Το λιανικό στην ύφεση: Όλα κάτω εκτός από τσιγάρα, ποτά, τρόφιμα

Μεγάλες ήταν οι μειώσεις στον δείκτη αξίας των εργασιών του εμπορίου το πρώτο τετράμηνο του έτους. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η μείωση στη συνολική εμπορική κατανάλωση ξεπέρασε το 9% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι. Την ίδια στιγμή, εάν εξαιρέσει κανείς τον Μάρτιο, που αποτελεί «ειδική» περίπτωση λόγω της παρατεταμένης τραπεζικής αργίας και της μεγάλης αβεβαιότητας που επικρατούσε λόγω των εξελίξεων στο τραπεζικό σύστημα, η εικόνα που δημιουργείται παραμένει αρνητική.

Εξαιρουμένου του Μαρτίου, το πρώτο τετράμηνο κατέγραψε μεγάλη μείωση στο λιανικό εμπόριο, με συνολική πτώση στους τζίρους που φτάνει στο 8,7%. Η μείωση αυτή αντικατοπτρίζεται και στα επί μέρους στοιχεία, με σχεδόν όλες τις κατηγορίες του λιανικού εμπορίου να καταγράφουν πραγματικά εντυπωσιακές μειώσεις, με τα έπιπλα και τις ηλεκτρικές συσκευές να σημειώνουν τη μεγαλύτερη μείωση. Η πτώση στη συγκεκριμένη κατηγορία, που ξεπερνά το 30%, συνάδει και με τις γενικότερες μειώσεις στις κατασκευές.

Την ίδια ώρα, ωστόσο, δείχνει και μια πιο γενικευμένη μείωση, αφού πέρα από τα νεόδμητα κτήρια είναι φανερό πως μειώνονται και οι αγορές λόγω ανακαινίσεων.

Σύμφωνα με στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η προστιθέμενη αξία που προστέθηκε στο ΑΕΠ από τον τομέα των κατασκευών, μειώθηκε το α΄ τρίμηνο κατά περίπου 21%, ένα ποσοστό που μάλλον συνάδει και με τα ευρήματα για την κατανάλωση των ειδών επίπλου και ηλεκτρικών συσκευών στο πρώτο τετράμηνο του έτους.

Στο 23%
Αν εξαιρέσει κανείς την κατανάλωση για καύσιμα και εδώδιμα είδη, η μείωση στο λιανικό εμπόριο για το πρώτο τετράμηνο φτάνει στο 23%. Η μείωση αυτή προκαλεί τρόμο για την πορεία της οικονομίας, παρόλο ότι ενδεχομένως να οφείλεται και σε μια στάση «παύσης» δαπανών από πλευράς των νοικοκυριών μέχρι να αρθεί η αβεβαιότητα στην οικονομία.

Αυτή η μείωση συνάδει και με την εικόνα που δημιουργείται σε βασικές επί μέρους κατηγορίες δαπανών. Τα είδη ένδυσης και υπόδησης καταγράφουν τζίρους 20% χαμηλότερους από την ίδια περίοδο του 2012, γεγονός που δείχνει πως τα νοικοκυριά με ευκολία μειώνουν τις δαπάνες τους σε είδη που δεν είναι απολύτως απαραίτητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η ιδιωτική κατανάλωση, που σε μεγάλο βαθμό κατευθύνεται προς το λιανικό εμπόριο, έχει καταγράψει υποχώρηση κατά 4,97% τους πρώτους τρεις μήνες του 2013, σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι.
Χωρίς καύσιμα
Η μείωση στους τζίρους των καυσίμων είναι ίσως η πιο εντυπωσιακή –και πιο ανησυχητική– εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία. Με δεδομένο ότι η κατανάλωση ιδιωτών είναι αρκετά ανελαστική, μια μείωση που προσεγγίζει το 10% δείχνει πόσο μεγάλες είναι οι μειώσεις στις γενικότερες δαπάνες των νοικοκυριών. Πρέπει να σημειωθεί πως με την ουσιαστικά ανύπαρκτη προσφορά σε δημόσιες συγκοινωνίες, αλλά και με την απουσία ουσιαστικών εναλλακτικών επιλογών λόγω της μειωμένης κίνησης και δρομολογίων από τις υπηρεσίες λεωφορείων στις μεγάλες πόλεις, η μείωση στην κατανάλωση καυσίμων πρέπει να κρίνεται ως σημαντική.

