Εκτός στόχων η Κύπρος

Αλλά πείθει την Τρόικα το Υπ. Οικονομικών για τις προθέσεις του

Βασικό επιχείρημα των τεχνοκρατών του Υπουργείου Οικονομικών, αλλά και των τεχνοκρατών της Τρόικας ήταν πως, ενώ η οικονομία θα οδηγηθεί σε βαθιά ύφεση από τον Απρίλιο και μετά, το «καλό» α΄ τρίμηνο του έτους θα είναι ικανό να συγκρατήσει τη συνολική ύφεση του 2013. Με βάση αυτή την εκτίμηση, ετοιμάστηκε η πρόβλεψη που ήθελε το ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά 8,7% μέσα στο 2013.
Όπως έγραψε εδώ και εβδομάδες η «Κ», αυτή η εκτίμηση είναι μάλλον αισιόδοξη. Πλέον, με βάση και τα αποτελέσματα που ανακοίνωσε η Eurostat, είναι μάλλον δύσκολο να επιτευχθεί ανάπτυξη της τάξης του -8,7% μέσα στο 2013. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η κυπριακή οικονομία υποχώρησε κατά 4,1% μέσα στο α΄ τρίμηνο του έτους, και πριν από την ολοκλήρωση της «μεγάλης καταστροφής» του Μάρτη, η οποία οδηγεί από τότε σε ακόμα βαθύτερα νερά την ανάπτυξη.

draghi harisΤο γεγονός ότι, κατά τη διάρκεια των πρώτων δυόμισι μηνών του τριμήνου (μέχρι και τη 15η Μαρτίου) το επιχειρηματικό κλίμα ήταν σχετικά ικανοποιητικό, αλλά και με δεδομένο ότι μόνο από τα μέσα Μαρτίου και μετά άρχισε να επηρεάζει την οικονομία η σημερινή συγκυρία στις τράπεζες, οι πιέσεις που διαφαίνονται στο ΑΕΠ από το α΄ τρίμηνο βρίσκονται πιο κοντά στις εκτιμήσεις που θέλουν το ΑΕΠ να συρρικνώνεται φέτος γύρω στο 13% με 15%, αντί για 8,7% φέτος και άλλα 3,9% το 2014.

Πάντως, και σε αντίθεση με τις επίσημες εκτιμήσεις των τεχνοκρατών του Υπουργείου Οικονομικών, οι οποίοι επιμένουν στις υπερβολικά αισιόδοξες –έως και εξωπραγματικές– εκτιμήσεις για το 2013, η πολιτική ηγεσία δείχνει να έχει πλήρη επίγνωση της κατάστασης. Γι’ αυτό και στις σχετικές τοποθετήσεις του, ο υπουργός Οικονομικών, Χάρης Γεωργιάδης, έχει τοποθετηθεί ρητά σημειώνοντας πως ο προϋπολογισμός για το 2014 θα κινείται σε βαθύτερη λιτότητα από εκείνη που απαιτείται από το Μνημόνιο. Η κίνηση αυτή είναι ουσιαστικά μία εκ των προτέρων διόρθωση για τα αποτελέσματα που φυσιολογικά αναμένεται πως θα είναι χειρότερα από εκείνα που προβλέπει το Μνημόνιο.

Με την κίνηση για λήψη επιπλέον μέτρων, ιδίως αποκοπών σε διάφορες δαπάνες, οι οποίες υπερβαίνουν το επίπεδο που θεωρείται αναγκαίο από τα νούμερα της δανειακής σύμβασης, προσπάθεια του τρίτου ορόφου στη Μιχαλάκη Καραολή, είναι να εξασφαλιστεί πως η Κύπρος θα παραμείνει εντός στόχων.

