Πώς έφτασε ως εδώ η Λαϊκή: το τελευταίο έτος

Αν ζητήσεις από ένα φίλο σου 50 ευρώ για να περάσεις δυο-τρεις ημέρες, αυτό δεν είναι κάτι το σπουδαίο. Εάν, όμως, ζητάς 10.000 ευρώ κάθε τρεις ημέρες για να «περάσεις», είναι προφανές πως το πρόβλημά σου είναι πολύ μεγάλο. Κάπως έτσι διαγράφηκε η πορεία της Λαϊκής Τράπεζας προς τη χρεοκοπία. Όπως σε όλες τις «παραδοσιακές» τραπεζικές κρίσεις, οι πιέσεις στο τραπεζικό σύστημα εκδηλώνονται ως δυσχέρεια στη ρευστότητα.

Το μεγάλο ζητούμενο για τους επόπτες και τους άλλους υπεύθυνους είναι πάντοτε να διακρίνουν μεταξύ των τραπεζών που έχουν πρόβλημα στη ρευστότητά τους και μπορούν να σωθούν από τη μία, και από την άλλη των τραπεζών όπου οι δυσκολίες στη ρευστότητα αποτελούν σύμπτωμα μιας βαθύτερης ασθένειας.

Στην περίπτωση της Λαϊκής Τράπεζας ήταν ιδιαίτερα εύκολο να διακρίνει κανείς πως το πρόβλημα της ρευστότητας δεν ήταν απλώς «πρόβλημα ρευστότητας», αλλά ήταν το σύμπτωμα μέσα από το οποίο εκδηλωνόταν η σταδιακή χρεοκοπία της τράπεζας.

Το γεγονός ότι η κατεπείγουσα ρευστότητα που παραχωρήθηκε στην τράπεζα, έφτασε ακόμα και τα 10 δισ. κάποια στιγμή (και κατά πάσα πιθανότητα υψηλότερα σήμερα), δεν είναι σοβαρό μόνο διότι το ποσό είναι αστρονομικό για τα δεδομένα της Κύπρου. Πάνω από όλα, είναι σοβαρό διότι, ακόμα κι αν δεν λάμβανε υπόψη κανείς όλα τα άλλα συμπτώματα που είχε η τράπεζα, από μόνο του το ποσό αποτελούσε απόδειξη πως δεν υπήρχε τρόπος να νεκραναστηθεί το συγκεκριμένο ίδρυμα.

Παλαιότερες αμαρτίες
Οι αμαρτίες της Λαϊκής, φυσικά, ήταν παλαιότερες και στο σύνολό τους έγιναν πολύ πριν από τη διάσωση τον Μαΐου. Αυτές αφορούν στις γνωστές υποθέσεις της διατήρησης ομολόγων του ελληνικού δημοσίου στο χαρτοφυλάκιο της τράπεζας, αλλά και σε μια μακρά λίστα από δάνεια –πολλές φορές επτά ψηφίων– που δεν έγιναν με βάση την εμπορική λογική της αναζήτησης κέρδους. Τα συνδεδεμένα δάνεια, τα δάνεια σε «φίλους» και οι κινήσεις που δείχνουν στην καλύτερη περίπτωση πως η τράπεζα δεν πρόσεχε και στη χειρότερη πως υπήρχε διαφθορά, άσκησαν τρομερές πιέσεις στα θεμελιώδη στοιχεία της Λαϊκής.

Είναι σαφές πως οι παλαιότερες αυτές αποφάσεις θα πρέπει πλέον να αποτελέσουν αντικείμενο αστικών ή και ποινικών διαδικασιών στα δικαστήρια.

Αμαρτίες γονέων..

Αμαρτίες γονέων..περίεργα δάνεια

Ακόμα και τότε, όμως, η τράπεζα θα μπορούσε να είχε σωθεί, έστω κι αν αυτό γινόταν με μεγάλη ζημιά. Το όλο ιστορικό της πορείας από τον Μάιο μέχρι τη σημερινή κατάσταση, αποτελεί μια μακρά λίστα από αποφυγή των αποφάσεων όπου αυτό ήταν δυνατό, και από ευθυνοφοβικές αποφάσεις, όποτε επιβλήθηκε να ληφθούν αποφάσεις.

