Τα μπαλάκια του Έλλσμπεργκ

Ακούμε και πάλι από τραπεζίτες και πολιτικούς πως «η οικονομία είναι ψυχολογία». Κάπου, φαίνεται, το άκουσαν ή το διάβασαν σε κάποιο έγκριτο περιοδικό, και από τότε το επαναλαμβάνουν διότι είναι πιασάρικο. Από την αρχή της θητείας τού τέως Προέδρου αυτή η στήλη επιμένει πως μια πιο σωστή διατύπωση αυτής της «διαπίστωσης», θα μπορούσε να γλυτώσει τον τόπο από πολλά λάθη που εκτός από παρατεταμένα είναι και επαναλαμβανόμενα.

Η οικονομία δεν είναι «ψυχολογία», όπου η προσπάθεια είναι πάντα (και σχεδόν αποκλειστικά, πλέον) να «αισθάνεται καλύτερα ο τόπος». Δεν είναι θέμα χαράς και ευδιαθεσίας, ούτε η προσπάθεια είναι να «μην ανησυχεί ο κόσμος» και να χαζογελά. Αντίθετα, το ζητούμενο είναι η δημιουργία των σωστών προσδοκιών αλλά και η δημιουργία ενός αισθήματος ασφάλειας και εμπιστοσύνης. Η οικονομία δεν είναι «ψυχολογία», αλλά «προσδοκίες».

Οι «best informed» εκείνοι «investors» στους οποίους αναφέρθηκε πρόσφατα ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, ανησυχούν. Και δεν ανησυχούν διότι «είναι κακή η ψυχολογία» τους. Δεν ανησυχούν ούτε καν διότι τα στοιχεία δεν είναι ενθαρρυντικά. Η ad nauseam επανάληψη πως όλα πάνε καλά, οι ψευδείς παραστάσεις ακόμα και σε επίσημα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, αλλά και η επιμονή να μην αναγνωρίζονται τα προβλήματα, δίνουν τη χειρότερη εντύπωση, αφού η εικόνα που έχει δημιουργηθεί είναι πως τα προβλήματα δεν αντιμετωπίζονται.

ellsbergΕνώ τα πανιά έχουν ξεσκιστεί από τα κατάρτια, η τρικυμία χειροτερεύει και τα κύματα μεγαλώνουν, όποιος επιμένει πως «όλα είναι καλά» δίνει την εντύπωση πως έχει χάσει, είτε τα λογικά του είτε τη σοβαρότητά του. Το ζητούμενο είναι, πάνω από όλα, να ακουστεί κάτι πιο πειστικό: «Ξέρουμε ποιο είναι το πρόβλημα, ξέρουμε πόσο μεγάλο είναι, ξέρουμε με ποιες κινήσεις θα το λύσουμε, και οι κινήσεις είναι οι ακόλουθες».

Μόνο ένα τέτοιο μήνυμα θα είχε την ελπίδα να πείσει τους «best informed investors» που, όπως είπε ο κ. Δημητριάδης, έφευγαν πριν από το κούρεμα, τις ημέρες εκείνες που στελέχη της τέως Λαϊκής δήλωναν πως δεν ξέρουν τι να κάνουν με το cash που έχουν.

Η αβεβαιότητα που αφορά στο κατά πόσον θα επιβιώσει, τελικά, η Τράπεζα Κύπρου (και, κρίνοντας από τις συμπεριφορές, κατά πόσον υπάρχει διάθεση για διάσωσή της στην Αγία Παρασκευή) επηρεάζει σαφώς ολόκληρη την οικονομία. Το ζήτημα είναι εν μέρει πως η αισιοδοξία που εκπέμπουν διάφορα στελέχη της τράπεζας δεν συνοδεύεται με εξηγήσεις για το πώς θα αντιμετωπιστούν τα προβλήματα, παρά μόνο από αόριστες διαβεβαιώσεις πως τα πράγματα πάνε καλά.

Η χειρότερη διάσταση στην όλη εικόνα, δεν είναι πως μια κατάθεση, μια επένδυση ή κάποιας άλλης μορφής επίδειξη εμπιστοσύνης στην Τράπεζα Κύπρου, εμπεριέχει ρίσκο. Εδώ επενδυτές αναλαμβάνουν μεγαλύτερα ρίσκα στην οικονομία, αγοράζοντας προβληματικά δάνεια και επιχειρήσεις και επενδύοντας ακόμα και στο «υπό επιλεκτική χρεοκοπία» δημόσιο χρέος. Το πρόβλημα δεν είναι το ρίσκο, αλλά η αβεβαιότητα.

