Heiner Flassbeck «Έξοδος από το ευρώ με βοήθεια της Ε.Ε.»

Διευθυντικό στέλεχος του UNCTAD (UN Conference on Trade and Development), ο Heiner Flassbeck με πολλές περγαμηνές. Είναι μέλος διαφόρων ομάδων εργασίας, μεταξύ των οποίων και της Επιτροπής για τη Μέτρηση της Οικονομικής Απόδοσης και Κοινωνικής Προόδου, η οποία αναζητά εναλλακτικούς τρόπους μέτρησης της προόδου, αντί του ΑΕΠ. Καθηγητής, πολιτικός σύμβουλος, παραγωγικός συγγραφέας και γνώστης της διεθνούς κατάστασης, ο κ. Flassbeck έφτασε στην Κύπρο με πρόσκληση του ΑΚΕΛ για συναντήσεις με όλα τα κόμματα, σε μια προσπάθεια ανάλυσης των επιλογών της Κύπρου όσον αφορά στην έξοδο από το ευρώ. Ο κ. Flassbkeck υπηρέτησε, μεταξύ άλλων, στο γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών ως υφυπουργός υπεύθυνος για τις σχέσεις με την Ε.Ε. και το ΔΝΤ.

–Είστε στην Κύπρο μετά από πρόσκληση του ΑΚΕΛ για να δώσετε συμβουλές σχετικά  με τις επιλογές της Κύπρου για έξοδο από το ευρώ…
Συζήτησα με όλα τα κόμματα μια ευρεία γκάμα θεμάτων, για τις επιλογές της Κύπρου. Μπορώ να πως ότι, παρόλο που υπάρχουν πολλές διαφωνίες, βρήκα μεγάλη διάθεση να ακούσουν όλοι.

–Η πρώτη εντύπωσή σας;
Με την απόφαση της Τρόικας και την επικείμενη υπογραφή του Μνημονίου, υπάρχει ένας πραγματικός κίνδυνος πως η κυπριακή οικονομία θα περάσει από μια περίοδο ύφεσης, διότι το επιχειρηματικό μοντέλο που ακολουθήθηκε τα τελευταία χρόνια δεν υφίσταται πλέον.

–Το τραπεζικό μοντέλο όπως όλα δείχνουν είναι πλέον νεκρό. Πόσο άμεση θα είναι η επίδραση στην Κύπρο;
Ήταν βασισμένο στις τράπεζες και στις υπηρεσίες που σχετίζονται με τις τράπεζες. Το μέγεθος του προβλήματος που έχει προκληθεί θα διαφανεί όταν θα αρθούν τα περιοριστικά μέτρα στη διακίνηση κεφαλαίων και πιστεύω πως θα απαιτηθούν επιπλέον μέτρα στη συνέχεια, με νέο Μνημόνιο που θα επιβάλλει λιτότητα και μείωση των μισθών. Τους επόμενους μήνες περιμένουμε αύξηση της ανεργίας και ένα νέο σοκ στην οικονομία και την κοινωνία.

–Η πρότασή σας αφορά στην έξοδο από το ευρώ, ως λύση για τα προβλήματα…
Συζητούμε ανοικτά πλέον την έξοδο από το ευρώ. Αυτή θα είναι ξεκάθαρα μια πολύ δύσκολη διαδικασία. Είπαμε σε όλα τα κόμματα τις σκέψεις μας και μας  άκουσαν με προσοχή όλοι, έστω κι αν δεν συμφωνούν. Αυτό που χρειάζεται η Κύπρος είναι να είναι έτοιμη για παν ενδεχόμενο, πρέπει να έχει υπόψη της η Κύπρος τι συνεπάγεται αυτό.

–Σας ανησυχεί ο κίνδυνος η έξοδος από την Ευρωζώνη να ρίξει την Κύπρο και εκτός Ε.Ε.;
Από τις επαφές μου, διακρίνω πως δεν υπάρχει καμία διάθεση για έξοδο από την Ε.Ε. Θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος για «ομαλή έξοδο» από την Ευρωζώνη, που να διατηρεί την Κύπρο εντός της Ε.Ε. Θα πρέπει όμως ο κόσμος να γνωρίζει αν υπάρχει τέτοια πρόθεση και να μιλήσουν οι πολιτικοί με τον λαό, λέγοντάς του ποιες είναι οι δυσκολίες και οι κίνδυνοι για την κάθε επιλογή.

