Μισσισσιππής, Λευκωσία, μετοχές και δάνεια

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, αλλά έχει ομοικαταληξία. Και συχνά παρόμοια κατάληξη…

Όταν ο Τζον Λο πήγε στον δούκα Βίκτωρ Αμαντέους Β΄ για να του πει πως είχε βρει το μυστικό της αλχημείας, ο δούκας τού απάντησε πως δεν είναι αρκετά πλούσιος για να καταστρέψει την περιουσία του. «Μπορώ να δημιουργήσω χρυσάφι από το χαρτί», επέμενε ο Λο, που ήταν ένας ιδιοφυής απατεώνας, με μακρά ιστορία από οικονομικές επιτυχίες αλλά και καταστροφικές κομπίνες.

Είχε καταδικαστεί για φόνο, ενώ ο εθισμός του στον τζόγο πολλές φορές τον έβαζε σε μπελάδες. Μετά από πολλές περιπέτειες στην Ευρώπη, έφτασε στη Γαλλία, όπου έπεισε τον αντιβασιλέα να κάνει μια φανταστική κίνηση: του επέτρεψε να στήσει μια τράπεζα που να εκδίδει χαρτονομίσματα, και στη συνέχεια διέταξε όλοι οι φόροι να πληρώνονται με χαρτονομίσματα της συγκεκριμένης τράπεζας.
Σύντομα ο Λο, με τη βοήθεια των αυλικών, έστησε και τη Δυτική Εταιρεία, πιο γνωστή ως Εταιρεία του Μισσισσιππή, και με μια σειρά από διατάγματα εξαγόρασε τα μονοπώλια από άλλες εταιρείες. Η μετοχή του ήταν, φυσικά, πολύ ελκυστική. Ακόμα και η συλλογή φόρων έπεσε στα χέρια του Λο, κάτι που, όπως φαίνεται, του άνοιξε την όρεξη.

Ο μάστρε-Γιάννης

Ο μάστρε-Γιάννης

Άρχισε τότε να εκδίδει μετοχές της Εταιρείας του Μισσισσιππή, επεκτείνοντας την κεφαλαιακή βάση της εταιρείας. Το εμπόριο από τον Μισσισσιππή στην πολιτεία που έλαβε το όνομα του νεαρού βασιλιά (Λουιζιάνα) είχε διαφημιστεί ως ένα ατέλειωτο ρεύμα από εξωτικά και πανάκριβα προϊόντα που θα έρχονταν στην Ευρώπη από τη μυστήρια αυτή περιοχή.

Η Λουιζιάνα, φυσικά, δεν ήταν παρά ένας βάλτος γεμάτος έντομα και ασθένειες, όπου το 80% των αποίκων πέθανε από «δύσκολες βάρδιες, κακό ύπνο και μαλάρια». Για να μπορέσει να διατηρήσει τα μερίσματα της τάξης του 40% που πρόσφερε, ο Λο είχε μια έξυπνη ιδέα.

Η τράπεζά του άρχισε να παραχωρεί δάνεια στους επίδοξους μετόχους για να αγοράσουν μετοχές της Εταιρείας του Μισσισσιππή, με εξασφάλιση τις ίδιες τις μετοχές. Αυτά τα πράματα δεν ήταν ούτε ελλαδική, ούτε κυπριακή ανακάλυψη. Μάλιστα, η τράπεζα του Λο είχε εγγυηθεί πως θα αγοράζει όλες τις μετοχές της εταιρείας του Λο, σε συγκεκριμένη τιμή, σε χαρτονομίσματα που εξέδιδε η ίδια, με αποτέλεσμα να διατηρεί την τιμή των μετοχών σε υψηλά επίπεδα.

Το τελικό αποτέλεσμα ήταν αναπόφευκτο. Παρά τη βοήθεια που είχε από τους βασιλικούς τίτλους –μεταξύ άλλων με διατάγματα που έθεταν κατώτατη τιμή στις μετοχές του–, μετά από λίγο καιρό άρχισε να γίνεται ξεκάθαρο πως τα δάνεια δεν είχαν αντίκρισμα, πως η Εταιρεία του Μισσισσιππή δεν είχε πλούτο και θαύματα και πως όλα ήταν ένα ψέμα.
Μέχρι να σπάσει, η φούσκα είχε γίνει τόσο μεγάλη, που άρχισε να επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία. Με την παροχή χρήματος που δημιουργήθηκε, η Γαλλία οδηγήθηκε σε τεράστιες πληθωριστικές πιέσεις και οι τιμές στο Παρίσι σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε ένα χρόνο. Πολλοί άρχισαν να ανταλλάζουν τα χαρτονομίσματα με χρυσό, αναμένοντας πως η αξία τους θα υποχωρήσει κάτω από την πίεση του πληθωρισμού.