Πρέπει να σημειωθεί, μάλιστα, πως η πορεία από τον Μάιο και μετά, άρχισε με τη διάσωση της τράπεζας, η οποία προέκυψε κάτω από συνθήκες εκβιασμού. Κι αυτό, διότι μπροστά στα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στον ελεγκτικό οίκο της τράπεζας, PWC, εν όψει των τριμηνιαίων αποτελεσμάτων, οι ελεγκτές αποφάσισαν να υλοποιήσουν την προηγούμενή τους «απειλή» και να αρνηθούν να εγκρίνουν τα αποτελέσματα χωρίς την τρομακτική υποσημείωση πως ο οίκος βαίνει προς διάλυση.

Μόνο κάτω από τον «εκβιασμό» αυτό έγινε κατορθωτή η απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών τότε, να οδηγήσει την τράπεζα στη Βουλή, για εξασφάλιση διάσωσης, ύψους τότε 1,8 δισ. ευρώ.

Σε καμία περίπτωση, πάντως, δεν αποενοχοποιούνται και οι διοικήσεις της Τράπεζας πριν από την διάσωση, των οποίων οι κινήσεις θα πρέπει να εξεταστούν με πιο σοβαρή διάθεση, αφού η έκθεση της Α&Μ αφήνει πολλά εκτός της έρευνας του οίκου. Τα περίεργα δάνεια, τα μεγάλα ανοίγματα, η έκθεση σε ρίσκο που δεν είχε οικονομική λογική αλλά και οι αποφάσεις που «μυρίζουν» άσχημα, αποτέλεσμα το τραύμα που τελικά επιδεινώθηκε μέχρι και το σημείο της καταστροφής.

Ωστόσο, και ενώ εκκρεμούν σοβαρότατα ερωτήματα για την διοίκηση της τράπεζας, η πορεία προς την καταστροφή θα μπορούσε να είχε σταματήσει τον τελευταίο χρόνο.

Πολλές οι ευθύνες
Οι ευθύνες σε αυτή την πορεία είναι βαρύτατες. Σε πολιτικό επίπεδο, μάλιστα, η ιστορία της Λαϊκής αποτελεί απόδειξη για τον ερασιτεχνισμό και την έλλειψη σοβαρότητας που επικράτησε για τουλάχιστον έξι μήνες.

1. Βουλευτές
Αξίζει να σημειωθεί, επιπλέον, πως ακόμα και σήμερα πολλοί βουλευτές επιμένουν πως δεν γνώριζαν τι συνέβαινε. Η δικαιολογία που έδωσαν, δηλαδή, είναι πως δεν ήξεραν τι ψήφιζαν. Εάν, όμως, η ευρωστία και οι επόμενες κινήσεις της Λαϊκής για εξασφάλιση της βιωσιμότητάς της δεν ήταν το αντικείμενο των πολύωρων συζητήσεων που έγιναν στη Βουλή, τότε διερωτάται κανείς τι συζητούσαν για πέντε ώρες, που να ήταν πιο σημαντικό.

Σήμερα, μάλιστα, διάφοροι βουλευτές αναφέρουν (όπως η κ. Χαραλαμπίδου, ο κ. Λουκαΐδης και ο κ. Ανδρέας Κυπριανού) πως τα στοιχεία για τον ELA βρίσκονταν στη σελίδα 63 και επομένως ήταν «κρυμμένα» στην ενημέρωση. Δεν είναι όμως γνωστός ο λόγος γιατί δεν διάβασαν ολόκληρη την ενημέρωση, όπως παραδέχονται, κάτι που δεν αποτελεί δικαιολογία. Εξάλλου, η αναφορά αυτή ισοδυναμεί με παραδοχή πως δεν κάνουν τη δουλειά τους καλά, αφού όφειλαν να διάβαζαν όλη την ενημέρωση πριν να προχωρήσουν σε ψήφιση του νόμου. Διερωτάται, μάλιστα, κανείς, πόσο σοβαρά παίρνουν τη δουλειά τους, μετά από αυτές τις παραδοχές, αλλά και με πόση σοβαρότητα ψηφίζουν ακόμα μεγαλύτερα νομοσχέδια και πολλαπλές τροπολογίες.

