Εφτά οφέλη από τη κίνηση της ΕΚΤ

Η απόφαση του Eurogroup για κούρεμα των καταθετών ήταν εξαρχής προβληματική και επιδείνωσε, αντί να βελτιώσει, την κατάσταση στην κυπριακή οικονομία. Ότι η Κύπρος αποτέλεσε το πείραμα των Ευρωπαίων και του ΔΝΤ, είναι πλέον δεδομένο, μετά και τις σχετικές δηλώσεις που έγιναν από τον πρόεδρο του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, ο οποίος επανέλαβε πολλάκις πως η «εκ των έσω» διάσωση αποτελεί επιλογή και για μελλοντικές κρίσεις. Εξάλλου, η ίδια η Κομισιόν προωθεί σχετικό νομοθέτημα στις Βρυξέλλες.
Την ίδια ώρα, όμως, έγινε σαφές πως ο τρόπος που λήφθηκε η απόφαση στερείται οικονομικής λογικής, ενώ η ζημιά που έχει γίνει στην Κύπρο από τους άτσαλους χειρισμούς δεν ήταν δυνατόν να κρυφτεί. Αν η Κύπρος ήταν το πείραμα, τότε το πείραμα έπρεπε να πετύχει.

Κάτω από αυτό το βάρος, άρχισαν να γίνονται δηλώσεις, πρώτα δειλά-δειλά και μετά πιο ανοικτά, με τις οποίες ο επίτροπος Ρεν, αλλά αργότερα και ο Γιοργκ Άσμουσεν, ο ισχυρός άνδρας των παρασκηνίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), παραδέχτηκαν πως έγινε ένα μεγάλο λάθος.

Την περασμένη Πέμπτη, αυτή η παραδοχή του λάθους έλαβε απτή μορφή για πρώτη φορά, με την ΕΚΤ να ανακοινώνει –αναπάντεχα και πολύ πριν από το αναμενόμενο– πως το κυπριακό κρατικό χρέος –ομόλογα, Κρατικά Ονομαστικά Χρεόγραφα Αναπτύξεως (ΚΟΧΑ) κ.ο.κ.– θα μπορεί εκ νέου να καταβάλλεται ως εξασφάλιση έναντι ρευστότητας από τις τράπεζες. Παρ’ όλο που μια τέτοια εξέλιξη προβλεπόταν από το Μνημόνιο, η ταχύτητα με την οποία συνέβηκε –μόλις κάποιες ώρες μετά την υπερψήφισή του από την κυπριακή Βουλή– αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα από πλευράς της ΕΚΤ.

Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση του Δ.Σ. της ΕΚΤ πρέπει να πιστώνεται ως επιτυχία στον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας, Πανίκο Δημητριάδη, που είναι μέλος του Σώματος.

Η εξέλιξη αυτή έχει τις παρακάτω μεγάλες και σημαντικές προεκτάσεις:

1. Σταματά το ELA
Οι κυπριακές τράπεζες οδηγήθηκαν στο ELA όταν η ΕΚΤ, με βάση τις αξιολογήσεις που έδιναν οι οίκοι αξιολόγησης στο κυπριακό κρατικό χρέος, έπαψε να δέχεται τα κυπριακά ομόλογα ως εξασφάλιση για την άντληση ρευστότητας. Με αυτή την εξέλιξη, πριν από περίπου 13 μήνες, οι τράπεζες αναγκάστηκαν να στραφούν στο ELA, όπου μπορούν να καταβάλουν χαμηλότερης ποιότητας εξασφαλίσεις, έναντι ακριβότερης ρευστότητας (περίπου 2,5%).

mario-draghiΠλέον, η απόφαση της ΕΚΤ επαναφέρει στο αρχικό καθεστώς το κυπριακό ομόλογο, τα χρεόγραφα αλλά και τις κρατικές εγγυήσεις, και οι τράπεζες μπορούν να απευθύνονται στην ΕΚΤ για πολύ φθηνότερη ρευστότητα (0,5%). Έτσι, η προσφυγή στην «έσχατη λύση» του ELA μπορεί πλέον να σταματήσει, εφόσον οι τράπεζες διαθέτουν κρατικά ομόλογα.

2. Βαθιά ανάσα για την Τράπεζα Κύπρου
Η Τράπεζα Κύπρου, η οποία βρίσκεται στα όριά της όσον αφορά στη λήψη κατεπείγουσας ρευστότητας, θα μπορεί πλέον να απευθυνθεί στην EKT για να εξασφαλίσει σχεδόν απεριόριστη ρευστότητα, με εξαιρετικά χαμηλό κόστος. Με ELA που προσεγγίζει τα 11,5 δισ. ευρώ (με θεωρητικό όριο τα 15 με 16 δισ. ευρώ), η Τράπεζα Κύπρου, η οποία φορτώθηκε και τις υποχρεώσεις της Λαϊκής, θα μπορέσει να αναχρηματοδοτήσει αυτή την υποχρέωση, αντικαθιστώντας την με πολύ φθηνότερη επιλογή, αν λάβει κρατικές εγγυήσεις.

