.859       -4,09%
Κεντρική Συνεργ.      -69.607       -0,46%
Soc. Gen.                     +68.967           15,9%

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s