Επιπλέον, σημειώνεται και η πλημμελής παρακολούθηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Λαϊκής από τη Βουλή, μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου για τη διάσωση.

2. Μέλη του Δ.Σ. της Κεντρικής
Πέρα από τους βουλευτές, όμως, ακόμα και μέλη του Δ.Σ. της Κεντρικής Τράπεζας έχουν επιδείξει (και δημοσίως παραδεχτεί) πως δεν έκαναν τη δουλειά τους με την αφοσίωση που όφειλαν. Σχολιάστηκε στη Βουλή –και μάλιστα ως δικαιολογία– πως δεν ενημερώθηκαν από τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας για την κατάσταση στη Λαϊκή και δη για το ύψος του ELA.

Ωστόσο, και άσχετα με την ευθύνη του Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας για αυτό το γεγονός, ούτε αυτή η τοποθέτηση των μελών του Δ.Σ. αποτελεί δικαιολογία. Εξάλλου, τα στοιχεία του ELA ήταν διαθέσιμα στην ιστοσελίδα της Κεντρικής Τράπεζας, την οποία προφανώς δεν θεώρησαν απαραίτητο να επισκεφτούν τα μέλη του Δ.Σ. της Κεντρικής.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμα κι αν μπορεί με κάποιο τρόπο να δικαιολογηθεί το προφανές γεγονός ότι δεν επισκέφτηκαν την ιστοσελίδα της Κεντρικής τα μέλη του Δ.Σ. της, είναι ακόμα πιο περίεργο το γεγονός ότι δεν παρακολουθούσαν τα οικονομικά της στοιχεία, στα οποία φαίνεται σαφώς πως το ύψος του ELA ανέβαινε.

Στην περίπτωση που δεν ήταν προφανές στον ισολογισμό της Κεντρικής το ύψος του ELA (αφού δεν αναφέρεται ως «ELA»), είναι αξιοπερίεργο πώς δεν έγινε στον διοικητή η απλή ερώτηση «αυτά τα 9 δισ. σε αυτό τι σημείο, τι είναι ακριβώς;». Μοναδική εξήγηση είναι πως δεν παρακολουθούσαν ως όφειλαν τα στοιχεία της Κεντρικής ή, αν παρακολουθούσαν, δεν ενδιαφέρθηκαν να ρωτήσουν περί τίνος πρόκειται.

Και πότε θα ανησυχήσεις;

Και πότε θα ανησυχήσεις;

3. Ο διοικητής της Κεντρικής
Η μεγαλύτερη ευθύνη ανήκει καταφανώς στον διοικητή της Κεντρικής. Χωρίς αυτό να αποτελεί δικαιολογία για τις όποιες (σοβαρές) παραλείψεις της προηγούμενης διοίκησης της Κεντρικής, η νυν διοίκηση παρακολούθησε με πλήρη αδράνεια την πορεία της Λαϊκής, από τη βαριά ασθένεια προς τον θάνατο.

Το γεγονός ότι παραδέχτηκε την περασμένη εβδομάδα ο διοικητής πως η τράπεζα ήταν «στον αναπνευστήρα» εδώ και πολλούς μήνες, και πως η καθυστέρηση οφειλόταν στο γεγονός ότι «έπρεπε να γίνουν εκλογές» είναι πολύ σοβαρό, αφού δεικνύει σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία της Κεντρικής. Ενώ η κατεπείγουσα ρευστότητα προς τη Λαϊκή έβαινε εκτός ελέγχου, ιδίως από τον Μάιο και μετά, ήταν ξεκάθαρο πως η τράπεζα είχε άμεση ανάγκη παρέμβασης και πως έπρεπε να ληφθούν τολμηρά μέτρα πάραυτα.

Κάτι τέτοιο δεν έγινε, όπως δήλωσε ο διοικητής, διότι έπρεπε πρώτα να γίνουν εκλογές. Η σοβαρότητα της δήλωσης αυτής, είναι πως, σε αντίθεση με τον όρκο που έδωσε, διαχειρίστηκε τα προβλήματα του τραπεζικού τομέα με γνώμονα πολιτικές ανάγκες. Κι αυτό, αντί να επιβάλει ριζική αναδιάρθρωση της τράπεζας.

