Τράπεζες σαν το λάδι (Η πρώτη απάτη της American Express)

Όταν το 1955 άρχισε η American Express να δίνει δάνεια σε επιχειρήσεις με εξασφάλιση τα αποθέματά τους, ένας από τους πρώτους της πελάτες ήταν ο Αντόνιο Ντι Άντζελις, ο οποίος εξελισσόταν σε ένα από τους μεγαλύτερους προμηθευτές λαδιού από σόγια για σαλάτες.
Η Amex παραχωρούσε «αποδείξεις» έναντι των αποθεμάτων, οι οποίες μπορούσαν να κατατεθούν στην τράπεζα έναντι χρημάτων. Με αυτό τον τρόπο, η τράπεζα αποκτούσε δικαιώματα έναντι του αποθέματος (ως ένα είδος εξασφάλιση για το «δάνειο») μέχρι να επιστραφούν τα χρήματα.

Κάπως έτσι...

Κάπως έτσι…

Ο Ντι Άντζελις αξιοποίησε την ευκαιρία πλήρως, εξασφαλίζοντας έτσι τεράστια ποσά με τα οποία χρηματοδότησε την επέκταση των εργασιών του μέχρι που τελικά απέκτησε σχεδόν πλήρη έλεγχο της αγοράς στο «λάδι της σαλάτας».

Το πρόβλημα, όμως, ήταν άλλο. Όσο επεκτείνονταν οι δουλειές του, και καθώς χρειαζόταν όλο και περισσότερα χρήματα, ο Ντι Άντζελις άρχισε να κατεβάζει μεγάλες ιδέες. Αρχικά, αντικατέστησε μέρος του λαδιού με νερό. Στις επιθεωρήσεις της American Express, οι δανειστές του έβλεπαν, φυσικά, μόνο το λάδι στο πάνω μέρος των βαρελιών και δεν εντόπιζαν το νερό από κάτω.

Σιγά-σιγά, όμως, η όλη κομπίνα έγινε τόσο μεγάλη και πολύπλοκη, που ο «άρχοντας της σαλάτας» άρχισε να χρησιμοποιεί εκτενή συστήματα με αγωγούς και αντλίες, με τα οποία μετέφερε από ένα βαρέλι σε άλλο το λιγοστό λάδι που έπρεπε να δείξει στους επιθεωρητές της Amex.
Ούτε πιάστηκε ποτέ. Οι εξεζητημένη κομπίνα ήταν πολύ καλά στημένη και, όπως συμβαίνει συνήθως, η καταστροφή του Ντι Άντζελις προήλθε από την απληστία του. Σε κάποιο σημείο, ο απατεώνας κατέγραφε μεγαλύτερα αποθέματα από ό,τι κατέγραφε η εθνική υπηρεσία των ΗΠΑ για ολόκληρη τη χώρα.

Αυτό το στατιστικό οδήγησε σε υποψίες, οι οποίες εντάθηκαν όταν άρχισε να δυσκολεύεται στις παραδόσεις που όφειλε στους πελάτες του. Τελικά, μετά την όλη ιστορία, ο Ντι Άντζελις έκανε επτάμισι χρόνια φυλακή, πριν να αφεθεί ελεύθερος και να πιαστεί για άλλη κομπίνα.

Σύμφωνα με τους θρύλους της Wall Street, η πτώση του χρηματιστηρίου που ακολούθησε την αποκάλυψη (μια ημέρα πριν από τη δολοφονία του Κένεντι), ήταν και η μεγάλη ευκαιρία που έκανε τον Γουόρεν Μπάφετ πλούσιο.

Σε τέτοιες κομπίνες, πάντα η αποκάλυψη δεν έρχεται επειδή έγινε κάποιο λάθος στο «στήσιμο» του κόλπου. Το πρόβλημα δημιουργείται πάντα όταν η κομπίνα γίνεται τόσο μεγάλη που δεν μπορεί πλέον να τεθεί υπό έλεγχο, και αποκαλύπτεται με μεγαλειώδη τρόπο. Από τον Μέιντοφ ώς την Enron και από τον Kerviel ώς τον θρυλικό Alves Dos Reis, τέτοιες κομπίνες επιβιώνουν μέχρι το σημείο όπου το μέγεθός τους και μόνο καθιστά αδύνατη την απόκρυψή τους.

