Έξι πληγές που εκτροχιάζουν το Μνημόνιο

Παρά το γεγονός ότι τα δημοσιονομικά αποτελέσματα μέχρι τον Μάιο μπορούν να κριθούν ως θετικά, με τη Δημοκρατία να καταγράφει αύξηση των εσόδων σε σχέση με το πρώτο πεντάμηνο του 2012 κατά 1,29%, αλλά και σημαντική μείωση στις δαπάνες (8,6%), οι προοπτικές που διαγράφονται είναι μάλλον αρνητικές.

Screen Shot 2013-07-07 at 10.33.17 PMΠίσω από τα στοιχεία του πενταμήνου κρύβονται έξι ανησυχίες οι οποίες απειλούν την πορεία των δημόσιων οικονομικών, την ώρα που επίσης δικαιολογούν τους φόβους πως οι στόχοι του Μνημονίου κατά πάσα πιθανότητα έχουν ήδη εκτροχιαστεί, εξαιτίας της κατάστασης που επικρατεί στο τραπεζικό σύστημα. Με την οικονομία να πνίγεται κάτω από το βάρος της πιστωτικής συρρίκνωσης, και με τους περιορισμούς στη διακίνηση κεφαλαίων να έχουν ασκήσει αφόρητες πιέσεις στις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, προκύπτει πως κατά πάσα πιθανότητα η υλοποίηση των δημοσιονομικών μέτρων του Μνημονίου μπορεί τελικά να αποδειχτεί χωρίς αντίκρισμα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κρίνεται σημαντική μια απόφαση από πλευράς της ΕΚΤ για ενίσχυση της ρευστότητας στην Τράπεζα Κύπρου, κάτι που δεν προέκυψε από τη συνάντηση Αναστασιάδη-Ντράγκι την εβδομάδα που πέρασε. Η στάση της ΕΚΤ πως θα πρέπει να υλοποιηθεί το Μνημόνιο στο τραπεζικό σύστημα (δηλαδή η ολοκλήρωση της εκτίμησης για το κούρεμα και η ολοκλήρωση του Σχεδίου Αναδιάρθρωσης στην Τράπεζα Κύπρου, αλλά και οι κινήσεις που αναμένονται από την Ελληνική και τα Συνεργατικά), δεν αφήνει πολλά περιθώρια αντίδρασης στην κυβέρνηση.

Κυβερνητικά στελέχη σχολιάζουν πως στη δημοσιονομική πλευρά του Μνημονίου, τα πράγματα προχωρούν με «καλούς ρυθμούς», και πως οι κινήσεις για τη χρηματοπιστωτική πλευρά «δεν εξαρτώνται από την κυβέρνηση».

Εν όψει και της αξιολόγησης που θα γίνει στο τέλος του μήνα, πάντως, το γεγονός ότι η δημοσιονομική πλευρά του Προγράμματος ασφυκτιά κάτω από την επίδραση του παγώματος στις τράπεζες, θα πρέπει να αποτελέσει βασικό επιχείρημα της κυπριακής πλευράς.

Τα αποτελέσματα
Η βασική ανησυχία για τα μέχρι σήμερα αποτελέσματα βασίζεται σε έξι σημεία. Σημαντική, όμως, θα είναι η επικείμενη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του Ιουνίου, όπου θα διαφανεί κατά πόσον οι ανησυχίες αυτές είναι βάσιμες ή όχι.

1) Η συνολική αύξηση των εσόδων οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των «Μη Φορολογικών Εσόδων» κατά 106 εκατ. ευρώ. Αυτή η αύξηση φαίνεται πως οφείλεται σε μη επαναλαμβανόμενα έσοδα, όπως την πώληση δικαιωμάτων εξερεύνησης από τον β΄ γύρο αδειοδότησης στην κυπριακή ΑΟΖ.

2) Την ίδια ώρα, τα «Φορολογικά Έσοδα», τα οποία καλύτερα αντικατοπτρίζουν την εικόνα της οικονομίας και την πορεία των δημόσιων οικονομικών, κατέγραψαν μείωση κατά 6,42% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι.