Η εξέλιξη αυτή λύνει ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα της τράπεζας και ανοίγει την πόρτα για αντιμετώπιση των άλλων, λιγότερο άμεσων αλλά εξίσου σοβαρών προβλημάτων της.

3. Ψήφος εμπιστοσύνης στην Κύπρο και στο Μνημόνιο
Η απόφαση της ΕΚΤ αποτελεί ισχυρή ψήφο εμπιστοσύνης για την κυπριακή οικονομία αλλά και για την πορεία του Μνημονίου. Η ΕΚΤ δεν θα δέχεται απλώς τα προϊόντα χρέους της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά και τις εγγυήσεις που θα προσφέρει. Η «Κ» έγραψε πολλές φορές για την προφορική υπόσχεση της ΕΚΤ πως θα δέχεται κρατικές εγγυήσεις που είναι πλήρως καλυμμένες, αλλά και για την εκ νέου επιστροφή στους μηχανισμούς ρευστότητας της ΕΚΤ, ωστόσο αυτή η εξέλιξη είχε τοποθετηθεί εντός των επόμενων 4 με 5 μηνών και όχι μόλις μερικές ώρες μετά την ψήφιση του Μνημονίου από τη Βουλή.

Ουσιαστικά, από τη στιγμή που η ΕΚΤ δέχεται ως εξασφαλίσεις τα κρατικά χρέη και εγγυήσεις, πλέον καθίσταται σαφές πως και η ίδια εκτίθεται στην πιθανότητα ζημιών εάν αυτά αποδειχτεί πως δεν είναι φερέγγυα. Αποδεχόμενη το ρίσκο αυτό, η ΕΚΤ ουσιαστικά στέλνει μήνυμα πως κρίνει το κυπριακό χρέος και τις κρατικές εγγυήσεις ως εντελώς αξιόπιστα.

Πρόκειται για μια ψήφο εμπιστοσύνης στις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προοπτικές της Κύπρου, αλλά και στην επιτυχία του Μνημονίου, την ώρα που παρόμοια στάση δεν διαφάνηκε σε άλλες περιπτώσεις.

4. Άρση των περιοριστικών μέτρων
Η ανακούφιση που δίνεται πλέον στην Τράπεζα Κύπρου, μπορεί να επιτρέψει την ταχύτερη –και πιο ουσιαστική– άρση των περιοριστικών μέτρων στη διακίνηση κεφαλαίων. Η απόφαση της ΕΚΤ δεν μεταφράζεται άμεσα και αυτόματα σε άρση των περιορισμών, αλλά ανοίγει την πόρτα για διαχείριση των μεγαλύτερων από τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν.
Έτσι, από τη στιγμή που η Τράπεζα Κύπρου θα είναι σε πιο ευνοϊκή θέση όσον αφορά στην αντιμετώπιση μιας πιθανής μαζικής εξόδου κεφαλαίων, καθίσταται ευκολότερη η ταχύτερη άρση των περιορισμών, κάτι που αποτελεί κεντρικής σημασίας ζητούμενο για την επιστροφή της οικονομίας στην ομαλότητα.

5. Πλήγμα για τους οίκους
Την ίδια ώρα, η απόφαση της ΕΚΤ αποτελεί σαφές πλήγμα για τους οίκους αξιολόγησης. Με βάση τη δική τους αξιολόγηση για την Κύπρο, είχε αποκλειστεί, πριν από ένα χρόνο περίπου, το κυπριακό χρέος από τις λειτουργίες της ΕΚΤ. Πλέον, με την αναστροφή της απόφασης, η ΕΚΤ «δηλώνει» πως αποδέχεται ένα ομόλογο «σκουπίδι» ως εξασφάλιση έναντι ρευστότητας.

Μέσα στο γενικότερο αρνητικό κλίμα που αντιμετωπίζουν οι οίκοι, οι οποίοι έχουν καταφανώς αποτύχει στον ρόλο τους κατά τη διάρκεια της κρίσης, κρίνεται ως σημαντική εξέλιξη η κίνηση της ΕΚΤ να δεχτεί την επιστροφή των ομολόγων της Κύπρου τόσο σύντομα μετά την υπογραφή του Μνημονίου και ενώ αυτά είναι ακόμα αξιολογημένα ως αφερέγγυα. Δεν πρέπει να αποκλείεται, μάλιστα, το ενδεχόμενο αυτή η κίνηση της ΕΚΤ να εξαναγκάσει τους οίκους να αναθεωρήσουν την αξιολόγησή τους για την Κύπρο.
Σε κάθε περίπτωση, η ΕΚΤ ουσιαστικά στέλνει ένα σαφές μήνυμα πως, ενώ «συμφωνούσε» για περίπου ένα χρόνο πως το κυπριακό ομόλογο ήταν «σκουπίδι», πλέον δεν συμφωνεί με μια τέτοια εκτίμηση.