–Θεωρείτε, επομένως, επιθυμητή την έξοδο από την Ευρωζώνη
Αν η Κύπρος μπορέσει να φύγει από το ευρώ χωρίς να φύγει από την Ε.Ε., και εάν καταφέρει να σταθεροποιήσει το νέο νόμισμά της κάποια στιγμή…

–Πολύ δύσκολα θα καταφέρει η Κύπρος να σταθεροποιήσει το νέο της νόμισμα. Αυτό το ζήτημα δεν προκαλεί ανησυχία;
Ναι, αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, είναι ένα μεγάλο ερώτημα. Δεν υπάρχει τέλεια λύση και θα χρειαστούν νέοι περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων, για παράδειγμα.

flassbeck_big_epa–Μπορεί η Κύπρος να κάνει μια τέτοια κίνηση μονομερώς;
Για να μπορέσει να γίνει μια ομαλή έξοδος θα απαιτηθεί η Ε.Ε. ή η ΕΚΤ να στηρίξουν το νέο νόμισμα για να μην καταρρεύσει αιωνίως. Οπωσδήποτε η Κύπρος θα χρειαστεί βοήθεια.

–Τι θα πρέπει να γίνει για να έχουμε ομαλή υποτίμηση; Μπορούμε να βγούμε από το ευρώ χωρίς καταστροφική υποτίμηση και υπερπληθωρισμό;
Στο σύστημα του Μπρέττον Γουντς υπήρχαν τέτοιοι μηχανισμοί, με ομαλή υποτίμηση του νομίσματος. Πρέπει να βρούμε τέτοιες λύσεις και σήμερα, να βρεθεί ένας τρόπος για να είναι ομαλή η υποτίμηση. Δεν μπορούμε να εισηγηθούμε σε μια χώρα όπως την Κύπρο απλώς να «πηδήξει» από το πλοίο του ευρώ και να φύγει και από την Κοινή Αγορά. Αλλά χρειάζεται να βρεθεί ένας μηχανισμός γι’ αυτή τη διαδικασία.

–Αρχής γενομένης με ένα νέο νόμισμα, πώς θα μπορέσει η Κύπρος να σταματήσει την πορεία της υποτίμησης που θα προκύψει;
Στο τέλος θα χρειαστεί διεθνής στήριξη. Δεν θα συνιστούσα στην Κύπρο να τηρήσει εχθρική στάση προς την Ε.Ε., αφού θα χρειαστεί, σε μια πιθανή έξοδο, τη βοήθειά της.

–Με αυτό τον τρόπο, όμως, ερχόμαστε πίσω στην Τρόικα. Φεύγουμε από το ευρώ για να γλυτώσουμε από την Τρόικα, αλλά η έξοδος μας αναγκάζει να στραφούμε σε αυτή για βοήθεια…
Ναι, ερχόμαστε πίσω στο θέμα των μέτρων που μπορεί να επιβληθούν. Αλλά αν στις Βρυξέλλες υπάρχουν λογικοί άνθρωποι, δεν υπάρχει λόγος για την επιβολή μέτρων έναντι στήριξης της λίρας. Μπορεί να μπει η Κύπρος σε ένα δεύτερο «κύκλο» εκτός ευρώ, σε ένα Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα όπως αυτό που υπήρχε πριν την Ευρωζώνη. Μ’ ένα τέτοιο σενάριο, δεν υπάρχει λόγος η Κύπρος να φύγει από την Ε.Ε. και να χαλάσει τις σχέσεις με τις Βρυξέλλες.

–Η έξοδος και η υποτίμηση θα αποτελούσε αυτόματη λύση;
Είναι προφανές πως η έξοδος μεταφράζεται σε νέες ευκαιρίες στον τουρισμό και άλλες βιομηχανίες. Η υποτίμηση προσφέρει μεγάλες ευκαιρίες. Σε όλες τις χώρες υπάρχουν πολλές ενστάσεις. Το είδα στη Βραζιλία, όπου όλοι ξαφνιάστηκαν με την επιτυχία της υποτίμησης.

