Μοίραζαν στον εαυτό τους εκατομμύρια

Τεράστιες τρύπες από συγκεκριμένους developers ήταν και παραμένουν το μεγάλο πρόβλημα στην επιβίωση της Τράπεζας Κύπρου

Αναδιάρθρωση δανείων επιχειρήθηκε πολλές φορές και στο παρελθόν, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Χρειάζονται προβλέψεις για την τράπεζα

Σημαντική είναι η εικόνα που αποκαλύπτεται σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στην Τράπεζα Κύπρου, μέσα από εσωτερικό έγγραφο στο οποίο αναφέρεται η έκθεση της τράπεζας σε «πελάτες corporate» των οποίων τα δάνεια δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν κανονικά. Το κείμενο, το οποίο υπογράφει ο Γιάννης Κυπρή, CEO του συγκροτήματος κατά την ώρα σύνταξής του (15 Φεβρουαρίου 2013), αποκαλύπτει πως οι πρακτικές που ακολουθούσε η τράπεζα ήταν κάκιστες. Σε πολλές από τις 36 περιπτώσεις ομίλων που αναφέρονται, μάλιστα, τα αποτυχημένα δάνεια ακολουθούνταν από νέο δανεισμό για αποπληρωμή των κακών δανείων, μια διαδικασία που θα έπρεπε να απαγορεύεται ρητά από την Κεντρική Τράπεζα.

Η όλη εικόνα που διαμορφώνεται μέσα από το έγγραφο της Τράπεζας Κύπρου, εγείρει σοβαρά ερωτηματικά σχετικά με τις ευθύνες που υπάρχουν για την τελική εικόνα της τράπεζας. Κεντρικό χαρακτηριστικό της παθογένειας, που τελικά έφερε την τράπεζα σε δύσκολα νερά, ακόμα και χωρίς τις εξελίξεις του Μαρτίου, είναι ο δανεισμός της Aristo Group, ενός ομίλου που ήταν στον ουσιώδη χρόνο άμεσα συνδεδεμένος, όχι μόνο με το Διοικητικό Συμβούλιο της τράπεζας, αλλά και με τον πρόεδρό του. Με δάνεια που φτάνουν τα 178 εκατ. ευρώ (τέλος του 2011) σύμφωνα με το συγκεκριμένο έγγραφο, είναι κατανοητό πως η έκθεση της τράπεζας στον συγκεκριμένο δανειολήπτη, αποτέλεσε, από μόνη της, μέγα κίνδυνο για το συγκρότημα.

Σε άλλες περιπτώσεις, είναι σαφής η έλλειψη ελέγχου, οι ελλιπείς πληροφορίες, η ροπή της τράπεζας προς την ανάληψη ρίσκων, ακόμα και η ανεξήγητη συνέχιση του δανεισμού σε πελάτες με καταφανή προβλήματα. Σε μια προσπάθεια, μάλιστα, να κερδίσει πελάτες από άλλες τράπεζες, η Τράπεζα Κύπρου σε ορισμένες περιπτώσεις παραχώρησε δάνεια σε πελάτες άλλων τραπεζών, για να αποπληρώσουν μη εξυπηρετούμενα δάνεια που είχαν σε ανταγωνιστές της.

Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί η ύποπτη απουσία άλλων εταιρειών από το συγκεκριμένο έγγραφο. Όπως έγραψε η «Κ» στην ηλεκτρονική της έκδοση –χωρίς καμία διάψευση από τους ίδιους– ο όμιλος Σιακόλα έχει έκθεση που προσεγγίζει τα 600 εκατ. ευρώ στην τράπεζα, αλλά δεν γίνεται αναφορά στον συγκεκριμένο όμιλο στο έγγραφο. Άλλα ονόματα εταιρειών επίσης απουσιάζουν.

