Tian Xia (Κάτω από τους ίδιους Ουρανούς)

Όταν ο τσάρος Αλέξανδρος προκάλεσε τον Μέττερνιχ σε μονομαχία, ολόκληρη η προσπάθεια της Βιέννης έμοιαζε να καταρρέει. Στην πραγματικότητα, όμως, η προσβολή του Μέττερνιχ προς τον Τσάρο –του είπε πως οι Πολωνοί θα νικούσαν αν έκαναν πόλεμο με τη Ρωσία– ήταν μία από τις τελευταίες εκφάνσεις της παλαιάς διπλωματίας.

Η διπλωματική συμφιλίωση που ακολούθησε, σφράγισε το Συνέδριο της Βιέννης ως την ολοκλήρωση αυτού που είχε αρχίσει στο Άουξμπουργκ. Το μοντέρνο κράτος είχε πλέον καταστεί η βασική μονάδα της «αναρχικής κοινωνίας». Το raison d’État του Ρισελιέ ανδρώθηκε με τον Μέττερνιχ στη Βιέννη και αποθεώθηκε στη Γιάλτα, όταν μοιράστηκε ο χάρτης ανάμεσα στους νικητές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Γύρω από το μοντέρνο κράτος, κυρίαρχη μορφή ύπαρξης στη διεθνή σκηνή, αναπτύχθηκαν πολλές θεωρίες. Όλες έχουν ως βάση τους, όμως, αυτό το χαρακτηριστικό: Κρατικές μονάδες –συχνά ταυτόσημες με έθνη– με σκληρά σύνορα, σαφή όρια κυριαρχίας, εσωτερική αυτονομία και κρατικό μονοπώλιο στη χρήση νόμιμης βίας. Η προσπάθεια των θεωρητικών να κατανοήσουν πώς λειτουργεί μια κοινωνία με τέτοια μέλη έχει οδηγήσει σε μια σειρά από καλά ανεπτυγμένες προσεγγίσεις, με ρίζες στον Θουκυδίδη και κυρίαρχο τον Χομπς, με τις σύγχρονες διατυπώσεις να κορυφώνονται κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

TianxiaΕν τω μεταξύ, στην Ευρώπη, υπήρχε πάντα ένα απλό, κεντρικό και άλυτο ζήτημα: Στην προσπάθεια να βρεθεί ειρήνη και ομαλή συμβίωση, όλα κολλούσαν στην ύπαρξη ενός ισχυρού, δυναμικού και κεντρικού (γεωγραφικά ή άλλου) πόλου που αποτελούσε ταυτόχρονα ηγεμονική απειλή για τους υπόλοιπους, αλλά και ως μοναδική ελπίδα για τη συνεργασία και την ειρήνη.

Γι’ αυτό και όλες οι προσπάθειες συνένωσης της Ευρώπης, από τη Ρώμη και μετά, περνούσαν μέσα από τα πεδία των μαχών.

Το κράτος όμως έχει διαβρωθεί ως οντότητα όσο ποτέ από τη σύλληψή του το 1555. Ο λόγος δεν είναι τόσο η παγκοσμιοποίηση. Εξάλλου η οικονομική αλληλεξάρτηση δεν είναι κάτι καινούριο. Εμπόριο είχαμε και στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, ενώ και οι χρηματοπιστωτικές αγορές ήταν επίσης παγκοσμιοποιημένες. Το 1914 οι Lloyds του Λονδίνου έκαναν ολόκληρες συσκέψεις για να δουν πώς θα χειριστούν το γεγονός ότι σε περίπτωση πολέμου, τα σκάφη των Γερμανών που θα βυθίζουν οι Βρετανοί, θα πρέπει να πληρωθούν για την ασφάλισή τους από το city.