–Ένα ζήτημα που προκύπτει είναι ότι η Κύπρος εισάγει όλους τους πόρους παραγωγής. Έτσι τα κυπριακά προϊόντα, ακόμα και ο τουρισμός, θα γίνουν πιο ακριβά αντί πιο φτηνά με την υποτίμηση.
Σήμερα στην Κύπρο εισάγετε  αλλά δεν μπορείτε να τα πληρώσετε. Πρέπει να έχετε και εξαγωγές. Συμφωνώ πως οι τιμές θα αυξηθούν για τα εισαγόμενα προϊόντα. Θα είναι πολύ σκληρά τα πράγματα αλλά σιγά-σιγά θα πρέπει να μάθει η Κύπρος να ζει χωρίς τις εισαγωγές που έχει σήμερα. Θα πρέπει να τις μειώσει.

–Αυτό μπορεί να ισχύσει στα καταναλωτικά προϊόντα, αλλά αν εισάγεις πρώτες ύλες και ενδιάμεσα αγαθά, δεν μπορείς να παράγεις χωρίς εισαγωγές, κι αυτές θα είναι ακριβότερες…
Όχι, δεν μιλάω μόνο για καταναλωτικά αγαθά, αλλά για όλα, ακόμα και για τους πόρους παραγωγής. Προφανώς δεν μπορεί να παράγει το δικό της πετρέλαιο, αλλά σε μεγάλο βαθμό θα μπορούσαν να μειωθούν οι εισαγωγές της Κύπρου και η χώρα να ζει χωρίς αυτές.

–Αλλά υφίσταται το γεγονός ότι οι πόροι παραγωγής θα αυξήσουν το κόστος παραγωγής και η ανταγωνιστικότητα της Κύπρου θα υποφέρει, αντί να βελτιωθεί με την υποτίμηση…
Ναι, για κάποιο διάστημα. Αυτό θα εξαρτηθεί από το ύψος της υποτίμησης. Αυτά τα επιχειρήματα, όμως δεν είναι νέα, πάντα υπάρχει αντίρρηση όταν μιλάμε για υποτίμηση. Το είδαμε στη Βραζιλία.

–Μπορεί να συγκριθεί η κυπριακή οικονομία με εκείνη της Βραζιλίας;
Πάντοτε αυτό βλέπουμε. Δεν μπορείς να βγεις από μια τέτοια κρίση χωρίς υποτίμηση. Η Φινλανδία δημιούργησε τις βιομηχανίες της χάρη στην υποτίμηση του 1994, όταν ξέσπασε η κρίση.

–Θέλω να επιστρέψουμε στην αρχική ανησυχία, όμως. Φεύγουμε από το ευρώ για να γλυτώσουμε από την Τρόικα, αλλά το νέο νόμισμα θα χρειάζεται την Τρόικα για να επιβιώσει. Τα μνημονιακά μέτρα θα βρεθούν και πάλι μπροστά μας…
Όχι απαραίτητα. Κοιτάξτε, αυτό θα είναι ζήτημα που πρέπει να τεθεί στις διαπραγματεύσεις για τη στήριξη που θα δοθεί στην Κύπρο για την έξοδό της. Αν κάποιες χώρες διαμορφώσουν μια συμμαχία και μαζί διαπραγματευτούν την έξοδό τους, μπορεί να πράγματα να αλλάξουν. Αν διαπραγματευτείτε με την Τρόικα έξυπνα, δεν είναι ανάγκη να έχετε τα ίδια μέτρα.

–Υπάρχει άλλος τρόπος, εκτός από τη μετατροπή του νομίσματος, λιγότερο επικίνδυνος;
Ναι, μπορείς να μειώσεις τους μισθούς, κάτι που ούτως ή άλλως συμβαίνει με την υποτίμηση. Αλλά με την υποτίμηση αποκτάς προοπτική. Αυτή είναι η διαφορά. Με την υποτίμηση δεν καταστρέφεται η εσωτερική ζήτηση. Δεν θα μπορεί ο κόσμος να αγοράζει τα ίδια αγαθά με πριν, αλλά θα αναγκαστεί να αγοράζει κυπριακά προϊόντα διότι τα εισαγόμενα θα είναι πολύ ακριβά. Έτσι, με την υποτίμηση θα υπάρχει και ένα όφελος για την ντόπια οικονομία.

–Αυτό θα ήταν ένα σοκ…
Ναι, θα είναι ένα σοκ, για κάποιο χρονικό διάστημα, αλλά στο βάθος θα υπάρχει η προοπτική. Σήμερα η Κύπρος έχει σοκ χωρίς προοπτική, ιδίως με τα μέτρα της Τρόικας.