touristes.xlsΣτο ποσοστό που η μείωση στην κατανάλωση καυσίμων αντικατοπτρίζει τη μείωση της διακίνησης των ιδιωτών, στην περίπτωση της Κύπρου μια πτώση της τάξης του10% σχεδόν, δείχνει πως τα νοικοκυριά «μαζεύουν» τις δαπάνες τους σε πολύ μεγάλο βαθμό. Όπως σημείωσε η «Κ» την περασμένη εβδομάδα, η μείωση των δαπανών των νοικοκυριών είναι παράλληλη και με τη μείωση των ειλημμένων υποχρεώσεών τους.

Ωστόσο, πέρα από τις δαπάνες των νοικοκυριών, στην περίπτωση των καυσίμων ένα σημαντικό ποσοστό της κατανάλωσης αφορά σε εμπορικούς χρήστες. Η μείωση στους τζίρους των καυσίμων, έτσι, καταδεικνύει πως σε κάποιο βαθμό μειώνεται και η γενική οικονομική δραστηριότητα.

Παραδοσιακά στην Κύπρο η κατανάλωση καυσίμων –ιδίως για εμπορικούς σκοπούς– θεωρείται ως σημαντικός δείκτης της παρούσας οικονομικής δραστηριότητας, παρόλο ότι αξιόπιστα στοιχεία δεν είναι συνήθως διαθέσιμα.
Το ύψος, όμως, της μείωσης στην κατανάλωση καυσίμων από εξειδικευμένα καταστήματα, δείχνει και το εύρος της κρίσης, αφού όλα δείχνουν πως, πέρα από τα νοικοκυριά (που ούτως ή άλλως έχουν ελάχιστες επιλογές) μειωμένη είναι και η διακίνηση των επιχειρήσεων.
Μετατοπίσεις
Από τα στοιχεία φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, πως υπάρχουν και μετατοπίσεις στην κατανάλωση των πολιτών.

Η αύξηση στους συνολικούς τζίρους των εδωδίμων ειδών, που δεν περιλαμβάνουν μόνο τρόφιμα γεύματος, ενδεχομένως να «κρύβει» πίσω της μια τάση για στροφή προς εναλλακτικές επιλογές ψυχαγωγίας και ανάπαυσης, με τους καταναλωτές να εγκαταλείπουν πιο δαπανηρές επιλογές, όπως τη βραδινή έξοδο και να προτιμούν διασκέδαση στο σπίτι, κάτι που καταγράφεται στους δείκτες αξίας του λιανικού εμπορίου.

Πάντως, ενδιαφέρον προκαλεί πως η προστιθέμενη αξία στο ΑΕΠ από τη γεωργία έχει επίσης αυξηθεί κατά περίπου 2,5% για το α΄ τρίμηνο, την ώρα που και οι τιμές στην εγχώρια παραγωγή προϊόντων από τη γεωργία, έχουν επίσης υποχωρήσει κατά 2%.

Παρομοίως, ενδιαφέρον προκαλεί και η αύξηση στα ποτά. Πέρα από το γεγονός ότι σε αυτά τα προϊόντα (όπως και στον καπνό) έχουν αυξηθεί οι φόροι και επομένως ασκείται αυξητική πίεση στους τζίρους, σημειώνεται πως η κατανάλωση φαίνεται αυξημένη από τα στοιχεία. Και πάλι, η αύξηση ενδεχομένως να οφείλεται στην αυξημένη κατανάλωση ποτών σε αντικατάσταση άλλων επιλογών στην ψυχαγωγία και διασκέδαση.