Μάλιστα, το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Λαϊκής, που δόθηκε πολλούς μήνες μετά τη χρεοκοπία της τράπεζας, δεν ήταν παρά ένα μαλακό χάδι στα τραύματα της τράπεζας, με δειλές μισές λύσεις.

Η διαχείριση της επιβίωσης του δεύτερου μεγαλύτερου τραπεζικού συστήματος, όμως, ήταν δική του δουλειά, η οποία δεν έγινε ποτέ. Το γεγονός ότι η Κεντρική, όχι μόνο παρακολούθησε, αλλά και διευκόλυνε την πορεία της Λαϊκής προς την καταστροφή με τη διπλή της τακτική να παραχωρεί ELA και να μην επιβάλλει αναδιάρθρωση, εγείρει ζήτημα βαρύτατων ευθυνών για τον τέταρτο όροφο της Κεντρικής.

Πάνω από όλα, το γεγονός ότι δημοσιογράφοι οδηγήθηκαν στο ΤΑΕ για τις προειδοποιήσεις που έγραφαν, στο πλαίσιο ποινικής έρευνας μετά από καταγγελία του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, αποτελεί ισχυρή ένδειξη πως η όλη στρατηγική είχε ως στόχο την αποσιώπηση της κατάστασης και την αποφυγή της οποιασδήποτε συζήτησης –πόσω μάλλον πράξης– για διάσωση του οίκου.

Υπενθυμίζεται πως ο γράφων κλήθηκε στο ΤΑΕ με αντικείμενο, μάλιστα, δημοσίευμα που δεν περιείχε καμία απολύτως εμπιστευτική ή απόρρητη πληροφορία, γεγονός που εγείρει ερωτηματικά για τις τότε προθέσεις του διοικητή.

Την ίδια ώρα, σοβαρά είναι τα ερωτηματικά που εκκρεμούν και για την τέως διοίκηση της Κεντρικής, η οποία δεν είχε μεν το νομικό πλαίσιο για να σταματήσει την συγχώνευση Λαϊκής-Εγνατίας, αλλά την ίδια ώρα δεν επιχείρησε καμία αντίδραση όταν είχε πλέον διαφανεί πως η συγχώνευση δεν ήταν προς το συμφέρον του τραπεζικού συστήματος της Κύπρου.

Κι όμως, είχε πιστωτική επέκταση

Κι όμως, είχε πιστωτική επέκταση

4. Εμπειρογνώνομονες και το σχέδιο αναδιάρθρωσης
Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της τράπεζας αποτελούσε υποχρέωση της κάτω από τους όρους του νομοσχεδίου διάσωσης της τράπεζας. Στο νομοσχέδιο περιλαμβάνονταν η μείωση του προσωπικού κατά 10% το 2012 και άλλο 8% φέτος, αλλά και η μείωση μισθών και λειτουργικών εξόδων.

Το γεγονός ότι ο εκτελεστικός διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας λάμβανε μέχρι τον περασμένο μήνα, έσοδα της τάξης των 250 χιλιάδων ευρώ από τη χρεοκοπημένη τράπεζα, αποτελεί από μόνο του απόδειξη πως δεν ήταν κατανοητή η κατάσταση στην οποία βρισκόταν η Λαϊκή.

Το σχέδιο, που εκπόνησε ο οίκος KPMG και άρχισε να υλοποιείται από τον Αύγουστο, ήταν μία χλιαρή παρέμβαση στο ύφος λειτουργίας της τράπεζας, που άρμοζε σε οίκο με μειωμένη κερδοφορία, όχι σε οίκο που ήδη καταρρέει. Χαρακτηριστικά αναφέρεται πως στόχος ήταν η συρρίκνωση του δικτύου καταστημάτων, ενώ οι πρώτες κινήσεις αφορούσαν και σε εθελούσια έξοδο 185 ατόμων. Η μείωση προσωπικού κατά 600 άτομα, είχε, δε, ορίζοντα το 2017. Το σχέδιο, μάλιστα, δεν έγινε αποδεκτό και έτυχε διαπραγμάτευσης (!).