Παρόλο που πρέπει να σημειωθεί πως τις εξωπραγματικές εκτιμήσεις των τεχνοκρατών του Υπουργείου Οικονομικών, τις συμμερίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό και η Τρόικα, ο μεγάλος κίνδυνος έγκειται στην όλο και μεγαλύτερη πιθανότητα η Κύπρος να είναι εκτός στόχων όταν θα γίνει η αναθεώρηση της Αξιολόγησης Βιωσιμότητας του Χρέους (DSA). Κάτι τέτοιο θα οδηγήσει σε ισχυρές πιέσεις από πλευράς του Eurogroup και της Τρόικας για να ενισχυθούν τα μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης: Θα οδηγηθούμε, δηλαδή, σε νέες μειώσεις μισθών στο Δημόσιο, αλλά και σε πιθανές απολύσεις.

Αρνητικές οι ενδείξεις
Πρέπει να σημειωθεί πως τα δημοσιονομικά αποτελέσματα δεν δείχνουν εκ πρώτης όψεως να ακολουθούν ιδιαίτερα άσχημη πορεία στο παρόν στάδιο. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα των ταμειακών ροών μέχρι και το τέλος Απριλίου κατέγραφαν αύξηση εσόδων του κράτους κατά 2,54% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι, την ώρα που οι δαπάνες υποχώρησαν κατά 9,84%. Με αυτά τα στοιχεία διαφαίνεται πως η πορεία των δημοσίων οικονομικών είναι ιδιαίτερα θετική για το πρώτο τετράμηνο του έτους.

Ωστόσο, την ίδια ώρα αξίζει να σημειωθεί πως η μεγάλη αύξηση στα έσοδα αφορά στην κατηγορία «Μη φορολογικά έσοδα», τα οποία αποτελούν περίπου το 20% των συνολικών εσόδων της Δημοκρατίας. Αυτά τα έσοδα (ενοίκια, άδειες, πρόστιμα, έσοδα από αδειοδοτήσεις τεμαχίων της ΑΟΖ, επιστροφές δαπανών από την Ε.Ε. κ.ά.) αυξήθηκαν κατά 102% σχεδόν μέσα στον Απρίλιο. Αυτή η αύξηση μεταφράζεται σε 225 εκατ. ευρώ περισσότερα έσοδα σε σχέση με πέρσι την ίδια περίοδο.

Τα φορολογικά έσοδα, όμως, διαμορφώνουν μια πολύ διαφορετική εικόνα. Οι έμμεσοι φόροι υποχώρησαν κατά 12,22% και οι άμεσοι φόροι συγκρατήθηκαν με μείωση 2,85%.

Συνολικά, τα φορολογικά έσοδα του κράτους μειώθηκαν κατά 156 εκατ. ευρώ σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι. Η μείωση αυτή μεταφράζεται σε πτώση των εσόδων κατά 8,58%.

Βασικό ερώτημα που τίθεται, είναι κατά πόσον η αύξηση στα μη φορολογικά έσοδα μπορεί να είναι επαναλαμβανόμενη και τους επόμενους μήνες, ή εάν αυτή θα εξαφανιστεί μέχρι το τέλος του έτους. Παρόλο που απτές απαντήσεις δεν εξασφαλίστηκαν ως προς τον λόγο που οδήγησε στη δραματική αύξηση των μη φορολογικών εσόδων (πέραν του 100%), είναι ξεκάθαρο πως τα αποτελέσματα του Απρίλη δεν συνάδουν με τις γενικότερες τάσεις.

Το 2011 τα μη φορολογικά έσοδα μέχρι τον Απρίλη αποτελούσαν το 10,9% των συνολικών κρατικών εσόδων. Το 2012, ήταν 10,7% των εσόδων. Φέτος, αποτελούν το 21% των εσόδων του κράτους. Υπάρχει, δηλαδή, μια μεγάλη απόκλιση στο ποσοστό των συνολικών εσόδων του κράτους που αποτελείται από μη φορολογικά έσοδα, γεγονός που δημιουργεί (ελλείψει σαφών εξηγήσεων) μια ισχυρή εντύπωση πως τα αποτελέσματα που φαίνονται μέχρι τον Απρίλη δεν μπορούν να επαναληφθούν. Ουσιαστικά, τα μη φορολογικά έσοδα αυξάνονται τη ώρα που τα έσοδα από φόρους μειώνονται.