Τότε έγινε μια άλλη κίνηση, που καθόλου παράξενη δεν πρέπει να φαίνεται στην Κύπρο, και επιβλήθηκαν περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων και στη μετατροπή των χαρτονομισμάτων σε χρυσό. Και, όπως ήταν πλέον βέβαιο, η φούσκα έσπασε, οι μετοχές κατέρρευσαν, η τράπεζα διαλύθηκε και πήρε μαζί της μια ολόκληρη χώρα. Πολλοί μάλιστα σχολιάζουν πως, 70 χρόνια αργότερα, το Στέμμα δεν είχε καταφέρει να συνέλθει από τη ζημιά, με αποτέλεσμα η χρεοκοπία του και η Γαλλική Επανάσταση του 1789 να μπορεί να αποδοθεί, τουλάχιστον μερικώς, στις κομπίνες του Λο.

Τίποτε από αυτά δεν πρέπει να μας ξενίζει. Οι στενές σχέσεις των «αυλικών» με απατεώνες και περίεργους τζογαδόρους έφεραν μαυροσάκουλα γεμάτα δολάρια και μάρκα στην Κύπρο. Όπως και στη Γαλλία του 17ου αιώνα, οι εμπλεκόμενοι δεν μπορούν να κατανοήσουν τι ήταν τόσο κακό με τις τότε πράξεις τους.

Τα δάνεια για την αγορά μετοχών, με εξασφάλιση τις ίδιες τις μετοχές, είχαν επιτρέψει μια τραπεζική φούσκα και ένα τεράστιο ρίσκο στην αγορά. Όπως μαθαίνουμε, όμως, ούτε οι τραπεζίτες κατάφεραν να κατανοήσουν τι είναι τόσο κακό, ούτε οι επόπτες κατάφεραν να πάνε ένα βήμα πιο πέρα από τη σύνταξη επιστολών.

Η διαπλοκή και η σύγκρουση συμφερόντων είναι επίσης παντού. Αντί του τραπεζίτη-φοροσυλλέκτη-μεγαλομετόχου Τζον Λο, έχουμε πρώην επόπτες που μπαίνουν στα Δ.Σ., έχουμε μεγαλομετόχους σε εμπλεκόμενες εταιρείες που ανταλλάζουν μετοχές και δάνεια, έχουμε ακόμα και δικηγόρους τραπεζών που βοηθούν στην έρευνα των τραπεζών όταν δεν βρίσκονται στα έδρανα της Βουλής. Κι όλα αυτά, πριν καν αρχίσουν οι συμπέθεροι να παίζουν τον ρόλο τους.

Η ιστορία μπορεί να μην επαναλαμβάνεται, αλλά έχει πάντα ομοιοκαταληξία. Και, όταν μιλάμε για τις ίδιες παθογένειες και νοοτροπίες, έχει και όμοια κατάληξη.

Η Κύπρος βρίσκεται ήδη βαθιά μέσα στη δική της κρίση. Η φούσκα έσπασε μετά από μια περίοδο ευφορίας, όπου οι εύκολες πιστώσεις και η αλόγιστη πιστωτική επέκταση είχαν οδηγήσει σε πληθωρισμό μισθών, ωφελημάτων, εσόδων και τιμών στα ενεργητικά, με ταυτόχρονη διάβρωση ηθών και κρατικών θεσμών.

Είναι ήδη σχεδόν πολύ αργά. Ίσως, όμως, κάτι να μπορεί να σωθεί ακόμα, αν οι κρατικοί θεσμοί κάνουν τη δουλειά τους. Η συνεχής συνενοχή του κράτους, η ύποπτη αδράνεια της Εισαγγελίας μπροστά στη μαρτυρία για στοιχεία σχετικά με την υπόθεση Μιλόσεβιτς, η συνεχιζόμενη ανικανότητα της Κεντρικής Τράπεζας να άρει τα περιοριστικά μέτρα, ακόμα και η καθυστέρηση στον διορισμό Δ.Σ. στην Τράπεζα Κύπρου αποτελούν τροχιοδεικτικά για το πού πάμε.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s