6. Πιο κοντά στις αγορές, δύσκολο το κούρεμα
Με την αποδοχή των κυπριακών ομολόγων ως εξασφαλίσεις, η ΕΚΤ ουσιαστικά εκθέτει τον εαυτό της στο κυπριακό ομόλογο. Σε περίπτωση που προκύψει κούρεμα ή άλλου είδους απώλεια στο κυπριακό χρέος, η ΕΚΤ θα πληγεί και η ίδια, από τη στιγμή που θα κατέχει τέτοια προϊόντα στα βιβλία της, έστω και ως εξασφαλίσεις.

Εάν κουρευτούν τα ομόλογα, τότε η εκτίμηση της αξίας τους στα βιβλία της ΕΚΤ θα πρέπει να μειωθεί, την ώρα όμως που η ΕΚΤ θα έχει ήδη παράσχει ρευστότητα έναντι της αρχικής, υψηλότερης αξίας. Κάτι τέτοιο θα βάλει την ΕΚΤ σε «λογιστικές» περιπέτειες.
Την ίδια ώρα, οποιαδήποτε απόφαση σχετικά με ένα κούρεμα του κυπριακού χρέους, θα πρέπει να «περνά» και από τη Φρανκφούρτη, η οποία πλέον θα έχει ένα ισχυρό επιπλέον κίνητρο να μην αποδεχτεί μια τέτοια εξέλιξη.

Από τη στιγμή, μάλιστα, που η αποδοχή των κυπριακών ομολόγων και εγγυήσεων δεν θα αφορά μόνο στο υφιστάμενο χρέος, αλλά και σε νέες εκδόσεις, η κίνηση της ΕΚΤ αποτελεί «εγγύηση» πως ένα κούρεμα αποτελεί ένα ιδιαίτερα απίθανο ενδεχόμενο και φέρνει την Κύπρο ένα βήμα πιο κοντά στην επιστροφή της στις αγορές. Ωστόσο, η επιστροφή στις αγορές δεν πρέπει να θεωρείται πως θα γίνει σύντομα, παρά τη θετική εξέλιξη.

7. Μήνυμα προς επενδυτές
Γενικότερα, η κίνηση της ΕΚΤ αποτελεί ένα σημαντικό και ξεκάθαρο μήνυμα προς τους επενδυτές, με το οποίο σημειώνεται με τον πιο απτό τρόπο η εμπιστοσύνη της Φρανκφούρτης στην προσδοκία πως το Μνημόνιο θα επιτύχει τον σκοπό του και πως μεσοπρόθεσμα η Κύπρος θα αποδειχτεί αξιόχρεη και εύρωστη.

Με την ανάληψη του ρίσκου που συνεπάγεται η απόφαση της ΕΚΤ, η Φρανκφούρτη ποντάρει «τα λεφτά της» πως η Κύπρος θα εξέλθει της κρίσης με επιτυχία. Επενδυτές στο κρατικό χρέος, σε κυπριακές επιχειρήσεις και σε άλλα προϊόντα (π.χ. μη εξυπηρετούμενα δάνεια, ακίνητα, χρεωμένες εταιρείες) μπορούν να απολαύσουν την «εγγύηση» ότι η ιδιαίτερα προσεκτική ΕΚΤ έχει επίσης επιδείξει πως εμπιστεύεται την πορεία της Κύπρου

ΥΓ– Μπόλικος ντόρος έγινε για το «κούρεμα» στο οποίο υπόκειται το κυπριακό χρέος για σκοπούς άντλησης ρευστότητας από την ΕΚΤ. Άποψη της στήλης είναι πως το θέμα αυτό είναι δευτερεύον. Πρώτο, διότι είναι κάτι παραπάνω από φυσιολογικό να υπάρχει κούρεμα -ακόμα και υψηλό από τη στιγμή που υλοποίηση του Μνημονίου δεν έχει καν αρχίσει και από τη στιγμή που η Κύπρος είναι ακόμα «σκουπίδι». Εξάλλου, απομείωση στην ονομαστική αξία πρέπει να θεωρείται εντελώς φυσιολογική. Πιο σημαντικό όμως είναι το δεδομένο ότι, από τη στιγμή που γίνονται αποδεκτές καλυμμένες κρατικές εγγυήσεις -πχ έναντι κρατικής γης- η απομείωση είναι άνευ ουσίας: Η τράπεζες θα απολαμβάνουν πρόσβαση σε εξασφαλίσεις απεριόριστης αξίας, ενώ την ίδια ώρα αποφεύγουν εκείνη τη επικίνδυνη εξυπνάδα που η ΕΚΤ ονομάζει ELA.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s