Τα στοιχεία τετραμήνου επιβεβαιώνονται και από τα ετήσια αποτελέσματα:  Το 2010 τα μη φορολογικά έσοδα στο τέλος του έτους ήταν 14,6% του συνόλου των κρατικών εσόδων. Το 2011, ήταν 12,9%, και πέρσι ήταν 13,7%.

Επιμονή και προσοχή
Με βάση τα πιο πάνω στοιχεία, δεν φαίνεται να δικαιολογείται η ελπίδα πως τα θετικά αποτελέσματα του Απρίλη μπορούν να επαναληφτούν μέχρι το τέλος του έτους. Και, παρά τις θετικές ενδείξεις όσον αφορά στη μείωση των δαπανών του κράτους, τα αποτελέσματα μάλλον δημιουργούν ανησυχία παρά να είναι καθησυχαστικά.

Αυτή φαίνεται πως είναι και η εντύπωση στον τρίτο όροφο του Υπουργείου Οικονομικών. Εν όψει της πρώτης αναθεώρησης της πορείας υλοποίησης του Μνημονίου, οι πολιτικές αρχές επιμένουν πως θα πρέπει η πορεία των δημόσιων οικονομικών να δείχνει πολύ μεγαλύτερη βελτίωση από εκείνη που σε απόλυτους αριθμούς απαιτείται από το Μνημόνιο, ούτως ώστε να υπάρχει ουσιαστικό «μαξιλαράκι» για την επιδείνωση των δεικτών που αναμένεται να καταγραφεί τους επόμενους μήνες.

Βασική επιδίωξη, όπως αναφέρουν στελέχη του Υπουργείου, είναι να αποφευχθούν ανεπιθύμητες καταστάσεις, ιδίως κατά την πρώτη αναθεώρηση του μνημονίου. Σε ερώτηση της «Κ» σε στέλεχος της Τρόικας, κατά πόσον νέα μέτρα λιτότητας είναι πιθανά σε περίπτωση που δεν επαληθευτούν οι εκτιμήσεις, η απάντηση ήταν σαφής: «Μια κακή αναθεώρηση θα οδηγήσει στην ανάγκη νέων μέτρων για να ξαναμπεί η Κύπρος σε τροχιά υλοποίησης». Τίποτε, μάλιστα, δεν μπορεί να τεθεί εκτός συζήτησης, «όχι μόνο περικοπές αλλά και απολύσεις στο Δημόσιο. Η Κύπρος δεν θα έχει πραγματικά άλλη επιλογή».

Οι περικοπές δαπανών που ξεπερνούν το ποσό που κρίνεται ως εκ πρώτης όψεως «αναγκαίο» αλλά και η εκτίμηση των υπερβολικά αισιόδοξων προβλέψεων που κάνουν οι τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών, αποτελούν αναπόφευκτη ανάγκη για την κυβέρνηση, αν θέλει να αποφύγει τα χειρότερα.

