Γιατί δεν είμαστε Ισλανδία

Κάτω από την πίεση των ημερών, και με το αίσθημα της προδοσίας που δημιούργησε –πάνω από όλους– η στάση της Γερμανίας, έχει αρχίσει να γίνεται ακόμα και διάλογος για μία πιθανή έξοδο της Κύπρου από τη ζώνη του ευρώ.

Εκτός από το (εφιαλτικό) παράδειγμα της ταλαιπωρημένης Αργεντινής, η οποία ούτως ή άλλως έχει τεράστια πλεονεκτήματα που στερείται η Κύπρος, γίνονται πολύ συχνά και αναφορές στην περίπτωση της Ισλανδίας.

Η μικρή βόρεια χώρα, η οποία δέχτηκε τρομακτικές πιέσεις λόγω της διπλής κρίσης που υπέστη (τραπεζική και δημοσιονομική) οδηγήθηκε, μετά από μία ραγδαία διόρθωση τύπου «σοκ» των προβλημάτων της, σε σχεδόν άμεση σταθερότητα. Έτσι, εκφράζονται συχνά απόψεις που λένε πως μπορεί μια χώρα που δεν είναι μέλος της ζώνης του ευρώ, να αντεπεξέλθει σε μια κρίση που σε πολλά της σημεία, μοιάζει και με τη δική μας. Πέρα από το μέγεθος της χώρας το ύφος του τραπεζικού συστήματος ήταν επίσης παρόμοιο με εκείνο της Κύπρου.

Αυτή δεν είναι Μεσόγειος...

Αυτή δεν είναι Μεσόγειος…

Την ίδια ώρα, όμως, η Ισλανδία παρουσιάζει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που την καθιστούν πολύ διαφορετική από την Κύπρο. Σε γενικές γραμμές, οι χώρες που βασίζονται στην υποτίμηση του νομίσματος για να τονώσουν την ανάπτυξη (ή και ανάκαμψη σε περιόδους κρίσης), βασίζονται σε εξαγωγές για την ανάπτυξή τους. Στην περίπτωση της Κύπρου, και μετά από τις μεγάλες απώλειες στον τομέα των υπηρεσιών και του χρηματοπιστωτικού τομέα, ο μόνος τομέας που απομένει είναι ο τουρισμός. Εκεί όμως, εμπόδιο στη ραγδαία ανάπτυξη του τουρισμού, παραμένει η ποιότητα του προϊόντος που δεν επιτρέπει στον τόπο να στηριχθεί –εκ νέου– στον συγκεκριμένο τομέα. Κι αυτό γίνεται ακόμα πιο έντονο αν λάβει κανείς υπόψη την ποιότητα του προϊόντος σε ανταγωνιστικούς προορισμούς.

1.   Σταθερό (και χαμηλό) κόστος ενέργειας

Μία βασική διαφορά είναι πως η Ισλανδία δεν έχει μεγάλη εξάρτηση από την εισαγωγή καυσίμων και ενέργειας. Το 100% του ηλεκτρισμού προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ οι συνολικές ανάγκες ενέργειας ικανοποιούνται κατά 85% από ανανεώσιμες πηγές. Ταυτόχρονα, έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και η χρήση υδρογόνου για πολλούς σκοπούς, συμπεριλαμβανομένης και της χρήσης στην αλιεία. Σε αντίθεση με την Κύπρο, η οποία εξαρτάται από την εισαγωγή καυσίμων σχεδόν αποκλειστικά, η Ισλανδία δεν βίωσε σημαντική αύξηση στις τιμές ενέργειας λόγω της υποτίμησης του νομίσματός της. Έτσι, οι πληθωριστικές πιέσεις από την ενέργεια –έναν σημαντικό πόρο παραγωγής και ένα σημαντικό μέρος της κατανάλωσης– δεν ήταν μεγάλες. Το κόστος παραγωγής διατηρήθηκε σε σχετικά υποφερτά επίπεδα, γεγονός που «περιόρισε» τον πληθωρισμό στο 12,4% το 2008, ενώ σήμερα βρίσκεται «μόλις» στο 6,8%. Στην Κύπρο, τόσο το κόστος καυσίμων όσο και το κόστος ηλεκτρισμού, θα πρέπει να αναμένεται πως θα αυξηθούν κατακόρυφα στην περίπτωση μιας βαθιάς υποτίμησης, με αποτέλεσμα να επηρεαστούν όλες οι τιμές στην αγορά και να εκτοξευτεί ο πληθωρισμός.