Η μετάλλαξη του κράτους οφείλεται, κυρίως, στη τεχνολογία. Η διακίνηση πληροφοριών αλλάζει τα πάντα. Το βράδυ της 24ης Μαρτίου όλοι περιμέναμε το άνοιγμα των αγορών στο Τόκυο, με την ελπίδα πως θα φανεί πως η Κύπρος –μια μικροσκοπική οικονομία– είναι συστημική: Οι ιάπωνες ήξεραν ήδη τις λεπτομέρειες του κουρέματος, τις συμφωνίες, τις δηλώσεις, και τις προεκτάσεις τους. Τα χρήματα διακινούνται ελεύθερα, όπως είδαμε από τις ηλεκτρονικές εντολές αναλήψεων που κατέκλεισαν τις τράπεζες όταν αυτές ήταν ακόμα κλειστές στη Λευκωσία. Οι πολίτες ταξιδεύουν ακόμα πιο ελεύθερα, ακόμα κι όταν υπάρχουν περιορισμοί. Οι πόροι παραγωγής –ακόμα και η ίδια η γη– μετακινούνται ως ενεργητικά από χώρα σε χώρα.

Μεταμοντέρνοι παίκτες διαδραματίζουν ρόλο ακόμα πιο ισχυρό από τα κράτη. Κοιτάξτε τον ρόλο του Τσαρλς Νταλάρα στην ελληνική κρίση, ή ακόμα τον ρόλο των Δ.Σ. των τραπεζών, τα χρηματιστήρια, τις ΜΚΟ που αξιολογούν το ξέπλυμα, τις μεγάλες εταιρείες όπως την Alvarez and Marsal που κυβερνά σήμερα την Κύπρο.

Μέσα σε αυτά τα πλαίσια η Ευρώπη ανέπτυξε το δικό της σύστημα διακρατικής συνεργασίας. Μπροστά όμως στην Ε.Ε., ρεαλιστές, νεορεαλιστές, φιλελεύθεροι, φεντεραλιστές και λοιποί δεν μπορούν να δώσουν μια ολοκληρωμένη εξήγηση.

Σε αναζήτηση μιας πιο ολοκληρωμένης ερμηνείας των όσων γίνονται στην Κύπρο, όλοι αναζητούν ένα ερμηνευτικό πλαίσιο. Παρά την εχθρική στάση των «εταίρων» μας, το μόνο βέβαιο είναι πως η Κύπρος μόνη της παρέδωσε την κυριαρχία της, χρεοκοπώντας. Και, ως παρένθεση, είναι εξαιρετικά σημαντική η διαπίστωση πως, όπως και στην Ελλάδα, κανένας δεν μας χρεοκόπησε, παρά εμείς οι ίδιοι. Αυτό που μας έκαναν οι ξένοι, είναι να μην τηρούν ευγενική στάση προς τον μέθυσο τζογαδόρο συγγενή που δείχνει ανίκανος να ζητήσει βοήθεια για τους εθισμούς του.

Μια ερμηνευτική επιλογή, όμως, είναι η tien xhia, η ουτοπική μεν, ερμηνευτικά ενδιαφέρουσα, δε, προσέγγιση που αναγεννιέται στη Κίνα. «Κάτω από τους ίδιους Ουρανούς» (tien xhia) υπάρχει μια κεντρική, «αυτοκρατορική» δύναμη που κυβερνά ομόκεντρους κύκλους. Πρώτα τον εαυτό της, και μετά τα ξένα, μικρά και αδύναμα κρατίδια, με όλο και μικρότερη επιρροή. Η προσέγγιση αναπτύχθηκε από ένα τέτοιο μικρό βασίλειο, το Zhou, σε μια εποχή όταν τελείωναν στην Κίνα οι συνεχείς πόλεμοι και άρχιζε το σύστημα να στηρίζεται στην κεντρική, χαλαρή ηγεμονία του αυτοκράτορα γύρω στο 221 π.Χ.

Πρόκειται για μια ουτοπική θεωρία, με καλοπροαίρετους ηγέτες και πατριαρχικούς ηγεμόνες. Μπορεί, όμως, να δώσει μια καλύτερη εξήγηση –ερμηνευτικά, όχι ως πρόθεση– για το σύστημα που έχουμε μπροστά μας, σε μια εποχή όπου όλα τα ερμηνευτικά μας εργαλεία για το σύστημα στο οποίο μαχόμαστε, δείχνουν ανίκανα να κατανοήσουν την Ε.Ε., τη διεθνή οικονομία, τους μεταμοντέρνους παίκτες και την εθνική μας χρεοκοπία.

Μέσα σε όλα τα ερμηνευτικά πλαίσια, πάντως, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s