3) Παρά την αύξηση κατά 10 εκατ. ευρώ στο πρώτο τρίμηνο του έτους, τα έσοδα του ΦΠΑ παραμένουν μειωμένα, κάτι που εξάλλου ήταν αναμενόμενο, ακόμα και μετά την αύξηση στους συντελεστές. Αυτή η εξέλιξη αντικατοπτρίζει την πορεία της κατανάλωσης στην οικονομία.

Σημαντική είναι επίσης η μείωση κατά 66% στα έσοδα από τους εισαγωγικούς δασμούς. Παρόλο που αυτή η κατηγορία εσόδων είναι μικρή και από μόνη της δεν μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα οικονομικά του κράτους, είναι εντούτοις σημαντική. Κι αυτό διότι αποτελεί ισχυρή ένδειξη για την πορεία που θα ακολουθήσει στη συνέχεια ο ΦΠΑ (8,5% του ΑΕΠ) και οι φόροι κατανάλωσης (3,3% του ΑΕΠ). Και οι δύο αυτές κατηγορίες αναμένεται πλέον πως θα μειωθούν στα αποτελέσματα των επόμενων μηνών (αρχής γενομένης από τον Ιούνιο).

4) Οι μειώσεις στα έσοδα του κράτους δεν καταγράφουν ακόμα τις επιπτώσεις από τον Μάρτιο και μετά. Πολλοί από τους φόρους του καταγράφονται αφορούν σε υποχρεώσεις που προκύπτουν από το α’ τρίμηνο –για παράδειγμα ο ΦΠΑ για τον Μάρτιο πληρώνεται μέχρι το τέλος του Ιούλη, όταν αναμένεται να καταγραφεί μεγάλη μείωση. Επομένως, όσο οι επιπτώσεις του Μάρτη και των επόμενων μηνών, αρχίζουν να καταγράφονται στο αποτέλεσμα, θα πρέπει να αναμένεται και μείωση των εσόδων από τον ΦΠΑ.

5) Έσοδα από τον Φόρο Εισοδήματος και άλλους έμμεσους φόρους κατά πάσα πιθανότητα θα αρχίσουν να υποχωρούν με μεγαλύτερη ταχύτητα όσο περνούν οι μήνες. Μεταξύ άλλων, αυτή η εκτίμηση οφείλεται στο γεγονός ότι η ανεργία θα αυξηθεί στη συνέχεια, ανάμεσα σε υψηλά αμειβόμενους υπαλλήλους (τραπεζικούς, δικηγόρους, λογιστές, διαχειριστές ταμείων και αυτοεργοδοτούμενους).

6) Η εικόνα από τη μείωση των δαπανών είναι πλασματική. Η μείωση κατά 8,6% δεν αναμένεται να επαναληφθεί, παρά τις «γενναίες» μειώσεις που γίνονται. Η συγκράτηση δαπανών θα είναι μικρότερη από το 8,6%, διότι δεν προβλέπεται τέτοια μείωση στον προϋπολογισμό του 2013, ο οποίος υλοποιείται.

Σύμφωνα με πολλές ενδείξεις, η μείωση «κατευθύνεται» από τη μεγάλη αναβολή πληρωμών από πλευράς του κράτους, ιδίως κατά το β΄ δεκαπενθήμερο του Μάρτη, όταν είχε επιβληθεί τραπεζική αργία. Η εκτίμηση αυτή βρίσκει σύμφωνη και την Κεντρική Τράπεζα. Σημειώνεται, επίσης, πως τα στοιχεία δίνονται στη βάση ταμειακών ροών, γεγονός που συνηγορεί προς το συγκεκριμένο συμπέρασμα. Πάντως, οι δαπάνες αναμένεται να είναι μειωμένες, όχι όμως κατά το εντυπωσιακό 8,6%. Έτσι, τα τελικά αποτελέσματα θα πρέπει να αναθεωρηθούν.

Υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη, αλλά και ο στενός κύκλος του υπουργού Οικονομικών, συμμερίζονται αυτές τις ανησυχίες. Ωστόσο, σημειώνεται πως τα καλά αποτελέσματα του πρώτου πενταμήνου, έστω κι αν δεν συνάδουν με τη γενικότερη εικόνα της οικονομίας, δημιουργούν ένα «μαξιλαράκι» για την επίπτωση που θα έχει στα δημόσια οικονομικά, ο αντίκτυπος των επόμενων –χειρότερων– μηνών.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s