2.   Όφελος στις εξαγωγές

Ένα δεύτερο σημείο αφορά στο είδος των εξαγωγών της Ισλανδίας. Η αλιεία δεν έχει υψηλά λειτουργικά κόστη σε σύγκριση με τις βιομηχανίες της Κύπρου. Η χαμηλή ένταση πόρων στις βασικές βιομηχανίες της Ισλανδίας, μεταφράστηκε σ’ ένα μεγάλο σε συγκράτηση του κόστους παραγωγής. Έτσι, η αύξηση στο κόστος παραγωγής στην περίπτωση της Ισλανδίας ήταν πολύ χαμηλότερη από εκείνη που θα πρέπει να αναμένεται στην περίπτωση της Κύπρου. Επιπλέον, οι τιμές του μπακαλιάρου, που αποτελεί το 60% των εξαγωγών της χώρας (12% του ΑΕΠ), καταγράφονται σε ξένο νόμισμα (τις περισσότερες φορές σε δολάρια) με αποτέλεσμα να υπάρχει κάποια «ασπίδα», αφού οι αλιείς πληρώνονταν σε κορώνες ανάλογα και με την ισοτιμία. Όσον αφορά στη μεταποίηση, η Ισλανδία έχει ελκύσει ξένες επιχειρήσεις, των οποίων η παραγωγή έχει πολύ μεγάλη ένταση στη χρήση ενέργειας. Έτσι, ο βασικότερος συντελεστής παραγωγής (ενέργεια) δεν κατέγραψε πληθωριστικές τάσεις (αφού ο ηλεκτρισμός δεν απαιτεί εισαγωγή καυσίμων με αυξημένες τιμές λόγω της υποτίμησης), με αποτέλεσμα η χώρα να γίνει πιο ανταγωνιστική.

3. Φυσικός πλούτος

Εκτός από τη γεωθερμική και την υδροηλεκτρική ενέργεια, η Ισλανδία έχει και φυσικό πλούτο, του οποίου οι εξαγωγές δεν επηρεάστηκαν, με αποτέλεσμα να διατηρηθεί η κερδοφορία των επιχειρήσεων. Μία από τις βασικές εξαγωγές της χώρας είναι το αλουμίνιο, του οποίου η τιμή διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα κατά τη διάρκεια της κρίσης. Μάλιστα, από το 2009 μέχρι τα μέσα του 2011, στις διεθνείς αγορές το αλουμίνιο κατέγραψε αύξηση τιμών κατά 44,6%. Παρόμοια είναι και η πορεία του σιδηροπυρίτη, που επίσης εξάγει η χώρα. Αυτές οι αυξήσεις τιμών, με σταθερή ζήτηση, έχουν ενισχύσει την ισλανδική οικονομία στη χειρότερή της φάση, κάτι που δεν πρέπει να αναμένεται στην περίπτωση της Κύπρου όπου τα δεδομένα οδηγούν σε αντίθετα αποτελέσματα και υψηλό πληθωρισμό.

4. Πρόσβαση σε στήριξη

Παρά την καλή τύχη της Ισλανδίας (αλιεία, φυσικός πλούτος, φθηνή ενέργεια κ.λπ.), είναι πολύ σημαντικό να σημειωθεί πως όλα αυτά δεν ήταν αρκετά για να σωθεί η οικονομία της χώρας. Η Ισλανδία πήρε μεγάλη στήριξη που προσεγγίζει πλέον τα 7 δισ. ευρώ – ένα μεγάλο ποσό για μια οικονομία των 300 χιλιάδων ατόμων, έστω κι αν το τραπεζικό της σύστημα ήταν υδροκέφαλο όπως το κυπριακό. Από αυτή τη στήριξη, τα 2,5 δισ. ευρώ (από τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Δανία και τη Νορβηγία) αφορούσαν συγκεκριμένα στη στήριξη της κορώνας, η οποία, ωστόσο, έχασε περισσότερη από τη μισή της αξία σε λιγότερο από ένα χρόνο. Το μάθημα εδώ είναι πως εάν η Κύπρος μεταπηδήσει στη λίρα, θα χρειαστεί εξωτερική ενίσχυση για να βάλει κάποιο φρένο στην υποτίμηση και τον πληθωρισμό. Η λήψη αυτής της στήριξης σίγουρα θα συνεπάγεται και τη λήψη ουσιαστικών μέτρων, μεταξύ των οποίων θα είναι και η επιβολή περιορισμών στο συνάλλαγμα, όπως έγινε και στην Ισλανδία. Έτσι, η στροφή στη λίρα με στόχο να αποφύγουμε τα μέτρα, θα καταστήσει απαραίτητα τα… μέτρα.

5. Δεν απέφυγε «μνημόνιο»

Η διόρθωση της Ισλανδίας μπορεί να ήταν μεν επιτυχής, αλλά δεν ήταν καθόλου ανώδυνη. Η χώρα αύξησε τα κρατικά της έσοδα μέσα από την αύξηση των φόρων κατά 45%. Ταυτόχρονα, το κράτος μείωσε τις δαπάνες του κατά 55%, γεγονός που μεταφράστηκε σε ουσιαστικές πιέσεις για τα νοικοκυριά. Η εκτίμηση του ΔΝΤ έλεγε πως η επιτυχία βασίστηκε σε τρεις άξονες: στην πρόσβαση σε ξένη βοήθεια (κεφάλαια) όσο και όταν χρειάστηκε, σε ένα «ξεκάθαρο και πειθαρχημένο πρόγραμμα» δημοσιονομικής περισυλλογής και τέλος στη «δημοσιονομική πειθαρχία».