Αποτελεί προειδοποίηση

Την ίδια ώρα, η εικόνα αυτή έχει άμεση σχέση και με τα όσα τεκταίνονται σήμερα στην Τράπεζα Κύπρου. Είναι ήδη γνωστές οι πιέσεις που ασκούνται από πολιτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους για αναδιάρθρωση των δανείων στην Τράπεζα Κύπρου, και δη των γνωστών δανείων που δημιουργούν το μεγαλύτερο πρόβλημα επισφάλειας στα ενεργητικά της τράπεζας. Πρόκειται, ως γνωστό, για ένα μικρό αριθμό από μεγάλους δανειζόμενους, στους οποίους η τράπεζα έχει μεγάλη έκθεση που σύμφωνα με υπολογισμούς ξεπερνά ακόμα και το 1,8 δισ. ευρώ που είναι η συνολική έκθεση που καταγράφεται (με ημερομηνία 31.12.2011) στο σχετικό έγγραφο.

Στο έγγραφο αποκαλύπτεται το ύψος της έκθεσης της τράπεζας σε συγκεκριμένους δανειολήπτες, μεταξύ των οποίων η Leptos 235 εκατ. ευρώ) και η Aristo Group (198 εκατ. ευρώ), που εκτός από συνδεδεμένες εταιρείες με το Δ.Σ. της τράπεζας, αποτελούν και τη μεγαλύτερη έκθεσή της. Άλλες περιπτώσεις, όπως τη Hassapis (130 εκατ. ευρώ), τη Libra (114 εκατ. ευρώ), την Caternet (84 εκατ. ευρώ) και τη Fairways (84 εκατ. ευρώ), χαρακτηρίζονται, με βάση τα σχόλια του κειμένου, ως προβληματικές. Αυτοί οι όμιλοι φαίνεται, σύμφωνα με την εσωτερική έκθεση, πως αδυνατούσαν, πριν από τον Μάρτιο ακόμα, να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Quality Group, για την οποία το έγγραφο αναφέρει πως «Η μεγάλη αύξηση στις διευκολύνσεις των πελατών έγινε παρά την ύπαρξη σημαντικών αδυναμιών…», ενώ η αναφορά καταλήγει πως «τα τελευταία χρόνια, και λαμβάνοντας υπόψη την ανικανότητα των πελατών να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους, έχουν γίνει κατ’ επανάληψη ομαλοποιήσεις των λογαριασμών και η αποπληρωμή των υποχρεώσεών τους καθίσταται αμφίβολη». Για τον συγκεκριμένο όμιλο, που είχε στις 21.12.2011 υποχρεώσεις 73,6 εκατ. ευρώ, έχουν γίνει προβλέψεις ύψους 27,85 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί στο 38% των δανείων. Αυτή είναι και μία από τις λίγες περιπτώσεις στις οποίες η τράπεζα έκανε προβλέψεις.

Σε άλλες περιπτώσεις, ενώ αναφέρεται ρητά πως δεν υπάρχει ικανότητα αποπληρωμής, δεν γίνονται προβλέψεις. Στην περίπτωση του Laikou (δάνεια 51 εκατ. ευρώ). Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Askanis Group, για την οποία η έκθεση σημειώνει: «ο δανεισμός της εταιρείας αναδιαρθρώθηκε με καταβολή μόνο τόκων, αφού δεν υπάρχουν άλλα διαθέσιμα κεφάλαια για εξόφλησή του. Η ανάπτυξη και η διάθεση του έργου με τα σημερινά δεδομένα είναι εξαιρετικά δύσκολη». Ωστόσο, την ίδια ώρα δεν υπάρχουν προβλέψεις έναντι των σχεδόν 15 εκατ. ευρώ που δανείστηκε η εταιρεία. Χειρότερη είναι η περίπτωση της ΔΕΗ, όπου «υφίσταται τυπική εξόφληση των τόκων των δανείων». Ενώ η τράπεζα επιχείρησε να ασκήσει το δικαίωμα για υποχρεωτική αποπληρωμή των δανείων («mandatory repayment») από τον Σεπτέμβρη του 2012, δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση. Ωστόσο και πάλι οι εξασφαλίσεις που καταγράφονταν στην αρχή του έτους, ήταν μηδέν. Πάντως, το συγκεκριμένο δάνειο απασχολεί και κάποιες έρευνες για διαπλοκή.