Την ίδια τάση δείχνει και ο καπνός. Πάντως, παραδοσιακά το αλκοόλ και τα είδη καπνού θεωρούνται συχνά ως αγαθά giffen, τα οποία «παραβιάζουν» την αρχή της ζήτησης. Σε αντίθεση με τα λεγόμενα φυσιολογικά αγαθά, τα αγαθά giffen παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση όσο μειώνονται τα εισοδήματα των καταναλωτών. Λόγω του ότι αποτελούν υποκατάστατα για άλλες επιλογές στην κατανάλωση, πολύ συχνά η μείωση των ενεργητικών των νοικοκυριών οδηγεί σε αύξηση της κατανάλωσης των συγκεκριμένων προϊόντων. Επιπλέον, η κατανάλωσή τους αυξάνεται με τη μείωση των εισοδημάτων, διότι οι καταναλωτές αναγκάζονται να εγκαταλείψουν άλλα προϊόντα.

Παραδοσιακά τέτοιο προϊόν θεωρείται και το ψωμί και άλλα χαμηλού κόστους τρόφιμα. Καθώς οι καταναλωτές εγκαταλείπουν εναλλακτικές επιλογές που είναι πιο ακριβές (π.χ. κρέας, αβγά και φαγητά από κέντρα εστίασης), αυξάνουν την κατανάλωση ψωμιού. Η εγκατάλειψη άλλων προϊόντων «απελευθερώνει» χρήματα για να αφιερωθούν στα βασικά αυτά αγαθά.

Άλλα προϊόντα giffen είναι συχνά και τα είδη προσωπικής φροντίδας, των οποίων τις πωλήσεις παρακολουθούν στενά οι οικονομολόγοι σε άλλες οικονομίες. Καλλυντικά και άλλα προϊόντα για «κατ’ οίκον» περιποίηση προσώπου, νυχιών και μαλλιών, αποτελούν πολλές φορές ισχυρή ένδειξη για τις τάσεις των νοικοκυριών όσων αφορά στις δαπάνες τους: Καθώς επιχειρούν τη μείωση των δαπανών, αρχίζουν οι καταναλωτές να εγκαταλείπουν τους επαγγελματίες τους είδους. Οι επιδιορθώσεις επίπλων και ρούχων είναι επίσης χαρακτηριστικά του είδους, όπως είναι και οι δημόσιες συγκοινωνίες.

Η μείωση στις δαπάνες για βιβλία, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και παρόμοια προϊόντα είναι μεν αρκετά μεγάλη, στο 17%, αλλά είναι κάπως συγκρατημένη σε σχέση με άλλα προϊόντα. Ενδεχομένως μια παρόμοια τάση να διαγράφεται και στα βιβλία, αλλά κάτι τέτοιο δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί, αφού αυτά συγκαταλέγονται σε μια μεγάλη κατηγορία προϊόντων (π.χ. μαζί με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές).

Info
Στα στοιχεία του τετραμήνου η «Κ» δεν λαμβάνει υπόψη της τον Μάρτιο. Έτσι, τα στοιχεία αφορούν μόνο στους μήνες Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Απρίλιο, που είναι και ο πιο πρόσφατος μήνας για τον οποίο η Στατιστική Υπηρεσία διαθέτει στοιχεία. Παρά το γεγονός ότι μια τέτοια «προσαρμογή» μπορεί να κριθεί και ως ανορθόδοξη και ενδεχομένως και αυθαίρετη, θεωρούμε πως ο Μάρτιος αποτελεί μια πολύ «ειδική» περίπτωση η οποία οδηγεί σε ακόμα χειρότερα αποτελέσματα, χωρίς όμως να αντικατοπτρίζει τις τάσεις. Οι τάσεις του έτους, πάντως, θα διαφανούν με μεγαλύτερη βεβαιότητα όταν θα υπάρχουν πιο πρόσφατα στοιχεία.
Όλα τα στοιχεία προέρχονται από τη Στατιστική Υπηρεσία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s