Και, σε πείσμα της πεποίθησης πως «η οικονομία είναι ψυχολογία», η θεωρία πλέον παραδέχεται ως δεδομένο πως η αβεβαιότητα είναι χειρότερη από το υψηλό ρίσκο.

Ο Έλσμπεργκ, ένας ιδιοφυής αναλυτής με μεγάλο πατριωτισμό που τον έβαλε και σε μπελάδες (αποκάλυψε στοιχεία για τον πόλεμο του Βιετνάμ, ενώ ήταν αναλυτής στο RAND). Ο πρόδρομος του Σνόουντεν είχε κάνει σειρά πειραμάτων για την αβεβαιότητα. Στο πιο γνωστό, είχε μπλε και κόκκινα μπαλάκια μέσα σε αδιαφανή δοχεία. Σε κάποια δοχεία, η αναλογία μπλε και κόκκινων ήταν γνωστή, σε άλλα άγνωστη στους παίκτες, οι οποίοι έπρεπε να διαλέξουν μεταξύ διάφορων επιλογών (από πού να τραβήξουν μπαλάκι, ποιο «παιχνίδι» με διαφορετικές αποδόσεις να παίξουν, κ.ο.κ.).
Οι λεπτομέρειες του πειράματος είναι αρκετά περίπλοκες, αλλά το συμπέρασμα ήταν σαφές: Οι άνθρωποι, προτιμούν έναν μεγάλο κίνδυνο που γνωρίζουν πόσος είναι, παρά να μην ξέρουν πόσο κινδυνεύουν.
Ήταν ένα σημαντικό εύρημα, την εποχή όπου ο Ψυχρός Πόλεμος είχε φέρει σε άνθιση τη θεωρία των Παιγνίων. Πίσω από το «Παράδοξο του Έλσμπεργκ», όπως έμεινε γνωστό στα Οικονομικά, έγιναν πολλά πειράματα και γράφτηκαν πολλές αναλύσεις που ολοκληρώνουν καλύτερα τη θεωρητική βάση του Ντάνιελ Έλσμπεργκ.

Το μάθημα από το «παράδοξο του Έλσμπεργκ» είναι πως η αβεβαιότητα που πλήττει την Τράπεζα Κύπρου (και μέσα από αυτή, ολόκληρη την οικονομία) είναι χειρότερη από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η τράπεζα. Η αβεβαιότητα άρχισε, πάντως, έστω και εσχάτως, να αντιμετωπίζεται, με την Τράπεζα Κύπρου να ανακοινώνει πλέον τις επόμενές της κινήσεις. Αυτή η αλλαγή στάσης πρέπει να ολοκληρωθεί με ένα ακόμα πιο σημαντικό βήμα.
Πρέπει να γίνει και μια παραδοχή για τα προβλήματα που άπαντες (και δη οι «best informed investors») ξέρουν πως υπάρχουν, αλλά επίσημα δεν γίνονται παραδεκτά από τη διοίκηση της τράπεζας. Η ποιότητα του χαρτοφυλακίου, οι καθυστερήσεις (ακόμα και τώρα) στην πορεία για έξοδο από την εξυγίανση, αλλά και τα προβλήματα ρευστότητας δεν αποτελούν μυστικό και η επιμονή της διοίκησης να μην τα παραδέχεται, δίνει απλώς την εντύπωση πως δεν αντιλαμβάνεται πόσο σοβαρά είναι. Στη σημερινή εποχή που η ροή των πληροφοριών είναι άμεση, συνεχής και ογκώδης, δεν μπορούν άλλο να ακολουθούνται οι πρακτικές των τραπεζιτών της δεκαετίας του 1930. Κι αυτό αφορά κυρίως στους μεγάλους καταθέτες και επενδυτές και στα funds που δηλώνουν πως αδυνατούν να υπολογίσουν πόσο ρίσκο εμπεριέχεται σε μια συνεργασία με την τράπεζα, γι’ αυτό τραβάνε πίσω. Ακόμα κι αυτοί με τη μεγαλύτερη ροπή προς το ρίσκο.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, να μείνουν εκτός προϋπολογισμού.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s