Πάντως, πρέπει να σημειωθεί πως η Τρόικα συμμερίζεται, τουλάχιστον επίσημα, τις εξωπραγματικές εκτιμήσεις του Υπουργείου Οικονομικών για τα μακροοικονομικά στοιχεία (ύφεση 8,7%, ανεργία 15,5%).
Κρίσιμος μήνας ο Ιούλιος
«Η πρώτη αναθεώρηση της Αξιολόγησης Βιωσιμότητας του Χρέους (DSA) δημιουργεί το κλίμα που θα βρίσκει μπροστά της η χώρα για τα επόμενα χρόνια. Αν στην πρώτη αξιολόγηση διαφανεί πως γίνεται ό,τι είναι αναγκαίο και πως η υλοποίηση βαίνει καλώς, τότε στα επόμενα Eurogroup, η Κύπρος θα απασχολεί τη συνεδρία για μερικά λεπτά. Αν όμως η πρώτη αναθεώρηση δείξει πως η χώρα είναι εκτός στόχων, τότε τα βλέμματα θα πέσουν πολύ πιο προσεκτικά πάνω στην Κύπρο και θα εξετάζουμε την κάθε λεπτομέρεια». Αυτή ήταν η εκτίμηση σημαίνοντος στελέχους της Τρόικας, που ωστόσο δηλώνει πως η πορεία που ακολουθεί η Κύπρος μέχρι σήμερα αφήνει πολύ ικανοποιημένη την Τρόικα, ιδίως αν αναλογιστεί κανείς την αντίστοιχη εντύπωση που είχε δημιουργηθεί «σε άλλες περιπτώσεις» (βλέπε Ελλάδα).

Από την πορεία υλοποίησης που θα αξιολογηθεί τον ερχόμενο μήνα, θα εξαρτηθεί η εντύπωση που θα δημιουργήσει η Κύπρος, κυρίως για τις προθέσεις της. Το γεγονός ότι η Κύπρος έχει ήδη περάσει περισσότερα από 20 νομοσχέδια προς υλοποίηση των όρων του μνημονίου, ενισχύει τη θέση της.

Ως ακόμα πιο σημαντικό φαίνεται πως είναι, σύμφωνα με σχόλια στελεχών της Τρόικας, το γεγονός ότι η Κύπρος ετοιμάζεται με ταχείς ρυθμούς για την εξασφάλιση της σωστής παρακολούθησης των δημοσιονομικών εξελίξεων. Όπως έγραψε πριν από μία εβδομάδα η «Κ», στο Υπουργείο Οικονομικών ήδη ετοιμάζουν την παρακολούθηση δημοσιονομικών εξελίξεων σε δεδουλευμένη βάση (accrual) αντί για ταμειακές ροές. Επιπλέον, η παρακολούθηση της γενικής κυβέρνησης (συμπεριλαμβανομένων και των τοπικών αρχών) έχει ήδη προχωρήσει, γεγονός που σύμφωνα με παρατηρήσεις της Τρόικας, δείχνει πως η Κύπρος θέλει και μπορεί να παρακολουθήσει πιο στενά την πορεία της οικονομίας.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το γεγονός ότι έχει ήδη ληφθεί η πολιτική απόφαση για αντιμετώπιση του βασικότερου προβλήματος που σοβεί –ότι δηλαδή οι παραδοχές στις οποίες βασίζεται το μνημόνιο είναι υπερβολικά αισιόδοξες– αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη δημιουργία εντυπώσεων από πλευράς της Δημοκρατίας. Η πρόθεση να μειωθούν οι δαπάνες αρκετά ούτως ώστε να καλύψουν την επιδείνωση των παραδοχών, δείχνει πως το Υπουργείο Οικονομικών προσπαθεί να συγκρατήσει τα αποτελέσματα, παρά να κρυφτεί πίσω από την επιδείνωση της κατάστασης.

Με βάση και τη γενική πλέον παραδοχή πως το Eurogroup διαχειρίστηκε την Κύπρο με άκομψο και οικονομικά επιζήμιο τρόπο, ενισχύει τη θέση της κυβέρνησης εν όψει της αναθεώρησης. Τα λάθη του Eurogroup, σε συνδυασμό με μια επίδειξη ειλικρίνειας στην προσπάθεια επίτευξης των στόχων, μπορεί να λειτουργήσει με θετικό τρόπο όσον αφορά στην εξασφάλιση μιας θετικής αντιμετώπισης στην κρίσιμη πρώτη αξιολόγηση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s