Και, ό,τι ισχύει για τις κομπίνες και τους απατεώνες, ισχύει και για άλλα προβλήματα, ιδίως στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Όσο το μαγείρεμα είναι μικρό και διαχειρίσιμο, και όσο το στήσιμο δεν παίρνει διαστάσεις, μπορεί να κρύβεται με ευκολία. Οι τεχνικές πλευρές τέτοιων προσπαθειών είναι πάντοτε πολύ εξεζητημένες για να εντοπιστούν εύκολα, ιδίως όταν οι αρχές δεν είναι σε θέση να κατανοήσουν όλα όσα γίνονται από τεχνικής πλευράς. Ούτε αυτή η πραγματικότητα αφορά πάντα τις εγκληματικές κομπίνες.

Στην περίπτωση της Κύπρου, πιθανότατα να έγιναν εγκλήματα. Αλλά την ίδια ώρα, υπάρχουν και πολλές «κομπίνες» που έγιναν bona fide, χωρίς καμία πρόθεση απάτης. Σκεφτείτε για παράδειγμα την αύξηση δανείων κατά 10% στη Λαϊκή, το μήνα που ακολούθησε την διάσωση της τράπεζας. Κάποιος καλοπροαίρετα ήθελε να ενισχύσει τα κεφάλαια της τράπεζας, έστω κι αν αυτό έγινε με τρόπο που δεν έχει καμία σχέση με τις σωστές πρακτικές.

Σήμερα, στην Τράπεζα Κύπρου βλέπουμε μαζική αναδιάρθρωση των προβληματικών δανείων, με διακοπή πληρωμών στο κεφάλαιο, με αναδιάρθρωση των δανειοληπτών και με είσπραξη των οφειλομένων σε βάθος χρόνου από τα μελλοντικά κέρδη των επιχειρήσεων που χρωστούν, πολλές φορές και εκατομμύρια. Με αυτό τον τρόπο, η τράπεζα μπορεί να βαφτίσει τα δάνεια ως «εξυπηρετούμενα» και να μειώσει τις προβλέψεις, αυξάνοντας έτσι και την κεφαλαιακή της επάρκεια.

Αποτέλεσμα, στη θεωρία, δεν είναι μόνο ένα μικρότερο κούρεμα, αλλά και η επιβίωση της τράπεζας. Την ίδια ώρα, συζητούσαμε αρκετό καιρό πως η PIMCO είχε ένα πολύ άσχημο σενάριο που «δεν συμφέρει» και πως έπρεπε οι υπολογισμοί να βασίζονται σε πιο ευνοϊκές υποθέσεις. Λίγοι ήμασταν εκείνοι που έλεγαν πως το σενάριο ήταν –ακόμα και τότε– υπερβολικά ευνοϊκό και πως τα προβλήματα θα βγουν στην επιφάνεια αργότερα.
Με το τελικό κούρεμα να αναμένεται την ερχόμενη εβδομάδα για την Κύπρου, φαίνεται πως οι προσπάθειες εστιάζονται στη μείωση, όσο το δυνατόν, του ποσοστού που θα προκύψει.

Εάν τελικά κάτσει η μπίλια στο 42%, αυτό θα πρέπει να προκαλεί ένα απλό ερώτημα: Και τι θα κάνουμε σε μερικούς μήνες αν πρέπει να σωθεί η τράπεζα; Ήδη ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, με τον οποίο αυτή η στήλη πολλές φορές διαφώνησε, φαίνεται πως εξέτασε την επιλογή να επιβάλει κούρεμα μεγαλύτερο από ό,τι θα λέει η εισήγηση που θα λάβει. Αν αυτό χρειαστεί, και το κάνει, θα έχει δώσει ένα απλό μήνυμα.

Ότι, δηλαδή, δεν αρκεί να «βρίσκουν λάδι» οι επιθεωρητές. Ούτε αρκεί να βγαίνουν κέρδη στα βιβλία. Αντίθετα, όσα κομμάτια κι αν γίνει τελικά η τράπεζα, όσες αλχημείες κι αν γίνουν στα βιβλία, η αύξηση κεφαλαίου πρέπει να είναι τέτοια που να μας δίνει ελπίδα, άσχετα με τους επενδυτές που μπορεί να θέλουν να μπουν στο κόλπο. Ίδωμεν…

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί δεσμευτικό ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι να μείνουν εκτός προϋπολογισμού.

One thought on “Τράπεζες σαν το λάδι (Η πρώτη απάτη της American Express)

  1. Παράθεμα: Τράπεζες σαν το λάδι (Η πρώτη απάτη της American Express) | "We shall fight for this island...."

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s