Στόχος η αναδιάρθωση

Εξαρχής, ο νέος CEO της τράπεζας, Χρήστος Σορώτος, σχολίασε ξεκάθαρα πως στόχος είναι να γίνουν μαζικές αναδιαρθρώσεις δανείων, με διακοπή πληρωμών στο κεφάλαιο και ταυτόχρονη μείωση των πληρωμών σε τόκους. Το «σχέδιο» αυτό συνεπάγεται επιμήκυνση των δανείων, αλλά και πληρωμή τους με βάση τα μελλοντικά κέρδη των δανειοληπτών οι οποίοι θα τύχουν και αναδιάρθρωσης.

Η όλη άσκηση συνεπάγεται πως θα μπορεί η τράπεζα να κατηγοριοποιήσει αυτά τα δάνεια ως εξυπηρετούμενα, γεγονός που μεταφράζεται σε πλασματικό φούσκωμα των ενεργητικών, ενώ μέρος του όλου σκοπού είναι να μειωθούν και οι προβλέψεις.

Σε περίπτωση αναδιάρθρωσης και επιμήκυνσης των δανείων, όμως, θα πρέπει η τράπεζα να αυξήσει τις προβλέψεις της ανάλογα με την αναδιάρθρωση. Έτσι, είτε θα καταγράψει ζημιές (γεγονός που αυξάνει την ανάγκη ενίσχυσης κεφαλαίου), είτε θα αυξήσει τις προβλέψεις (γεγονός που επίσης αυξάνει τις ανάγκες ενίσχυσης κεφαλαίου): Η μείωση του κουρέματος που χρειάζεται η τράπεζα, δεν μπορεί να προκύψει μέσα από την αναδιάρθρωση των δανείων, η οποία θα μειώσει τις ανάγκες μόνο οριακά.

Τέτοια κίνηση, εξάλλου, είχε επιχειρηθεί και στη Λαϊκή, ένα μήνα μετά τη διάσωσή της από το κράτος με 1,8 δισ. ευρώ, όταν αυξήθηκαν ως διά μαγείας τα υφιστάμενα δάνεια της τράπεζας κατά 800 εκατ. ευρώ, ή 10%. Το αποτέλεσμα όμως, ήταν απλώς να κρυφτούν οι ζημιές και όχι να διορθωθούν οι τρύπες στα βιβλία.

Η προσπάθεια που γίνεται –είναι γνωστές ακόμα και οι δημόσιες δηλώσεις του κ. Σιακόλα για το θέμα– είναι να μειωθούν οι πιέσεις στους κατόχους προβληματικών δανείων, για να μην πληρώνουν τις υποχρεώσεις τους. Κάτι τέτοιο απλώς σημαίνει πως κάποιος άλλος θα πρέπει να απορροφήσει τη ζημιά: Είτε άμεσα οι καταθέτες με μεγαλύτερο κούρεμα, είτε μεσοπρόθεσμα ολόκληρη η οικονομία με την κατάρρευση της Τράπεζας Κύπρου στο «μοντέλο» της Λαϊκής.

Η βασική υπόθεση εργασίας που γίνεται από πολλούς, είναι πως, από τη στιγμή που οι εξασφαλίσεις (κατά βάση ακίνητα) είναι σήμερα σε «πλασματικά» (sic) χαμηλές εκτιμήσεις, η τελική ανάκαμψη της οικονομίας σε βάθος χρόνου θα ενισχύσει τη θέση των συγκεκριμένων δανειοληπτών έναντι των υποχρεώσεών τους. Ωστόσο, η αξία των εξασφαλίσεων είναι μόνο δευτερεύουσας σημασίας. Αυτό που έχει σημασία δεν είναι «το χωράφι» που «μπήκε κάτω» έναντι του δανείου, αλλά η ικανότητα του δανειολήπτη να αποπληρώσει τις υποχρεώσεις του. Αυτή η εκτίμηση συνάδει και με τα συμπεράσματα του εσωτερικού ελέγχου που έκανε η Τράπεζα Κύπρου, όπου σε πολλές περιπτώσεις σημειώνεται ρητά ως λανθασμένη πρακτική, η κίνηση της τράπεζας να αξιολογεί δάνεια με βάση τις εξασφαλίσεις και όχι την ικανότητα αποπληρωμής.