Κι αυτά, για μια χώρα της οποίας το τραπεζικό πρόβλημα ήταν παρόμοιο με το δικό μας. Έτσι, η όποια σύγκριση θα πρέπει να γίνεται με (περισσότερη) προσοχή, αφού η Ισλανδία δεν αποτελεί απλώς μια χώρα που τα κατάφερε μια χαρά χωρίς να είναι στο ευρώ. Μάλιστα, η αναπτυξιακή πολιτική της χώρας εστιάστηκε στην εξυγίανση και όχι στη δαπάνη χρημάτων

Σε κάθε περίπτωση, η περίπτωση της Ισλανδίας διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη της Κύπρου και δεν προσφέρεται για κάτι παραπάνω από μια επιδερμική σύγκριση.

Ξεκινώντας από το μηδέν, η Κύπρος θα πρέπει και πάλι να ξανακτίσει το οικονομικό της μοντέλο, γεγονός που δεν θα είναι εύκολο μεν, προσφέρει όμως την ευκαιρία για να γίνουν μεγάλες προσπάθειες αναδιάρθρωσης του όλου συστήματος.

Σε κάθε περίπτωση, ο περιορισμός της συνολικής προσφοράς λίρας από την Κεντρική Τράπεζα, κάτι που δοκιμάστηκε ανεπιτυχώς πολλές φορές σε άλλες περιπτώσεις, δεν θα είναι καθόλου εύκολη, αντίθετα θα είναι εξαιρετικά δύσκολη.

7 thoughts on “Γιατί δεν είμαστε Ισλανδία

  1. Επίσης η Ισλανδία κούρεψε γούλι τους ξένους καταθέτες – δες icesave. Χωρίς debt relief Μιχάλη η κύπρος ΔΕΝ σώζεται. Άρχισε να γράφεις και γι αυτό. Δες την ανάλυση στο άρθρο που δημοσίευσα 3 μέρες πριν ξεσπάσει η κρίση. Εκτός Κύπρου είναι στα top ten downloads του SSRN.

  2. «Επίσης η Ισλανδία κούρεψε γούλι τους ξένους καταθέτες – δες icesave.»

    Σταματήστε τα ψέματα επιτέλους εσείς οι τάχα «ειδικοί»

    Δεν κούρεψε καμιά κατάθεση, απλά άφησε τις ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ αυτές επιχειρήσεις να ακολουθήσουν τον δρόμο της πτώχευσης

    και είπαν στους άγγλους και ολλανδούς καταθέτες που προφανώς έχασαν τα χρήματα τους να κάνουν αγωγές

    Ας καταλάβει ο κόσμος ότι δεν πρέπει να ακούει και παίρνει τοις μετρητοίς τα όσα γράφουν και λένε άνθρωποι που δεν έχουν καμιά σχέση μαζί του

    Μιχάλη, καμιά περίπτωση δεν ποτέ απολύτως η ίδια και φυσικά η περίπτωση της Ισλανδίας διαφέρει από αυτήν της Κύπρου

    Αναφέρεσαι στον φυσικό πλούτο που έχει η Ισλανδία ως ένα διαφορετικό στοιχείο ……….

    Η Κύπρος αυτή η μικρούλικη χώρα έχει τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου και είναι φυσικά ίσως ο σημαντικότερος λόγος που δέκτηκε αυτή την πολεμική κυριολετικά επίθεση που κατέστρεψε επί της ουσίας την οικονομία μας

    τα στοιχεία μου είναι γνωστά στον Μιχάλη Περσιάνη

    Υπήρχαν και υπάρχουν φυσικά επιλογές εκτός τρόικας και μνημονίων

    Ο κόσμος πρέπει να σηκωθεί από τον καναπέ του να κλείσει τα αυτιά του στους λεγόμενους ειδικούς που του λένε να ηρεμήσει την στιγμή που σε λίγες μέρες χιλιάδες ανθρώπου θα χάσουν οριστικά την δουλειά τους

    και να έρθει να φωνάξει μαζί μας

  3. συμφωνώ και θέλω να τονίσω επίσης ότι ����, ������, ���� ����, �� ������������� �� ���� �� ����. ��� ������� ��
    ��������� �� ���� ����� �� ���� ������ ����� �� ��� ���������. ��� ����, ��
    ����� ���� ����������� ��� ������ ��� ������

  4. Παράθεμα: Η λίρα συμφέρει (κάποιους) | Η πελλάρα εν ΠΟΛΛΩΝ λογιών

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s