Είναι προφανές πως η κατάσταση στην οποία βρισκόταν η τράπεζα δεν είχε γίνει κατανοητή από τον οίκο, ο οποίος εισηγήθηκε τις «συνήθεις» λύσεις που δεν είχαν ελπίδα να αλλάξουν την πορεία των πραγμάτων. Ευθύνες φέρουν, όμως, και ο τότε υπουργός Οικονομικών και η ΕΤΥΚ, αλλά και η ίδια η διοίκηση της τράπεζας που θεώρησαν πως αυτό το σχέδιο έπρεπε να τύχει διαπραγμάτευσης προς τα κάτω, αντί να ανησυχήσουν για το μέλλον που προδιαγραφόταν για την τράπεζα.
5. Η Διοίκηση της τράπεζας
Σαφής είναι, τέλος, και η ευθύνη της διοίκησης της Τράπεζας, και δη του Δ.Σ. της. Το ELA άρχισε να αυξάνεται επικίνδυνα μετά τον Μάιο. Το γεγονός ότι εκείνη την περίοδο μειώνονταν δραματικά οι καταθέσεις της τράπεζας, αλλά την ίδια ώρα γινόταν εκ νέου υπολογισμός των δανείων (με συμπερίληψη των εκπρόθεσμων ανατοκισμών για να φαίνεται αυξημένη η πιστωτική επέκταση) αποτελεί απόδειξη πως κάτι δεν κυλούσε ομαλά.

Εάν υπάρχει κάποια –έστω– δικαιολογία μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, πως στόχος ήταν πρωτίστως η πώληση της τράπεζας, από την ώρα που έγινε σαφές πως η τράπεζα δεν έβρισκε μνηστήρες σε Λονδίνο, Πεκίνο και Μόσχα, οι κινήσεις θα έπρεπε να είχαν γίνει ακόμα πιο έντονα από την ίδια ώρα.
Το γεγονός ότι μέλος του Δ.Σ. σχολίασε προ εβδομάδας, από το κανάλι Mega, πως η τράπεζα χρησιμοποιούσε τον ELA για να παραχωρήσει δάνεια, αποτελεί σοβαρότατη μαρτυρία για την κακοδιαχείριση που γινόταν. Το ELA αποτελεί την τελευταία γραμμή στήριξης της ρευστότητας μιας τράπεζας, και όχι ένα εναλλακτικό τρόπο χρηματοδότησης των πιστώσεων που παραχωρεί.

Η ρευστότητα που παραχωρήθηκε, ως κατεπείγουσα στήριξη προς την τράπεζα, αποσκοπούσε στην υποβοήθηση της με σκοπό να κερδηθεί χρόνος μέχρι τη λήψη μέτρων για εξυγίανση. Αντί τούτου, σύμφωνα με την παραδοχή που έγινε, η τράπεζα απλώς χρησιμοποιούσε τον ELA για να συνεχίσει τις εργασίες της ως να μη συνέβαινε τίποτε. Αυτό από μόνο του εγείρει σοβαρά ερωτηματικά για την ποιότητα της διοίκησης, αλλά και για το κατά πόσον υπήρχε κάποιος ή όχι στο τιμόνι.

Μάλιστα, οι δηλώσεις του Κρις Παύλου στη ΝΕΤ πως δεν γινόταν το παραμικρό, διότι η τράπεζα θεωρούσε τον εαυτό της συστημική, αποτελεί επιπλέον μαρτυρία για την ποιότητα της διοίκησης και την ανευθυνότητα που τη χαρακτήριζε.

2 thoughts on “Πώς έφτασε ως εδώ η Λαϊκή: το τελευταίο έτος

  1. Πέραν των αβάστακτων οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει το κράτος, δυστυχώς θα επωμιστεί επιπρόσθετα έξοδα για να ανεγείρει φυλακές πολιτελείας, εάν υποκύψει στις απαιτήσεις αυτών που θα καταδικαστούν για να διαμένουν χωριστά από τους κοινούς εγκληματίες,
    παρόλον ότι δεν διαφερουν από αυτούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s