Αυτή η ικανότητα δεν πρέπει να αναμένεται πως θα αλλάξει ριζικά στους επόμενους 24, 26 ή και 48 μήνες, ιδίως για τους γνωστούς έξι-επτά δανειολήπτες που αποτελούν το μεγαλύτερο πρόβλημα για την επιβίωση της Τράπεζας Κύπρου.

Συνολικά, σύμφωνα πάντα με το έγγραφο της τράπεζας, στις αρχές του 2012 υπήρχε έκθεση σε «πελάτες corporate» οι οποίοι «είτε παρουσιάζουν αδυναμίες κατά την αξιολόγηση των αιτημάτων τους… είτε η αποπληρωμή (sic) τους στηριζόταν σε πολύ φιλόδοξες προβλέψεις/σενάρια». Αυτή η έκθεση ξεπερνά το 1,8 δισ. ευρώ, την ώρα που οι προβλέψεις περιορίζονται στο 19,6% των δανείων, δηλαδή 355 εκατ. ευρώ περίπου. Από την επί μέρους ανάγνωση των σχολίων της τράπεζας για την κάθε περίπτωση, διαφαίνεται πως οι προβλέψεις είναι εξωφρενικά χαμηλές. Διαφαίνεται επίσης πως αναδιαρθρώσεις –όχι διαφορετικές από εκείνες που σχεδιάζονται σήμερα– έχουν ήδη επιχειρηθεί πολλές φορές, χωρίς όμως ταυτόχρονη αναδιάρθρωση των 36 ομίλων που καλύπτει το κείμενο, και χωρίς κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Αυτές οι περιπτώσεις, σημειώνεται, δεν προέκυψαν από τον Μάρτιο και μετά, και δεν πρέπει να θεωρούνται περιπτώσεις που αποτυγχάνουν λόγω των λεγόμενων «ειδικών περιστάσεων» που δημιουργήθηκαν μετά τις αποφάσεις του Eurogroup. Έτσι, θα πρέπει να αναμένεται πως η σημερινή τους κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη.

Η όποια προσπάθεια για να ανατραπεί αυτή η εικόνα, και να αξιολογηθούν σε υψηλότερες τιμές οι εξασφαλίσεις, αποτελεί εγχείρημα απόκρυψης της ζημιάς, και όσο συνεχίζεται θα εγείρει ένα και μόνο ερώτημα: Πόσο καιρό έχουμε μέχρι, τελικά, το πρόβλημα να βγει στη φόρα να καταστρέψει ό,τι έχει απομείνει στην Τράπεζα Κύπρου και στην οικονομία.

Η Τράπεζα Κύπρου δεν μπορεί να αποφύγει την καταγραφή της τρύπας, είτε σπάσει είτε μείνει σε ένα κομμάτι. Επιπλέον, οι αλχημείες που γίνονται με τις αξίες των ακινήτων απλώς μεγαλώνουν την τρύπα έστω κι αν την κρύβουν για λίγο. Η τράπεζα θα πρέπει να ανακεφαλαιοποιηθεί επαρκώς, και στην παρούσα φάση, μοναδική πηγή κεφαλαίων που προσφέρεται είναι το κούρεμα. Αν αυτό τελικά αποδειχθεί πως δεν αρκεί για να διασώσει την τράπεζα, η οικονομία θα παίζει ρωσική ρουλέτα με γεμάτο όπλο.

Ταυτόχρονα, φαίνεται πως η δημιουργία «κακής τράπεζας», κάτι που έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί προ μηνών, επιβάλλεται από τις περιστάσεις. Ωστόσο, εξαιρετικής σημασίας θα είναι οι λεπτομέρειες και το καθεστώς του νέου αυτού σχήματος, αν θα επιτύχει, τελικά, τον σκοπό του.

One thought on “Μοίραζαν στον εαυτό τους εκατομμύρια

  1. Πως είναι/ήταν η Λεπτός συνδεδεμένη με το ΔΣ; (Το έγραψες 2-3 φορές αλλά δεν εξηγείς πως.)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s