–Αισθάνεστε πως δεν υπάρχει κίνδυνος υπερπληθωρισμού;
Ναι υπάρχει αυτός ο κίνδυνος. Αλλά ποτέ δεν είδαμε πληθωρισμό εκτός ελέγχου, ούτε στην Αργεντινή ούτε στη Βραζιλία. Ούτως ή άλλως, οι μισθοί θα πρέπει να μειωθούν. Αλλά από τη στιγμή που όλα τα εισαγόμενα θα είναι πιο ακριβά, θα αναγκάζεται ο κόσμος να αγοράζει ντόπια προϊόντα.

–Αντιλαμβάνομαι πως θεωρείτε δευτερεύοντα τα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας…
Τα διαρθρωτικά προβλήματα είναι σημαντικά, αλλά αυτό είναι το δεύτερο βήμα. Είναι θέμα παραγωγικότητας. Εγώ δεν μιλάω για την παραγωγικότητα, αλλά για τους μισθούς. Η παραγωγικότητα και η ανταγωνιστικότητα σχετίζονται μόνο έμμεσα, όχι άμεσα. Αν η Κύπρος θέλει να βελτιώσει το βιοτικό της επίπεδο, αυτό μπορεί να γίνει μέσα από την παραγωγικότητα. Στο παρόν όμως, η Τρόικα πνίγει την Κύπρο, αυτό που λέτε είναι για μετά.

«Εγγενή προβλήματα στην Ευρωζώνη»

«Η ΟΝΕ έχει εγγενή προβλήματα. Η κάθε χώρα σε μια νομισματική ένωση πρέπει να προσαρμόζεται στη δική της παραγωγικότητα, με τους μισθούς να αυξάνονται όσο η παραγωγικότητα, δηλαδή οι ονομαστικοί μισθοί να αυξάνονται μόνο όσο ο είναι ο στόχος του πληθωρισμού, που στην Ευρωζώνη είναι 2%. Στον Νότο οι μισθοί αυξάνονταν πολύ πιο γρήγορα, αλλά στη Γερμανία οι μισθοί μεγάλωναν με πολύ πιο χαμηλούς ρυθμούς από 2%. Η ανισοσκέλεια δεν μπορεί να ανατραπεί εκτός κι αν επιτρέψουν στη Γερμανία να αυξηθούν οι μισθοί.

Το πρόβλημα δεν είναι η Κύπρος, αλλά η Γερμανία. Εκεί είναι το πρόβλημα του ευρώ. Πρέπει να κλείσει το χάσμα παραγωγικότητας, με αύξηση των μισθών στη Γερμανία.

Δεν λέω πως φταίνε οι Γερμανοί επειδή είναι ανταγωνιστικοί.  Δεν είναι ανταγωνιστικοί λόγω της παραγωγικότητας, αλλά λόγω των χαμηλών μισθών.  Σήμερα οι Γερμανοί κάνουν ντάμπιγκ μισθών στην Ευρωζώνη, γι’ αυτό υπάρχει αυτή η ανισορροπία».

–Θεωρείτε πως χρειάζεται η διαμόρφωση διαδικασιών εξόδου από την Ευρωζώνη;
Δεν μπαίνεις σε ένα γάμο χωρίς να ξέρεις πώς μπορεί να χωρίσεις.

–Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να πειστεί και η Ε.Ε. να βοηθήσει…
Ανοίγει μια νέα πόρτα, μια νέα επιλογή για το πώς μπορεί να φύγει μια χώρα από το ευρώ. Η μόνη επιτυχία της Ε.Ε. ώς σήμερα είναι η Κοινή Αγορά. Αν θέλουν όλοι να φύγουν από την Ευρωζώνη, δεν θα μπορέσει να επιβιώσει η Κοινή Αγορά. Δεν θα συνιστούσα βεβιασμένες αποφάσεις, πάντως. Αυτή η επιλογή χρειάζεται αρκετή σκέψη.

One thought on “Heiner Flassbeck «Έξοδος από το ευρώ με βοήθεια της Ε.Ε.»

  1. Παράθεμα: Η λίρα συμφέρει (κάποιους) | Η πελλάρα εν ΠΟΛΛΩΝ λογιών

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s